Aımaqtar • 13 Tamyz, 2019

Saf tabıǵattaǵy saýmal terapııasy

860 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Ejelden kele jatqan ulttyq sýsynymyz – qymyzǵa ne jetsin?! Ishseń sýsyn, emdik qasıeti mol qymyzdyń qadiri kún sanap artyp kele jatqany súıinishti. Jadyraǵan jaz maýsymynda taýlarynyń qushaǵynan qyrmyzy gúl men qymyzdyń ıisi ańqyp turatyn Kegen aýdanynda jelige bıe baılap, kúbisin pisip, saba-saba sary qymyzyn jurtqa usynyp otyrǵandardyń qatary jetip artylady.

Saf tabıǵattaǵy saýmal terapııasy

Teńiz deńgeıinen 1500 metr bıikte ornalasqan, tabıǵaty tamasha taýly ólkege jazǵy demalys maýsymynda arnaıy kelip, saýmalmen emdelýshilerdiń qatary kóbeıip kele jatyr. Osyny kózimizben kórip, kóńilimiz qýandy. Bul – ulttyq sýsynymyzdy qurmetteý. Qarabulaq aýyldyq okrýgine qarasty Qarabulaq aýylynyń etek jaǵynda «Bereke» atty saýmalmen emdeıtin demalys orny bar. Teginde Qarabulaq óńiri – jasyl shyrshasy, burqyraǵan arshasy, tańǵajaıyp tabıǵaty sán bergen, ár bergen taýly óńir. Áıgili Kólsaı kólderine baratyn kúre joldyń boıyna ornalasqan. Taýdan tómen qulaı aǵyp jatqan móp-móldir bulaqtaryn, jasyl quraqtaryn aıtsańshy! Aýyldyń etek jaǵyndaǵy Dıirmen dep atalatyn jerdegi saýmalmen emdeıtin demalys ornynyń ashylǵanyna 5 jyl bolǵan. Onyń ıesi erli-zaıypty Baqytjan men Uldaı Aldııarbaevtar. Baqytjannyń ma­mandyǵy – agronom. Bilimdi, eńbek­qor azamat toqsanynshy jyldary sharýa­shylyqtar taraǵan kezde qol qýsyryp qarap otyrmaı, 1992 jyldan bastap osy óńir­den 16 gektar jer alyp, sodan beri sharýa qojalyǵynyń irgesin keńeıtip keledi.

 Qazirgi jaǵdaılary jaman emes. Aýyldan bir shaqyrymdaı ǵana jerdegi demalys orny bizge birden unady. Bir jaǵynda aryndy taý ózeni sarqyraı aǵyp jatyr. Erli-zaıypty eńbekqor jandar qonaqtar qona jatyp demalatyn birneshe ǵımarat turǵyzǵan. Munda jıyrma adamnyń aptalap saýmalmen alańsyz emdelip qaıtýyna tolyq múmkindik bar.

Erli-zaıypty eńbekqor jandar demalys ornynyń aınalasyna túrli jemis aǵash­taryn egip qoıǵan eken. Alma, qara órik, sary órik, qyrǵyzdyń qaraqaty jaı­qalyp tur. Eki taýdyń ańǵaryna or­na­lasqan demalys ornynyń saf taza aýasy­nyń ózi tánge qýat berip, jandy sergi­tedi. Ynta-yqylasy aýǵandar bir ýaq ózen jaǵalap balyq aýlaıdy. Monsha da bar.

– Byltyr «Bastaý Bıznes» jobasyna qatysyp, arnaıy sertıfıkat aldym. Qolǵa alǵan sharýamnyń irgesin keńeıtý úshin oblys ákiminiń grantyna qatystym. Sóıtip 2 mln teńge granttyń ıesi atandym. Bul bizge úlken qoldaý boldy. Jańadan 10 adamǵa arnalǵan demalys ornyn saldyq. Qonaqúıge arnalǵan qural-jabdyqtar satyp aldyq. Munda kelýshilerge barlyq jaǵdaı jasalǵan, meımandarymyzdyń kóńilderi tolyp, jaqsy kóńil kúımen qaıtady, – deıdi Uldaı Aldııarbaeva.

 Ras, tal-teregi, jasyl quraǵy, taý ózeni kórik bergen óńirdiń tańǵy sal­qyn saýmal taza aýasynyń ózi demalýshy­lardyń janyn emdeıdi. Munda sonaý Nur-Sultannan, Aqtaý men Oraldan, Almaty men Talǵar qalalarynan arnaıy keletin turaqty qonaqtary da barshylyq eken.

Baqytjan jetekshilik etetin «Bere­ke» sharýa qojalyǵynda úıirli jylqy, tabyn sıyr, biraz qoı-eshki bar. Jatyp demalýshylarǵa qajetti qurt, sary maı, irimshik, bári osy jerde daıyndalady. Munda jumys tańǵy 5-ten bastalyp, túnniń bir ýaǵyna deıin tolastamaıdy eken. Demalys ornyna jaqyn jerdegi jelide 10 bıe baılaýly. Jańa saýylǵan saýmaldyń qyshqyltym ıisi burqyraǵan orynǵa arnaıy baryp, qymyz ishetinder az emes. Bal tatyǵan dámdi de sapaly sary qymyz janyńdy jadyratyp, ańsaryńdy odan saıyn asha túsedi. Erli-zaıypty Baqytjan men Uldaıdyń beldi kómekshileri Baǵlandaı uldary men Pe­rı­zattaı kelinderi. Bári besaspap. Bıe, sıyr saýý sııaqty jumystardy kezek­te­se atqara beredi. Bir jarasym ornaǵan jer.

Ulttyq sýsynymyzdy ulyqtaǵan, saýmaldyń emdik qasıetine demalý­shy­larynyń kózin jetkizip, alǵys arqalap kele jatqan Baqytjan men Uldaıdyń sharýashylyǵyna dán rıza boldyq.

Jalpy, qymyzdyń janǵa shıpa, tánge qýat beretin emdik qasıeti mol ekeni medısınada da, halqymyzdyń ómirlik tájirıbesinde de ábden dáleldengen. Biz tilge tıek etip otyrǵan sharýashylyq ult­tyq sýsynymyzdyń qadirin arttyryp, kásipke aınaldyryp, elge de, otbasy­na da paıdaly ıgi ispen shuǵyldanyp otyr.

 

Qanat BIRJANSAL

 Almaty oblysy