Ǵajap zat-aý bul-daǵy!

Bylǵary isi ejelgi óner sanatynda. Keıin kózden bul-bul ushqanymen, qaıta jańǵyryp, óris jaıýda. Kez kelgen ónerdiń órisi árıne, shyn berilgen shynaıy sheberlerdiń ýysynda. Kókshetaýlyq qarapaıym usta Rýstam Iаkovlev osyndaı on saýsaǵynan óner tamǵan azamat­tyń biri. Súıikti isimen 2014 jyl­dan beri aınalysýda. Ádeıi­lep izdep bardyq. Alǵash habar­las­qanymyzda ýaqytynyń joq­tyǵyn aıtqan. Tapsyrys alypty. Biriniń ústine birin. Aqshaǵa qyzyqqannan emes, qy­zy­­ǵýshylyǵy endi oıanyp kele jatqan jerlesteriniń betin qaı­ta­­rýǵa batpaǵan.

Kópqabatty úıdiń shaǵyn ǵana páteri. At aınalǵysyz bólme. Sheberhana ispetti. Jumys úste­liniń ústi sanalýan qural-saı­man­darǵa toly, qabyrǵada samsap ilýli turǵandary qanshama. Sapasy ártúrli, qalyńdyǵy da árqıly bylǵary kesindileri. Daıyn buıymdary da bar eken. Biryń­ǵaı ulttyq naqyshta, taza byl­ǵarydan jasalǵan álgi bu­ıym­dardyń qaı-qaısysy bolmasyn kóz qyzyqtyrady.

Qala balasy Rýstamnyń qyzy­ǵýshylyǵy erte oıanǵan eken. Oblys ortalyǵyndaǵy Shoqan Ýálı­hanov atyndaǵy Kókshetaý mem­lekettik ýnıversıtetin bitir­gen. Beıneleý óneri men syzý pániniń muǵalimi qaladaǵy bilim oshaqtarynda jumys istepti. Keıin birjola osy kásipke bet burǵan. Bir aıta keterligi, jalpy bilim beretin mektepterde segizinshi synypqa arnalǵan «Eńbek» oqýlyǵynyń avtory eken. Oblystyq, respýblıkalyq, tipti halyqaralyq baıqaýlarǵa qatysyp, táýir baǵasyn alǵan.

– Tutynýshylardyń talabynan shyǵý ońaı-ospaq sharýa emes, – deıdi ózi. – Kóne zaman­da­ǵy qolóner sheberleriniń qandaı zat jasaǵanyn, qa­laı jasaǵanyn, qandaı bu­ıym­­dardy paıdalanǵanyn zerdeleı zertteý­ge týra keledi. Ásirese, ataqty ǵalym Álkeı Marǵulannyń murasynan dástúrli óner týraly derekterdi kóp kezdestirdim. О́z basym ótken men búgindi baılanystyrýǵa tyrysamyn. Bul degenińiz qarapaıym zat emes, tunyp turǵan tarıh emes pe? Orhon Enıseı rýnıkalyq jazbalaryn erekshe baǵalaımyn. Jasaıtyn buıymdarym tarıhı derekterdi sóıletip turǵan­dyq­tan, osy jazýlardy jıi paıda­la­nýǵa tyrysamyn.

Aıtpaqshy, Rýstam bos ýaqy­tyn­da varganda oınaýdy una­ta­dy eken. Úninde tylsym kúsh bar deıdi. Sıqyrly sazǵa eli­tip, qorǵasyndaı balqyǵanda, kóne dúnıeniń kómbesine enbek. Jan dúnıesimen ótkenniń elesin sezinbek.

Ju­mysqa kóptegen teh­nı­ny paıdalandy eken. Onyń ishinde jazý, órnek­teý, qalyptaý, tipti, pırog­ra­fııa da bar. О́z boıyndaǵy qabiletti ushtaǵan us­ta­zy Rústem Sháripovtiń eń­be­gin erekshe baǵalaıdy. Qa­zir de baılanysyn úzbegen. Buıym­da­ryndaǵy zergerlik zattardyń bárin ustazy jasaıdy. Ilkimdi izdenis te, murat-maqsat ta bir.

– Orta ǵasyrdaǵy jaýyn­ger­­lerdiń, onyń ishinde qa­zaq jaýyngerleriniń qarý-ja­raq­ta­ryn daıarlaýmen jáne qaıta jóndeýmen aınalysamyz, – deıdi sheber. – Bes qarýdyń tolyq jıyntyǵy men saýytyn jasap bolsań, erliktiń básin bilesiń.

Qolóner sheberi ulttyq qun­dy­­lyqtardyń esh ýaqytta umy­­tylmaıtyndyǵyna bek se­nim­di. О́ıtkeni ata-baba tarıhy qashanda myzǵymas irgetas ispetti.

Kókshetaý