Bilim berýdi jetildirý – dáýir talaby

Senbi, 26 qańtar 2013 7:37

Tarıhty tarazylasaq, adamzat qoǵamynyń túrli kezeńderinde óziniń jasampazdyǵy men tynymsyz eńbeginiń arqasynda memleketterdi óz dáýiriniń bıik satysyna kótergen kóshbasshy tulǵalardyń ǵıbratty isterine kýá bolamyz. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bolashaqty alystan boljaǵan halyqaralyq deńgeıdegi bastamalary búginde damý men jańa qarym-qatynastardyń teńdessiz úlgisine aınalyp otyr.
Búgingi Qazaqstan – mem­le­­­kettiligimizdiń, ulttyq ekono­­­­­­­mıkamyzdyń, qoǵamdyq ke­­li­­­­­simimizdiń, óńirlik kósh­­­­­­bas­shy­ly­ǵymyz ben halyqaralyq bede­limizdiń aıqyndalǵan shaǵy.

Senbi, 26 qańtar 2013 7:37

Tarıhty tarazylasaq, adamzat qoǵamynyń túrli kezeńderinde óziniń jasampazdyǵy men tynymsyz eńbeginiń arqasynda memleketterdi óz dáýiriniń bıik satysyna kótergen kóshbasshy tulǵalardyń ǵıbratty isterine kýá bolamyz. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bolashaqty alystan boljaǵan halyqaralyq deńgeıdegi bastamalary búginde damý men jańa qarym-qatynastardyń teńdessiz úlgisine aınalyp otyr.
Búgingi Qazaqstan – mem­le­­­kettiligimizdiń, ulttyq ekono­­­­­­­mıkamyzdyń, qoǵamdyq ke­­li­­­­­simimizdiń, óńirlik kósh­­­­­­bas­shy­ly­ǵymyz ben halyqaralyq bede­limizdiń aıqyndalǵan shaǵy. Memleketimizdiń ótpeli kezeńinde qabyldanǵan «Qazaqstan-2030» Strategııasyn júzege asyrý barysynda basym baǵyttarynyń merziminen buryn júzege asyrylýy jańa serpilisti qajet etti.

