Balanyń janyn tárbıeleý, ishki sezimin jetkize bilýge baýlý mańyzdy ekeni belgili. Sebebi sezimsiz, mahabbatsyz adamnyń júregi jetim. Qorshaǵan ortaǵa, qybyrlaǵan kez kelgen tirshilik ıesine degen rııasyz súıispenshilik syılaı bilý júrektiń keńdigi, rýhanı baılyqtyń kórinisi. N.Á.Nazarbaev «...jańa jaǵdaılarǵa baılanysty bárimizdi alańdatatyn másele – bilimdi, kásibı daıarlyǵy bar adam tárbıeleý ǵana emes, qoǵamdyq ómirdiń barlyq salasynda ulttyq jáne dúnıejúzilik qundylyqtardy qabyldaýǵa qabiletti, rýhanı jáne adamgershilik múmkindigi mol tulǵa qalyptastyrý bolyp tabylady», dep atap kórsetti. Soǵan baılanysty ózin ózi taný páni ár oqýshyǵa, jeke tulǵaǵa baǵyttalǵan tárbıesiniń kórinisin adam talpynystary, abyroıy, jaýapkershiligi, erik-jigeri, jalpy izgi qasıetterin basty másele etip qoıǵanyn baıqaımyz. Bolashaǵyn balasynan, jas jetkinshekterinen kóretin halqymyz, elimizge bala janyn júdetpeýdiń mańyzy zor.
О́zin ózi taný naǵyz adam bolýdyń syry men qyryn úıretetin pán. Naǵyz adam bolý – Otan aldyndaǵy boryshyńdy óteý, adamı qarym-qatynasynyń, qorshaǵan ortamen úılesimdiligiń. Pánniń maqsaty – bilim alýshynyń ózin durys túsinýine, daryndylyǵy men qabiletterin damytýǵa, ómirdiń mánin uǵynýǵa jáne ómirden óz ornyn taba bilýge kómektesý. Elimizdiń bolashaq jas urpaqtaryn jan-jaqty damytý da ózin ózi taný sabaqtarynyń orny erekshe. Sabaqta pán muǵalimi árkimniń jan dúnıesin tanýyna, álemge kóz júgirtip, meıirimdilik jasaýǵa baǵyttaıdy. Sabaqty qyzyqty ótkizý túrli ádis-tásilderdi qoldanatyn muǵalimniń sheberligine baılanysty.
«О́zińdi óziń tanysań – istiń basy» dep Shákárim aıtqandaı ózin ózi taný páni arqyly balalar ómirde kezdesetin túrli jaǵdaıattardy sheshýge, óz oıyn ashyq aıtýǵa, pikirin, sezimin, kóńil kúıin jetkize bilýge, óz múmkindigin júzege asyrýǵa, adamı qarym-qatynas jasaýǵa, densaýlyǵyn saqtaýǵa, jaqsy qasıetterin ashýǵa úırendi. О́zin ózi taný páni máni jaǵynan, oqýshylardyń qabyldaý, túısiný, bilim, bilik daǵdylaryn ishteı tutastyryp, olardy erkin qoldana alýǵa úıretýmen erekshelenedi. Elimizde ǵasyrlar boıy halqymyzdyń ulttyq sanasynan berik oryn alǵan adamgershilik qundylyqtardy, ıaǵnı izgilik qaıyrymdylyq, adaldyq qarym-qatynas sııaqty qasıetterdi, qoǵamdaǵy bolyp jatqan ózgeristermen baılanystyryp, jetkinshek urpaqty tárbıeleýdiń qaınar bastaýy dep qarastyrýǵa bolady. Iаǵnı «tárbıesiz qoǵam, qoǵamsyz tárbıe ómir súrmeıdi» degen zańdylyqqa súıene kele, óskeleń urpaqtyń boıyna qoǵam talabyna saı adamgershilik qundylyqtardy qalyptastyrýdy maqsat etken tárbıe ǵana ýaqytpen úndesip, qoǵam men tárbıeniń ózara baılanysyn túzedi. О́zin ózi taný páni jalpyadamzattyq qundylyqtarǵa bastar jol. Adamda eki túrli tárbıe bolady, bireýi – ózgelerden alatyn tárbıesi, ekinshisi – ózine-ózi beretin tárbıesi.
Altynshash BISENBAEVA,
Manashy orta mektebiniń ózin ózi taný pániniń muǵalimi
Mańǵystaý oblysy,
Beıneý aýdany
