– Janel, seni kúres túrlerimen, sonyń ishinde dzıýdo jáne qazaq kúresimen shuǵyldanady dep estigenmin. Sen sııaqty názik qyzdyń dál mundaı jekpe-jek túrlerine qalaı den qoıyp júrgenin bilgim keledi.
– Sportpen shuǵyldana bastaǵanyma eki jyldaı boldy. Alǵash 9 synypta kúres úıirmesine bardym. Ol kezde kásibı turǵyda qandaı da bir jetistikke jetemin degen maqsat bolǵan emes. Tek qandaı jaǵdaıda da óz ózimdi qorǵaı alýym kerek dep sheship, jekpe-jekti tańdadym.
– Jekpe-jektiń ózge de túrleri bar ǵoı, kúres nesimen qyzyqtyrdy?
– О́zim Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Zaısan qalasynyń týmasymyn. Bizdiń kishkentaı qalada kúres túrlerine qyzyǵýshylyq joǵary. Onyń ústine úıdiń janynda kúres úıirmesi bar. Bastapqyda ata-anam sportqa den qoıǵanyma qarsy boldy. Kúres qyz balaǵa arnalmaǵan degen syńaıdaǵy biraz pikir aıtyldy. Biraq ózim ishteı sheshim qabyldap qoıǵan edim, sondyqtan aıtqanymnan qaıtpaımyn dedim. Erikkennen emes, ózime unaıtyn bolǵandyqtan ýaqyt bólip júrgenimdi túsingen soń úıdegiler de qoldaý kórsete bastady.
– Alǵashqy jetistikteriń de sebep bolǵan shyǵar...
– Múmkin. Kúreske qatysa bastaǵan soń araǵa jarty jyldaı ýaqyt salyp oblystyq birinshilikke qatysyp, ekinshi oryn aldym. Úsh jekpe-jek ótkizip, sonyń bireýinde jeńildim. Alǵashqy jarysym ǵoı, kádimgideı ýaıymdap, qobaljydym. Biraq saıys bastalǵan soń onyń bári umytyldy. Fınalda jeńilis tapqanda kóńil kúıim tústi.
– Al dostaryń seniń qyzyǵýshylyǵyńa qalaı qaraıdy? Seniń qataryńa qosylǵandar bar ma?
– Qatarlastarymnyń birazy tańǵalǵan. Ásirese qyzdardyń arasynda «kúres túrin nege tańdadyń?» dep syn aıtqandar kóp boldy. Únemi qolyń bosamaıdy: sabaq, odan soń jattyǵý ne jarys. «Sońǵy jyl ǵoı, bizben nege qydyrmaısyń» dep renjıtinderdi estidim. Jarys dep júrip talaı qyzyqtan qalys qaldym. Biraq bul meniń tańdaýym. Ýaqyt óte birneshe qurbym da kúrespen shuǵyldana bastady.
– Qaı salmaqta kúresesiń?
– Qazir 48 kıloda beldesemin. Bastapqyda 44 kıloda kúreskenmin. Salmaq qosý da belgili bir tártippen júrýi tıis. Sondyqtan tamaqtanýǵa qatty kóńil bólemin. Fastfýd, gazdalǵan sýsyn, qýyrylǵan kartoptardy birjola paıdaly taǵamdarǵa almastyrdym.
– Al bilim men sporttyń qaısysyna basymdyq beresiń?
– Menińshe, adam aldymen bilimdi bolýy kerek. Sabaqty tańdaýyma úıdegilerdiń de áseri bar. Olar bilim birinshi orynda turýy kerek dep sanaıdy. Sport ta kerek. Sondyqtan bilim men sport bir-birine kedergi emes dep oılaımyn. Bilim jolyn qýatynym anyq, biraq sonyń aldynda Olımpıada oıyndarynda top jarsam degen armanym da joq emes.
– Shahmatta da biraz jetistikke jetipsiń. Osy týraly aıta ketseń...
