Jalpy, bal arasy jarǵaqqanattylar tobyna jatady eken. Aralar toptalyp úlken uıa bolyp tirshilik etedi. Ár uıada bir urǵashy analyq ara, birneshe júz erkek ara jáne júz myńǵa tarta «jumysshy» ara bolady. Ras, bal arasy tabıǵattyń tańǵajaıyp bir qubylysy sanalady. Ǵylymı-zertteýler boıynsha aranyń balyn uzaq ómir súrýdiń dıetasy dep baǵalaǵan. Onyń emdik qasıeti óte joǵary. Bir sózben aıtqanda, neshe túrli aýrýǵa em aranyń baly – tabıǵı dári-dármektiń qaınar kózi.
Raıymbek aýdanynda buryn syrttan kelip bal jınap ketetinderge tańdana qarap qana júretin jergilikti turǵyndar da keıingi jyldary omarta ustaýdy kásip ete bastaǵan. Buǵan shúkirshilik etip júrgen jaıymyz bar. Shyn máninde halyq tańǵajaıyp tamasha tabıǵattyń ortasynda otyryp, sonyń ıgiligin ózi kórmese, ne bolǵany?!
Biz jolsapar barysynda Saryjaz aýyldyq okrýgindegi birneshe omartashynyń jumysymen tanystyq. Sonyń biri Erdos Asanovtaı azamattyń omartasy. Taý etegin jaǵalaı tabıǵaty kóz tartar jerge keldik. Shóbi qara jer kórinbeıtindeı qalyń. Neshe túrli gúlderi samal jelmen terbele túsedi. Batpaqty dep atalatyn kórkem óńir bolyp shyqty. Batpaqtynyń dál irgesinde jasyl shyrshalary qaz-qatar tizilgen ásem taýlar menmundalap tur. Erdos bastaǵan birneshe adam qaz-qatar tizilgen uıalardyń janynda óz isterimen alańsyz aınalysýda. «ÝAZ» kóliginiń ishine ornalastyrylǵan arnaıy qondyrǵynyń janynda bir adam aranyń balyn shaıqaýmen aınalysyp tur. Bir jerde ot jaǵylyp, tústik as ázirlenýde. Mine, aranyń balyn jınaýshylar aýylynyń biz kórgen tirligi osyndaı. Ary-beri zaýlaǵan myńdaǵan aranyń arasynan eptep-septep júrip, Erdostyń ózin sýretke túsirip úlgerdik. Táp-tátti baldan dám tattyq. Tilimizdi úıirip áketti.
– Ara balyn jınaýmen aınalysyp kele jatqanyma 8 jyl boldy. Byltyr 40 lıtrlik ydyspen 18 ydys bal jınadym. Bıylǵy jaǵdaıymyz da jaman emes. Alǵashqy maýsymda 40 lıtrlik ydyspen 14 ydys bal jınap úlgerdik. Balalarym, jaqyndarym – beldi kómekshilerim, – deıdi omartashy Erdos jyly jymıyp qoıyp.
Omartashynyń 38 uıasy bar bolyp shyqty. Oǵan karpatka dep atalatyn aralar bal jınaýda. Jas kezinde ákesi Hamıt Asanov omartashylyqpen aınalysqan eken. Jalpy, bul ıgilikti isti aýyldasy, kóp jyldardan omartashylyqpen aınalysyp kele jatqan Nurdáýlet Mánjýovtan úırenipti. Erekeń búginde elýdi eńserip qalǵan. Keńes kezinde túrli sharýashylyqtardyń shańyraǵy shaıqala qoımaǵan tusta júrgizýshi bolǵan, basqa da túrli ispen aınalysqan. Qazirgi kásibine kóńili tolady.
– Bal aranyń kúzgi tamaǵyn jubaıym Jańyl daıyndap beredi. Ol negizi qanttan, túrli qospalardan ázirlenedi. Qazir qur júrmeı, omarta ustaýdyń jaı-japsaryn urpaǵyma úıretip kelemin. Keleshekte qolymdaǵy aýyrlyqty solar kóteretin bolady,–deıdi Erdos taǵy da bir áńgimeni alǵa tartyp. Bárekeldi destik. Baǵasy joǵary, emdik qasıeti mol isti ómirlik násip etkennen artyq ne bar?!
Balyn jınaýdy kásip etken jandardyń isi ilgerilesin, denine qudaı qýat bersin destik.
Qanat BIRJANSAL,
jýrnalıst
Almaty oblysy,
Raıymbek aýdany
