Mádenıet salasy úshin mańyzy erekshe

Qasym-Jomart Toqaev «Syn­darly qoǵamdyq dıalog – Qazaq­stannyń turaqtylyǵy men ór­kendeýiniń negizi» atty Jol­daýynda Qazaqstan táýelsizdik alǵan 30 jylǵa jýyq ýaqyt ishinde Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń basshylyǵymen elimiz álemdegi bedeldi ári ornyqty memleketke aınalǵanyn aıryqsha atap ótti. Atalǵan kezeń shyndyǵynda da egemen elimizdiń berik irgetasyn qalyptastyrdy.

Prezıdent óz qyzmetine kiris­kende jasaǵan birinshi úndeýinde barlyq saladaǵy qordalanǵan problemaǵa qatysty birqatar tapsyrma berdi. Sonyń ishinde bizdiń salaǵa da edáýir kóńil bólinip, ondaǵy máselelerdi sheshýdiń naqty baǵyttary belgilendi. Aıtalyq, kelesi jyly ál-Farabıdiń 1 150 jyldyq, Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoılary, sondaı-aq odan soń eń uly mereke – Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyn atap ótemiz. Qasym-Jomart Kemeluly osyǵan deıin de Abaı aıtqan «beker mal shashpaq» deı-tuǵyn bes dushpannyń birin alǵa tartyp, osyǵan qatysty oıyn da jetkizip júr. Uly aqynnyń oıyna negizdelgen ustanymyna berik ekenin búgin de bildirip: «Mereıtoı barysynda ysyrapshyldyqqa jol bermeı, ǵulama tulǵalarymyzdyń eńbekterin halyq arasynda dáripteýimiz kerek», dedi Prezıdent. Bul rette Memleket basshysy atap ótken baǵyttar basty nazarǵa alynady. О́ıtkeni el tarıhyndaǵy osyndaı eleýli oqıǵalar jas urpaqtyń boıyna rýhanı qundylyqtardy sińirip, naǵyz otanshyldyqqa tárbıeleýi tıis.

Joldaýdaǵy biz úshin eń mańyzdy jańalyq – Memleket basshysynyń mádenı sala qyz­met­kerlerine laıyqty kóńil bólin­beı otyrǵanyn aıta kelip, eń aldymen kitaphana, mýzeı, teatr qyzmetkerleriniń aılyǵyn kóterý týraly sheshimi. «Olardyń eńbek­aqysy sońǵy jyldary múlde kóbeıgen joq. Sonyń saldary­nan mádenıet qyzmetkerleri, ásirese jas mamandar jeńildigi bar turǵyn úı baǵdarlamalaryna qatysa almaıdy. Mundaı ahýal osy kásiptiń bedelin túsirip, laıyqty kadrlardyń tapshylyǵy aıqyn sezilýde», degen Memleket basshysy kelesi jyldan bastap Úkimetke mádenıet qyzmetkerleriniń eńbekaqysyn kóbeıtýdi tapsyrdy. Endi mádenıet salasy qyz­metkerleriniń mindetti áleýmettik jeńildikterdi alý múmkindigi bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salasy qyzmetkerlerimen teńesetin boldy. Bul elimizdiń rýhanııatyna degen erekshe qoldaý hám bizge artylǵan úlken jaýapkershilik dep túsinemiz. Sondaı-aq Prezıdent óz tapsyrmasyn naqtylap, onyń oryndalý merzimin belgiledi. Iаǵnı, 2020 jyldan bastap mádenı sala qyzmetkerleriniń jalaqysy kóbeıtilýi tıis. Bul bizge senim uıalatady.

Búgingi Joldaýdyń taǵy bir mańyzdylyǵy – Prezıdenttiń til máselesin nazardan tys qaldyrmaýynda. Rasynda, «Tildiń jaıy – ulttyń jaıy» ǵoı, memlekettik til damýy úshin kez kelgen orta qazaqshalanýy kerek. Memleket basshysy da búgin memlekettik til máselesin maı shammen qaramasa bolmaıtynyn aıtty. Aýladan bastap, mektep, JOO, uıym-mekemelerdegi qazaq tiliniń jaǵ­daıy alańdatatynyn jetkizdi. Osy oraıda tildi damytý­ǵa arnalǵan naqty sharalar da, qo­ǵamdyq uıymdardyń belsendiligi de artýy qajet. «Jumyla kótergen júk jeńil» deıdi qazaq, osy máselede kúsh biriktirgenimiz abzal. О́ıtkeni tildiń múshkil jaıy – bárimizge ortaq túıtkil. Sondaı-aq Qasym-Jomart Kemeluly atap ótkendeı, qazaq tiliniń memlekettik til retindegi róli kúsheıip, ultaralyq qatynas tiline aınalatyn kezeńi keledi. Biraq mundaı dárejege jetý úshin bárimiz dańǵaza jasamaı, jumyla jumys júrgizýimiz kerek.

