«Sıfrly aýyldyń» aýyly alys emes

Sıfrly júıeni ómirge en­gi­zý arqyly halyqtyń turmys sapasyn arttyrý, aımaqtyń bar­lyq salalaryn sıfrlandy­rý, shalǵaı aýyldarǵa ınternet jetkizý máseleleri 14 tamyz kúni oblys ortalyǵynda ót­ken «Zamanaýı aqparattyq tehno­logııalar jáne bıznes» IT-fo­rýmynda aıtyldy. Sıfrly damý, ınnovasııalar jáne aero­ǵarysh ónerkásibi mınıstri As­qar Jumaǵalıev, oblys ákimi Bo­lat Baqaýov qatysqan forýmda «Astana Hub», «Qazaqstan Alıý­mınııi» AQ, «Ticketon», «Boo­king.com», «UAT» AQ, S.Toraı­ǵyrov atyndaǵy ýnıver­sıtet ǵalymdary sóz sóıledi. 

– Qazir «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasynyń nátıjesin bárimiz de kórip júrmiz. Biraq áli de damýdyń alǵashqy keze­­ńindemiz. Jobalardyń júzege asýy úshin ınternettiń qolje­tim­diligi mańyzdy. Qalalary­myzda sapaly ınternet bar bol­ǵanymen, aýyldy jerlerde bul úlken másele. Búgin Shaqat aýylynda bul baǵyttaǵy jobanyń qalaı iske asyrylyp jatqanyn kóretin bolamyz, – dedi jıyn barysynda Asqar Jumaǵalıev.

– Jalpy, bul joba «Qazaq­te­lekom» men burynǵy Aq­parat jáne kommýnıkasııa mı­nıstrligi arasyndaǵy memleket-jeke­menshik áriptestigi kelisimsharty aıasynda júzege asyrylady. Joba 14 jylǵa eseptelgen. 2018-2020 jyldary baılanys je­lileriniń qurylysy, ınternetke qosý jumystary júrgizilip, jobanyń 2032 jylǵa deıin qyzmet kór­setýi josparlanǵan, – deıdi óńir­lik dıreksııa basshysy Ermek Qýa­nyshbekov. 

О́ńir basshysy Bolat Baqaýov­tyń aıtýynsha, oblystyń sıfr­landyrý boıynsha kóshbasshyǵa aınalýyna tolyq múmkindigi bar. О́ńir kásiporyndary «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasyna qosylǵan. Innovasııalyq tehnologııalar boıynsha 40-qa jýyq joba júzege asyrylýda.

2018 jyldan beri quny 1,1 mlrd teńge turatyn 10 joba jasalyp jatyr. 2022 jylǵa qaraı oblystaǵy memlekettik qyzmetterdiń 85 paıyzyn elektrondy formatqa aýystyrý josparlanǵan. 

Pavlodar oblysynda «Eko­­nomıka salalaryn tehno­logııalyq jańartý jáne sıfr­landyrý» baǵyty boıynsha «Qazaq­stan elek­trolız zaýyty» AQ, «Qa­zaq­stan alıýmınııi» AQ, «Maı­qaıy­ńal­tyn» AQ, «Kaýs­tık» AQ, «Pav­lodar mu­naı-hımııa zaýyty» JShS, «Bo­ga­tyr Kómir» JShS sıfrly jobaǵa qatysady. Bul ká­sip­oryn­dardaǵy sıfrly tehno­logııalar ekonomıkalyq tıimdi­likke qol jetkizýge, óndiristi oń­taı­lan­dyrýǵa múmkindik berýde.

Sol sııaqty TKR kompanııasy jattyǵý qurylǵylaryn, ınte­ra­k­tıvti modýlder, oqytýǵa arnalǵan júıeler qurastyrý, zamanaýı 3D tehnologııalar arqyly túrli qurylǵylardy tanystyrýmen aınalysady. Sondyqtan joǵary oqý oryndary, iri kásiporyndar tarapynan suranys kóp. Qazirgi ýaqytta TKR kompanııasynyń jobasyn «Qazaqstan Alıýmınıı» AQ zaýyty paıdalanýda. Baǵdarlama arqyly qyzmetkerlerin oqytady.

– Bizdiń baǵdarlamalar túrli baǵyttaǵy derekterdi ınteraktıvti túrde bere alady, – dedi mınıstr­ge kompanııa ókilderi. Mysaly, jo­ǵary oqý oryndary John Deere tehnı­kasymen jumys isteýdi ártúrli tehnıkamen úıretýi múmkin. Al kom­panııa vırtýaldy álemde sol teh­nıkany qurastyrady. Stýdent­ter jasalǵan tehnıkamen tájirıbeden óte alady.

Jerimiz bolsa keń, al aýyldarda halyq sa­ny azaıýda, aýyldardyń ár jerde shashyraı, shalǵaıda ornalasqany belgili. Elimizdiń shalǵaıdaǵy ár­bir aýylyna ınternet jelisin tar­týǵa Úkimettiń zor múmkindigi, qy­rýar qarajaty qajettigin qosyńyz. Sondyqtan Úkimet shaǵyn eki-úsh aýyldyń basyn qosatyn tirek aýyldardy damytatyn baǵdarlama qabyldady. Shalǵaı aýyldardy aıtpaǵannyń ózinde, tirek aýyldarǵa birinshi kezekte ınternet jetse, «Sıfrly aýyl» dep atalatyn kún de keler dep otyr.