Tarıh shejiresine altyn áriptermen jazylǵan «Qa­­­­zaq­­­­­­­­stan-2030» Strategııasyn jú­ze­ge asyrý barysynda úsh bir­deı jańǵyrtý: memlekettiń ir­ge­sin qalaý, naryqtyq ekonomı­ka­da serpilis jasaý, áleý­met­tik memlekettiń negizderin qa­lyp­tastyrý, qoǵamdyq sanany qaıta ózgertý júrgizildi. Osy jyldary elimizdiń saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne syrtqy saıası úlgisi ómirsheńdigi men tıimdiligin dáleldedi. Nátıjesinde, Qazaqstan Dúnıejúzilik ekonomıkalyq fo­­­rým­nyń reıtıngisinde básekege qa­biletti elderdiń arasynda 51-­oryn­­­­ǵa ıe boldy.
Kez kelgen eldiń damyp, ór­kendeýi – ishki saıası turaqtylyq pen ulttyq birlikke baılanys­­­ty. Prezıdent N.Nazarbaevtyń tu­raqty túr­de júrgize bilgen syndarly saıasatynyń arqasynda Qazaqstan 140 etnos pen 17 kon­fes­sııanyń ókilderi turatyn yn­tymaǵy men birligi tutasqan úlgili memleketke aınaldy.
Elbasymyz N.Nazarbaevtyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýy elimizdiń uzaq merzimdi damýyndaǵy jańa belesterdi aıqyndaıtyn mańyzdy tarıhı qujat bolyp tabylady. Bul mańyzdy qujat memleketimizdiń 2050 jylǵa deıin álemdegi damyǵan 30 memleket qataryna enýin ulttyq saıası damý strategııasyn negizge ala otyryp, osy ýaqyt ishinde júzege asyrylýǵa tıisti 7 basymdyqty anyqtap berdi.
Elbasy  sarabdal saıasatker retinde, esimin álem tanyǵan tulǵa retinde óz halqyna aýqymdy jáne naqty, memleket damýynyń strategııalyq baǵyttaryn aı­­qyn­­­daıtyn is-áreketter jos­pa­ryn usyndy. Táýelsizdiktiń alǵashqy kúninen bastap Qazaqstan Prezıdenti kezeń-kezeńmen eli­mizdi, jalpy Qazaqstan halqyn ómirdiń barlyq salasynda naqty jetistikterge qol jetkizýge, ál-aýqatyn arttyrýǵa mol kúsh jum­sady. Sonyń nátıjesinde, búgingi kúni Qazaqstan álemdik qaýymdastyqta bedeldi oryndy ıelenip, sońǵy 15 jylda el ekonomıkasynyń ósimi 16 esege, bilim alýǵa jumsalatyn qarjy 9,5 esege artqan. Al ǵylym salasyna bólinetin qarjy 2011 jyly  26,8 mlrd. teńgeni, 2012 jyly 48 mlrd. teńgeni qurady. Aldaǵy ýaqytta bul salalardy memleket tarapynan qarjylandyrý arta túsetini de belgili. Bul óz kezeginde, bilim, ǵylym jáne ınnovasııa salasynda jańa baǵyttardyń damýyna mol múmkindik beredi.
Elimizdiń jańa damý ba­ǵy­­tynda bilim berý júıesin mo­­dernızasııalaý: bilim berý me­ke­­melerin ońtaılandyrý; oqý-tár­bıe úde­ri­sin jańǵyrtý; bilim be­rý qyz­­­­­­metteriniń tıimdiligi men qoljetimdiligin arttyrý sııaqty úsh basty baǵytqa erekshe mán berildi. Elbasy bul oraıda jeke jáne memlekettik bilim berý mekemeleri usynatyn bilim berý qyzmetteriniń arasyndaǵy eleýli alshaqtyqqa jol berýge bolmaıtynyn, bilim berý júıesi jalpy ulttyq kúıinde qalýǵa tıis ekenin erekshe atap kórsetti.
Bilim jáne ǵylym mınıstr­­­liginiń tikeleı bastamasymen elimizdegi joǵary oqý oryndary sekildi Taraz memlekettik pe­dagogıkalyq ınstıtýtynda oqý úderisin demokratııalandyrý baǵytynda kredıttik oqytý tehnologııasy júıesin josparlaý men uıymdastyrýdyń jańashyl ádisterin qoldaný, Dýblın deskrıptorlaryna sáıkes modýldik bilim berý baǵdarlamalaryn daıyndaý, kóptildi bilim berýdi je­tildirý sııaqty aýqymdy ju­mystar júzege asyrylýda.
«Qazaqstan-2050» Strategııa­synda Elbasy atap kórsetken ózektiligi kemigen jáne suranysy tómendegen bilim pánderin zamanaýı jańa akademııalyq pándermen almastyrý basty nazarda bolyp otyr.  Akademııalyq erkindikti damytý baǵytynda bilim berý baǵdarlamalarynyń qurylymy men mazmuny tańdaý pánderimen tolyqtyrylýda. Tilderdi meń­­­­ge­rýge, elektrondy oqytýǵa, ın­klıýzıvti bilim berýge, shaǵyn keshendi mektep máseleleri jáne 12 jyldyq mektepke arnalǵan maman daıarlaýǵa basa mán beriletin jańa elektıvti pánder oqý úderisine keńinen engizilýde. Elektıvti pánder jumys berýshilerdiń jáne eńbek naryǵy suranystaryn taldaý negizinde daıyndalýda. Atap aıtqanda, suranysy kóp jáne bolashaǵy bar baǵyttardy kúsheıtý maqsatynda  «12 jyldyq bilim berý jaǵdaıynda oqýshylardy psıhologııalyq-pedagogıkalyq súıemeldeý», «Akmeologııa ne­­­­gizderi», «Inklıýzıvti bilim berý» jáne t. b.  pánder josparlanǵan.
Joǵary ıntellektýal­­­dy áleýeti qalyptasqan ınno­­­­va­­­­­­sııalyq tehnologııalyq is-áreketti júzege asyra alatyn jáne ǵylymı-zertteýshilik qyzmetke baǵyttalǵan bolashaq pedagogtardy daıarlaý maqsatynda  ınstıtýttyń oqý-tárbıe úderisine «Mektep kúni» engizildi. Ǵalym-oqytýshylar jalpy orta bilim beretin mekteptiń jańashyl  muǵalimderimen bir­lese otyryp  mektep bazasynda ınnovasııalyq tehnologııany  endirý,  oqýshynyń jeke  ıntel­lek­týaldyq qabiletterin arttyrý baǵytynda ǵylymı-zertteý ju­mystaryn júrgizedi.
Sońǵy on jyldyń aıasynda elimizdegi joǵary bilim berý ordalary álemdik bilim berý jáne zertteý jumystarynyń trendine aınaldy. Mundaǵy bilim mazmuny men sapasynyń artýy elimizdegi bilim berý júıesin jańǵyrtý úderisiniń biri retinde Elbasynyń aqparattyq tehnologııalardy jańasha qalyptastyrý sekildi ulttyq keshendi sharalarǵa degen tikeleı yqpalyn baıqatady. Jańa álemdegi damý jolyna túsken jańa Qazaqstannyń qýattylyǵy men básekege qarymdylyǵyn arttyra túsý úshin elimizdegi joǵary oqý oryndarynyń ult­­tyq ınnovasııalyq jú­­­­ıede­gi jańashyldyǵy men talap­shyldyǵyn, bilim berýdi aqparat­tandyrý, ıaǵnı oqý aqparatyn qoldaný úshin tıimdi quraldar men qajetti múmkinshilikter jasaýdy qamtamasyz etý qajettiligi týyndaıdy. Joldaýda Elbasy joǵary bilim salasyna kóp satyly oqý granttary júıesin ázir­leý, ǵylymı-zertteýshilik jáne qol­dan­­baly bilim berýdiń óńirlik mamandyqtardy eskeretin maman­dandyrylǵan oqý oryndary júıesin qurý, oqytý ádistemelerin jańǵyrtý, oqytýdyń on-laın júıelerin belsendirýdi tapsyrdy.
Qoryta aıtqanda, elimizdegi bilim júıesin damytý – dáýir talaby ekenin «Qazaqstan-2050» Strategııasy aıqyndap berdi.
Asqar ÁBDÝÁLI,
Taraz memlekettik peda­­go­­­­­­­gıka­­­­-
lyq ınstıtýtynyń rektory.
Jambyl oblysy.