– Atam áli kúnge deıin Zaısanda shahmattan shákirt tárbıelep júr. Bala kúnimnen sol kisiniń shahmat oınap otyratynyn kórip óskenmin. Men de oınaıynshy dep kóp mazasyn alsam kerek, birtin-birtin shahmattyń erejelerin úırete bastady. Ol kezde birinshi synypta oqıtynmyn. Al besinshi synypta oblystyq jarysqa qatysyp, ekinshi oryn ıelendim. Byltyr 17 jasqa deıingiler arasynda da ekinshi orynǵa qol jetkizdim. Biraq qazir tek úıde oınaımyn. Atam «sabaǵyńa kedergi bolady» dep týrnırlerge qatyspaǵanymdy jón kórdi.
– Al óńirde sportshylardy qoldaý jaǵy qalaı?
– Dzıýdodan oblystyq quramanyń múshesimin. Sondyqtan barlyq shyǵyndarymyzdy oblystyq basqarma óteıdi. Byltyr kóktemde el birinshiliginde top jarǵaly qazaq kúresinen áıelder quramasyndamyn.
– Qazaq kúresinen qurama sapynda qandaı da bir jarystarǵa qatysyp úlgerdiń be?
– Ázirge tek oqý-jattyǵý jıyndarymen shektelip júrmin. Sebebi oqýǵa baılanysty jarystarǵa qatysýǵa ýaqyt bolmady. Negizi quramamyz jas. О́zim sııaqty qyzdar. Bir-birimizben tanysyp, til tabysyp úlgerdik.
– Jaqynda shetelge oqýǵa ketedi ekensiń. Sporttan qol úzip qalamyn dep qoryqpaısyń ba?
– Men oqýǵa baratyn Lıtvada negizinen basketbolǵa erekshe den qoıylady eken. Kúres túrlerine aıtarlyqtaı qyzyǵýshylyq joq. Ázirge bapker tapqan joqpyn, tek sol eldegi dzıýdonyń damýymen tanysyp jatyrmyn. Sabaǵymdy retke keltirip alǵan soń, jattyǵýdy da qolǵa alamyn. Zaısandaǵy bapkerlerim de kómektesip turatyndaryn aıtyp jatyr. Rollan Ýalhanov pen Oljas Sotsıalov sekildi jattyqtyrýshylarym «Kúresti tastama, sol jaqta tájirıbe jınap, bizben bólisesiń» dep tapsyrma berýde.
– Nelikten tańdaý Lıtvaǵa tústi?
– Bastapqyda Nazarbaev Ýnıversıtetke túsemin dep oılaǵanmyn. Emtıhannyń alǵashqy kezeńinen óttim de, tek ekinshi kezeńine aýyryp qalyp qatysa almadym. Úıdegiler elde qalǵanymdy qalaǵan. Eýropada mádenıet te, kózqaras ta bólek. Men jaspyn. Al Lıtvada elimizden barǵan stýdentter de az emes, ári orystildi turǵyndar da kóp eken.
Kompıýterlik baǵdarlamalaý mamandyǵyn tańdadym, emtıhandy aǵylshyn tilinde tapsyrdyq. О́zime robot, zamanaýı tehnologııa qyzyq. Sol salanyń elimizde damýyna úlesimdi qossam deımin.
– Ádebı kitap oqýǵa ýaqyt bola ma?
– Árıne álemdik klassıkany súısinip oqımyn. Sonyń ishinde Mıhaıl Býlgakovtyń «Master jáne Margarıta» kitaby erekshe unaıdy.
– Seniń jasyńda bul týyndy tym kúrdeli emes pe?
– Býlgakovtyń tilin, oıyn birden túsiný qıyn. Ne aıtqysy kelgenin uǵyný úshin bir sóılemdi birneshe ret oqımyn. Biraq sonda da qatty unaıdy. Qatarlastaryma da keńes beremin.
Áńgimelesken Mádına ASYLBEK,
jýrnalıst
