Mysaly, Túlkibas aýdanyndaǵy Qabanbaı aýylynyń turǵyny Gúlnara Tashtemırovanyń otbasy tirshiligin osy ataýly áleýmettik kómek basqa arnaǵa burdy desek qatelespespiz. Gúlnara kómektiń basym bóligine 150 qaz satyp alǵan. «Qazdyń eti, jumyrtqasy – juǵymdy taǵam, júni – jastyq, maıynyń ózi teriniń kúıigine em, paıdasy – shash-etekten. Kútimi jaqsy bolsa tez kóbeıedi. Aldaǵy ýaqytta osy qazdardyń basyn kóbeıtip, satyp, qosymsha kásipke jumsaýdy kózdep otyrmyz. Kóp balaly analardyń qamyn oılap, áleýmettik kómek kórsetýdi uıǵarǵan Elbasyna, Prezıdentke alǵysymyz sheksiz», deıdi Gúlnara. Osyndaı múmkindikterdi tıimdi paıdalanyp, turmystaryn jaqsartyp jatqandardyń taǵy biri Kúmisbastaý aýylynyń turǵyny Jibek Jumabekova – 6 bala ósirip, tárbıelep otyrǵan ana. Mektepte eden jýýshy bolyp jumys isteıdi. Mardymsyz jalaqymen shıetteı bala-shaǵany asyraý qıynǵa soǵyp júrgen. Alatyn azdaǵan járdemaqysy men jalaqysyn jetkize almaı júrgende, tabysy tómen az qamtamasyz etilgen kóp balaly otbasylardyń turmys sapasyn arttyrýǵa arnalǵan baǵdarlama úlken úmit syılady. Jibek Jumabekovaǵa jylyna 1 591 030 teńgeni quraıtyn kómek belgilenip, ázirge onyń 3 aılyq somasy berilgen. Jibek oǵan 2 buzaýly sıyr satyp alypty.
«Qazir aýzymyz aqqa jarydy. Aıran-sút iship, maı-qaımaq jep júrgen balalaryma qarap, shúkirshilik etemin. Artylǵan aǵarǵandy saýda oryndaryna ótkizip, aqshasyn balalardyń kerek-jaraǵyna jumsaımyn. Aldaǵy ýaqytta da osyndaı qarjylaı qoldaý arqyly usaq mal alyp, jaǵdaıymyzdy birshama jaqsartyp alamyn degen oıdamyn», deıdi kóp balaly ana. T.Rysqulov aýylynyń turǵyny, 6 balanyń anasy Raıhan Jasuzaqova da ataýly áleýmettik kómektiń ıgiligin kórip, qazirgi tańda súıikti kásibimen aınalysýda. «Memleket tarapynan kóp balaly analarǵa ataýly áleýmettik kómek beriledi degendi estip, jumyspen qamtý ortalyǵyna qujattarymdy ótkizgenmin. Búgingi tańda taǵaıyndalǵan 621 myń teńgeniń 380 myń teńgesin aldym. Sóıtip kópten beri armandap júrgen kásibime kiristim desem de bolady. Iаǵnı, shashtaraz retinde aýdan ortalyǵynda ornalasqan ásemdik salonynan bir oryndy jalǵa alyp, qajetti qural-saımandarymdy da tolyqtyrdym. Qazirgi tańda sol jerde súıikti kásibimmen shuǵyldanyp, tabys tabýdamyn», deıdi Raıhan Jasuzaqova. Kóp balaly ana keleshekte memleket tarapynan kórsetilgen qoldaýdy paıdalana otyryp, sulýlyq salonyn ashýdy josparlap otyr. Aıta bersek, bul aýdanda mundaı mysaldar jeterlik. Bir ǵana Túlkibas aýdany boıynsha 3 081 otbasyndaǵy 17 989 adamǵa 2 788 090 myń teńge ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndalypty.
