Rýhanııat • 16 Tamyz, 2019

Ustaz hám óskeleń urpaq

118 retkórsetildi

Búgingi tańdy rýhanı jańǵyrýdy sıpattaý jáne patrıottyq sanany yntalandyratyn ulttyq qundylyqtardy jańǵyrtýda bolashaq muǵalimderdiń pedagogıkalyq oılaryn qalyptastyrý kún tártibindegi ózekti máselege aınaldy. Oqýshylardyń boıynda ulttyq sanany oıatyp jas urpaq sanasyna týǵan halqyna degen qurmet, súıispenshilik, maqtanysh sezimin uıalatyp, ulttyq rýhty sińirýde mektep muǵalimderiniń kóp jyldyq pedagogıkalyq jumystarynyń nátıjeli damý kórsetkishterin jańǵyrtý qajet.

Elimizdegi oqýshylar, rýhanı jańǵyrýdyń negizgi maqsaty tabysty el bolýymyzdyń kepili eke­nin bilip ósip keledi. Bul turǵydan kelgende ustazdar qaýy­my óskeleń jas urpaqty tár­bıeleýde, Otandy súıýge, qur­mettep qasterleýge, óz elin, tegin tarıhyn bilýge degen sanasyn oıatyp, olarǵa patrıottyq, estetıkalyq, adamgershilik tár­bıe berý, óz oı-pikirin bildire alatyn oqýshylardy tárbıeleýge basymdyq bergeni abzal.

Búgingi zamanda bilimdi, kózi ashyq, kókiregi oıaý bolýǵa umtylý – bizdiń qanymyzda bar qasıet. Bilimniń shyraǵy jalpyǵa ortaq bolýǵa tıis. Aqparattyq dáýirde kásibin neǵurlym qınalmaı, jeńil ózgertýge qabiletti, asa bilimdar adamdar ǵana tabysqa jetedi.

Mektep damýynyń qazirgi kezeńinde bolashaq mu­ǵa­lim­der­diń pedagogıkalyq oılaýyn qalyptastyrýda tabys­ty bolý­­dyń eń irgeli, basty faktory bilim ekenin árkim tereń túsinýi kerek. Elimiz basymdyq bere­tin mejelerdiń qatarynda bilim árdaıym birinshi orynda turýy shart. Sebebi qundylyqtar júıesinde bilimdi bárinen bıik qoıatyn ult qana tabysqa jetedi.

Mektep damýynyń qazir­gi kezeńinde bolashaq muǵalim­der­diń pedagogıkalyq oılaýyn qa­lyptastyrýda rýhanı jań­ǵyrý degen uǵymnyń ózi ult­tyq sana­nyń kemeldenýin bil­diredi. Onyń eki qyry bar: birin­shisi – ulttyq sana-sezimniń kókjıegin keńeıtý, ekinshisi – ulttyq bolmystyń ózegin saqtaı otyryp, onyń birqatar sıpattaryn ózgertý.

Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq ma­qalasy – el damýynyń jarqyn úlgisi men naqty qadamdaryn kórsetetin keleli oı, salıqaly pikir, batyl sheshimderge quryl­ǵan mańyzdy qujat. Bul maqalada sanany jańǵyrtý, ulttyq bolmysty, ulttyq kodty álemdik qundylyqtarmen úılestirip, Qazaqstannyń ıgiligine jaratý jolyndaǵy maqsat-múddeler týraly ózekti másele kóterilip otyr. Onda eldiń Tuńǵysh  Pre­zıdenti Qazaqstan úshin qaıta túleý­diń aıyryqsha mańyzdy eki úderisi – saıası reforma men eko­nomıkalyq jańǵyrýdy qolǵa ala otyryp, birtutas ult bolý úshin bolashaqqa qalaı qadam basatynyn jáne buqaralyq sa­nany qalaı ózgertetini jó­ninde alysty boljaıtyn kóz­qarastarymen bólisedi. Elba­synyń bul maqalasynda qazirgi Qazaqstannyń basty rýhanı qundylyqtary aıqyn kórinis tapqan. Bul – maqala ǵana emes, mazmuny tereń, aýqymy óte keń, ult rýhanııatyn HHI ǵa­syr bıigine kóteretin rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasy deý­ge bolady. Elbasy ǵylym, bilim, mádenıet pen tarıhty tu­tas­taı qamtıtyn ulttyq rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasyn halyq nazaryna usynyp,  HHI ǵasyr­daǵy jańa ulttyń, jańa qazaqtyń fenomenin anyqtap berip otyr.