Budan bólek, Joldaýda Prezıdent jas býyn arasynda buqaralyq sportty nasıhattaý kerektigin tilge tıek etip: «Balalar úshin sporttyq ınfraqurylymnyń barynsha qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etý kerek. Buqaralyq sportty damytý – pıramıdaǵa aınalýy tıis. Onyń basyna chempıondar shyqsa, onyń negizinde biz saý ári sanaly urpaqty, myqty ultty qalyptastyramyz», dedi. Osy oıynyń nátıjesinde atalǵan baǵytty zańnamalyq turǵyda naqtylap, buqaralyq sportty damytýda keshendi baǵdarlama qabyldaý kerektigin tapsyrdy. Aldaǵy ýaqytta bul tapsyrmaǵa qatysty naqty sharalar qabyl­daýdy qolǵa alamyz.

Al bizdegi qazir kenjelep tur­ǵan týrızm salasyndaǵy túıt­kilderdiń túıinin tarqa­týǵa baǵyttalǵan tapsyrmalar­dy Memleket basshysy jaqyn­da ótken «Ulytaý – 2019» halyq­aralyq týrıstik forýmynda bas­tap aıtqan edi. Sondaı-aq tý­rızmniń el damýyndaǵy mańyzyna da aıryqsha toqtalǵan-tyn. Búgin osy oıyn tolyqtyryp, aldaǵy josparǵa bekitti. «Týrızmdi damytýǵa aıryqsha mán beriledi. Ásirese ekologııalyq jáne etnotýrızmge ekonomıkanyń mańyzdy baǵyty retinde kóńil bólinýi tıis» deýi – osynyń aıǵaǵy. Joldaýda aıtylǵandaı, Altyn Ordanyń 750 jyldyǵy týrısterdiń nazaryn tarıhymyz ben mádenıetimizge, jerimizdiń tabıǵatyna aýdarý turǵysynan toılanýǵa baǵyttalady. Bul rette týrısterdi tartýda Shyńǵys han tulǵasyn tıimdi paıdalanyp otyrǵan Mońǵolııanyń tájirıbesindeı, Altyn Ordanyń negizin qalaǵan Joshy hannyń esimin ulyqtaý máselesi nazardan tys qalmaıdy.

Daryndy balalar – el damýyna úles qosatyn, bolashaǵymyzdy jarqyn etetin azamattar. Al naǵyz talanttardyń basym bóligi aýylda ekeni belgili. Osyny eskergen Memleket basshysy daryndy aýyl jastaryn iriktep, otandyq jáne sheteldik oqý oryndaryna daıyndaý kerektigin aıtty ári atalǵan tapsyrmany sheshýdiń naqty joly retinde Úkimetke «Daryndy balanyń qabiletin damytýdyń»  jol kartasyn ázirleýdi tapsyrdy. Elimizde sońǵy ýaqytta áleýmettik máse­le­lerdiń qordalanyp qalǵany belgili, soǵan sáıkes Úkimette birqatar shara qabyldanǵany málim. Eldegi ahýalǵa qaraı jol kartasy az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylardy qoldaýǵa baǵyttalmaq. Q.Toqaev Úkimet pen ákimder daryndy balalardyń úıirmeler men ortalyqtarǵa, jazǵy lagerlerge barýy úshin múmkindik jasaýy kerektigin jetkizdi.

Qazaqstannyń ekinshi Prezı­den­ti ja­rııa­laǵan alǵashqy Jol­daý aldaǵy atqary­latyn isterde bas­shylyqqa alynatyn negiz­gi qu­jatqa aınalmaq. Bul óz kezeginde táýel­siz­digimizdiń turaqtylyǵyn saqtaýǵa jáne elimizdiń ór­kendeýine jol ashatyny anyq.

Aqtoty RAIYMQULOVA,

Mádenıet jáne sport mınıstri