Otbasynyń áleýmettik belsendiligin arttyrý baǵytynda kelisimshart jasasý arqyly memlekettik shartty aqshalaı kómek kórsetý baǵdarlamasy da kópshiliktiń kóńilinen shyǵyp otyr. Osy «О́rleý» jobasy arqyly turaqty jumys taýyp, turmysyn túzep alǵandar jeterlik. Mysaly, Shardara qalasynyń turǵyny Roza Djavkaeva búginde eshki baǵyp, sútin satyp kásibin jandandyrýda. Birneshe aýrýǵa em sanalatyn eshki sútine degen suranys ta artyp keledi. Buǵan deıin úı sharýasymen, bala tárbıesimen aınalysyp kelgen 7 perzenttiń anasy «О́rleý» baǵdarlamasy aıasynda qarjy alyp, eshki sharýashylyǵyn damytýda. «Eshki sútiniń kóptegen emdik qasıeti bar. Ásirese, asqazan aýrýlaryna, anemııa, kózdiń nashar kórýine, dıatezge óte paıdaly. Emizýli balalaryna satyp alatyndar da kóp», deıdi Roza Djavkaeva. Osylaısha «О́rleý» baǵdarlamasy arqyly sharýasyn dóńgeletip otyrǵan Roza bıyl memlekettik ataýly áleýmettik kómek alyp, mal basyn arttyrǵan. Qorasynda 30-ǵa tarta eshki-laǵy, 20-ǵa jýyq qoıy bar kóp balaly ananyń úıine eshki sútin izdep kelýshilerdiń de qatary artypty. О́tken jyly 379 myń teńge áleýmettik kómek alǵan kóp balaly ana bıyl naýryzda taǵaıyndalǵan 776 200 teńgeni alysymen saýyn eshkiniń sanyn arttyrmaq. Eshki demekshi, búginde Ordabasy aýdanyndaǵy «Ordabasy eshki súti ónimderi» óndiristik kooperatıvi kúnine 600 lıtr sút óndirýde. Eki jyl buryn Gollandııadan 330 «Zaanenskıı» asyl tuqymdy eshki ákelgen óndiristik kooperatıv qazirgi tańda ony 800 basqa jetkizgen. Onyń 300-ge jýyǵy saýylady. Avtomattandyrylǵan sút saýý qondyrǵylarymen jabdyqtalǵan kooperatıv aldaǵy ýaqytta eshkilerdiń sanyn 2 myńǵa jetkizip, sútinen balmuzdaq sehyn ashýdy kózdep otyr. «Agrarlyq nesıe korporasııasy» arqyly 5,5 paıyzdyq nesıe qarjysyna eshki sútin saýatyn ıtalııalyq qurylǵy jáne eshki sútin óńdeıtin zaýyt satyp aldyq. Qazirgi tańda shıki sút, pasterlengen sút, aırannyń maılylyǵyna qaraı 4 túrin, shubat, qaımaq, syr, kilegeı, ıogýrt, irimshik, qurt syndy ónimderdi shyǵarýdamyz. Suranys jaqsy, ónimderimiz Shymkent qalasy men Túrkistan oblysyna joldanýda», deıdi óndiristik kooperatıv quryltaıshysy Meıirhan Ábenov. О́ndiristik kooperatıvte búginde 21 adam jumyspen qamtylǵan, onyń 7-ýi "Nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytý" baǵdarlamasy arqyly qabyldanypty.
Ataýly áleýmettik kómektiń sharapatyn kórip otyrǵan otbasylardyń taǵy biri – Keles aýdany, Abaı aýylynda turady. Jeti balanyń ákesi Berik Beknazarov «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasymen» Birtilek aýyl okrýgindegi «Nýrmýhamedov B.A.» sharýa qojalyǵyna turaqty jumys ornyna joldanyp, otbasyna 1083276 teńge kóleminde shartty aqshalaı kómek taǵaıyndalǵan. Otaǵasy jeke qosalqy sharýashylyǵyn damytý maqsatynda, shartty aqshalaı kómektiń bir jolǵy tólemine ótinish bildirip, 541638 teńgege 10 qozyly qoı alyp, qosymsha jalǵa azyq-túlik dúkenin ashypty. Búgingi tańda Beknazarovtar áýletiniń otanasy «Altyn alqa» ıegeri, kishkentaı balasyn aýyldaǵy balabaqshaǵa berip, atalǵan dúken saýdasyn júrgizýdi qolǵa alǵan.
Osylaısha ataýly áleýmettik kómekti tıimdi paıdalanýdyń jolyn taýyp, shaǵyn kásibin keńeıte túsýdi kózdep otyrǵan otbasylar óńirde kóbeıip keledi.
Túrkistan oblysy