«Qazaqtelekom» AQ Shyǵys óńirlik telekommýnı­kasııa dıreksııasynyń máli­metinshe, «Aqparatty Qa­zaqstan-2020» baǵdarlamasyna sáıkes aýyldyq jerlerde tal­shyqtyq-optıkalyq baılanys jelisin tartý jumystary jalǵasýda. Bul óńirde 364 aýyl bar bolsa, qazirgi kúni  87 aýyl­ǵa talshyqtyq-optıkalyq baılanys jelisi tartylǵan.

О́kinishke qaraı, ınternet jú­ıe­sin jasamaq túgili, aty bar da, zaty joq osy 32 tirek aýyldy órken­detý úshin qyrýar qarajat bólindi. Nátıjesi qandaı? Byltyr júzege asyryla bastaǵan joba aıasynda barlyǵy 9 aýyl nemese 36 memlekettik mekeme ınternet­ke qosylǵan. Internetke qosyl­ǵan aýyldardyń deni aýdan orta­lyǵyna, oblys ortalyǵyna, qalaǵa jaqyn ornalasqan aýyldar ekeni belgili.

Bıyl úsh aýdannyń aýyldarynda talshyqtyq-optıkalyq baılanys jelisiniń qurylysy bastalǵan. 2020 jyldyń 1 naýryzynan bastap qosymsha taǵy 20 aýyl men 74 memlekettik mekeme ınternetke qosylady dep josparlanyp otyr. Al óńirdegi 385 aýyldyń 356-sy jańa formattaǵy habar taratýmen qamtylǵan. О́ńir boıynsha zamanǵa saı 29 radıo-televızııalyq stansalar/ RTS/ bar. Shilde aıynan bastap óńirimiz jańa jıiliktegi standartqa kóship, sıfrly taratý iske qosylǵany jaıly gazetimizdiń ótken sandarynda jazdyq.

Árıne aýdan ortalyqtarynda ınternet júıesi bar. Biraq maman­dar­dyń aıtýynsha, aýyldardaǵy nysan­darda, mektepte ınternet jelisi qosylǵan kúnniń ózinde ony paı­dalaný barlyǵyna birdeı tıim­di emes kórinedi. Jyldamdyǵy az. Kompıýterler eski. Tehnıkalyq jab­dyqtar, Wi-Fi qurylǵylary alyn­ǵanymen, ınternet jelisi tar­tylmaǵan. Shekteýli ınternetti tek ınformatıka pániniń muǵalimderi qoldana alady. Wi-Fi jelisine qo­sylǵan mektepter de bar.

– Mundaıda aýyldarǵa ınter­net­siz jumys isteıtin sıfrly resýrs­tardy da qoldanýǵa bolady. In­terneti joq, shalǵaıda ornalas­qan aýyldardyń mektepterine qazir BilimBook qurylǵysy berilýde. Qurylǵynyń ishinde joǵaryda atalǵan resýrstyń barlyǵy ınter­netsiz jumys isteı beredi, – deıdi sıfrlandyrý júıesiniń mamany Rınat Barysov.

– Árıne shalǵaı aýyldarda ın­ter­net jyldamdyǵy tómen. Sondyq­tan offline-tehnolo­gııa­lardy qol­danǵan tıimdi. Mysaly, Bilim Media Group kompanııasy usynǵan Bilim­Book kompıýter-transformerleri shalǵaı aýyl­darǵa jaqsy múmkindik, – deıdi ekinshi bir maman.           

Al talshyqtyq-optıkalyq baı­lanys jelisine qosylǵan Shaqat aýyly oblys ortalyǵyna jaqyn ornalasqan. Shalǵaıdaǵy aýyl emes. Múmkindigi jetkilikti.   Mınıstr Asqar Jumaǵalıev Shaqat aýy­lyndaǵy mekteptegi keń jolaqty ınternet jelisiniń qalaı jumys isteıtinin kórdi. Shaqat aýyly muǵa­limderiniń aıtýynsha, ár kabınette keń jolaqty ǵalamtor paıda bol­ǵan. Joǵary jyldamdyqty ınter­netke qosylǵaly jumys ta ońtaı­la­nypty. Jańa oqý jy­ly qarsańynda muǵa­limder avtor­lyq ǵylymı jáne bilim berý baǵ­darlamalaryn ázirlegen.    

– Elimizdiń aýyldaryn keń jo­laqty ınternet jelisi­men qam­tamasyz etý jobasy «Sıfr­­ly Qazaqstan» baǵdarla­masy aıa­syn­da júzege asyrylýda. Tele­kom­mýnı­kasııa ınfraqurylymy shal­ǵaıdaǵy aýyldardaǵy áleýmettik sala nysandaryn, memlekettik mekemelerdi jyldamdyǵy joǵary ınternetpen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan, – dep atap ótti Asqar Jumaǵalıev.