Elbasynyń maqsaty – Uly dala eliniń boıynda belgili tarıhı sebeptermen qalǵyp ketken pragmatızmdi oıatý arqyly ulttyq, qoǵamdyq oıǵa, iske sil­kinis ákelý, táýelsiz eldiń sanasy men aǵzasyn otarshyldyq, kembaǵaldyq, boıkúıezdik kóri­nisterinen tutastaı aryltý. Sondaı-aq  qazaqtyń ejel­gi «dás­­­túrdiń ozyǵy bar, tozyǵy bar» qaǵıdasyn myqtap us­tanýǵa sha­qyrady: «Men qazaq­stan­dyq­tar­dyń eshqashan buljy­maıtyn eki erejeni túsinip, baıy­byna barǵanyn qalaımyn. Birinshisi – ulttyq kod, ulttyq mádenıet saqtalmasa, eshqandaı jańǵyrý bolmaıdy. Ekinshisi – alǵa basý úshin ulttyń damýyna kedergi bolatyn ótkenniń kertartpa tustarynan bas tartý kerek». Elbasy  nusqap otyrǵan ulttyq biregeılikti saqtaı otyryp, zaman aǵymyna qaraı onyń sıpattaryn ózgertý, «bilim kýl­tin» qalyptastyrý, memleket pen qoǵamdy evolıýsııalyq jol­men damytý, eń bastysy, sana­nyń ashyqtyǵyn, ıaǵnı álemdik ozyq jańalyqtarǵa, ǵylym-bilimge qushaqty aıqara ashý ıdeıa­­lary ulttyń rýhanı-mádenı qalyby bolmaq. Ári jańa dáýir synaqtaryn básekelik qabileti erekshe el ǵana eńsere alady. Osy turǵyda Elbasynyń mem­leket pen qoǵam aldyna qoıyp otyrǵan naqty mindetteri rýhanı saladaǵy túbegeıli re­formalardyń bastaýyna aınalaryna kúmán joq.

Latyn álipbıine kóshý – Máń­gilik eldiń rýhanı jańǵyrýynyń basy bolsa, «Týǵan jer» baǵ­dar­la­masy jańa ǵasyrdaǵy álem­dik, óńirlik, ishki-syrtqy táýe­kelderge qarsy tura alatyn otanshyldyq tárbıeniń, ult­jandylyqtyń kepili bolmaq. Sondaı-aq «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» jobasy jalpyulttyq qasıetti oryndardy jáne asa qasterli jerlerdi saqtaýǵa, ári eldegi týrıstik ın­fra­qurylymdy damytýǵa múm­kindik beredi. «Jahandaǵy zama­naýı qazaq­standyq mádenıet» jobasyn iske asyrý Qazaqstandy óz shyǵarmashylyǵy arqyly dúnıe júzine tanytatyn kóptegen talanttarǵa jol ashady.

«Qazaqstandaǵy 100 jańa esim» jobasy búgingi zaman­das­­­­tarymyzdyń túrli sala­lar­­daǵy jetistikterin dáripteýdi qam­ta­ma­syz etedi jáne jastardy adam­gershilikke tárbıeleýdiń jar­­qyn úl­gisi bolady.

Sondaı-aq Elbasy óz maqa­lasynda qazirgi jahandaný zamanynda ulttyq biregeılikti saqtap qalý, órkenıettiń jaq­sysyn alyp, jamanynan jırený jóninde óte qundy pikirler aıt­ty. Endigi mindet – osy aıtylǵandardy iske asyrý jolynda aıanbaı eńbek etý.

Maqalany oqı otyryp, onyń árbir sóıleminde búginimiz ben bolashaǵy jarqyn Qazaqstanǵa aparatyn naqty jospar, maqsat kórsetilgeni túsinikti. Elimizde áleýmettik-ekonomıkalyq, saıa­sı reformalar jaqsy júzege asýda. Eger qoǵamnyń damý kilti bilimdi adamdardyń jańasha qyzmet atqarýyn kerek etetin bolsa, sol jańashyl adamdardy, bolashaq qoǵam múshelerine bilim men tár­bıe berýdi júzege asyratyn mamandar daıyndaıtyn bizdiń bilim berý uıymdary Elbasy kózdegen baǵyttarǵa laıyqty bolýy tıis.

 

Súndet KÁRIMOV

 

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar