Prezıdent • 06 Qyrkúıek, 2019

Prezıdent Q.Toqaev Atyraý oblysyna jumys sapary barysynda birqatar mańyzdy tapsyrma berdi

54 retkórsetildi

Táýelsizdiktiń alǵashqy jylynda elimizde munaı óndirý kórsetkishi 25 mln tonna ǵana bolǵan edi. О́tken jyly 90 mln tonnaǵa jetti. 1991 jyldan beri Qazaqstanda 1,5 mlrd tonnadan astam munaı, 740 mlrd tekshe metr gaz óndirildi. Sonyń nátıjesinde ulttyq qorǵa 31,6 trln teńge kiris kirdi. Bul derekter Atyraýda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen ótken munaı-gaz salasyn damytý máseleleri jónindegi keńeıtilgen keńeste aıtyldy.

Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde otyn-energetıka kesheniniń Qazaqstan ekonomıkasynda úlken ról atqaratynyn aıtty. Prezıdent munaı-gaz salasyn odan ári damytýdyń mańyzdylyǵyn atap ótip, Úkimet pen jergilikti atqarýshy organdardyń aldyna birqatar naqty mindet qoıdy.

Memleket basshysy Qashaǵan, Teńiz jáne Qarashyǵanaq sııaqty ken oryndaryna qatysty aýqymdy jobalardy odan ári júzege asyrý qajettigine toq­taldy. Qasym-Jomart Toqaev Qasha­ǵandaǵy munaı óndirý deńgeıin júıeli negizde art­tyrý maqsatynda Úkimetke Kon­sor­sıým­nyń merdiger kompanııalarymen birlesip, Qashaǵan ken ornyn tolyqqandy ıgerýdiń Jol kartasyn kelisýdi tapsyrdy.

Prezıdent elimizdiń batystaǵy ken oryn­darynan respýblıkanyń ózge óńir­lerine munaı tasymaldaý máselesine arnaıy toqtalyp «Keńqııaq – Qumkól» munaı qubyryn salý jumystaryn jyl sońyna deıin aıaqtaýdy tapsyrdy. So­nymen qatar Memleket basshysy otandyq naryqqa jetkiziletin munaıdyń yqtımal azaıýyna baılanysty alańdaýshylyq bildirdi.

– Ishki naryqty munaımen qamtamasyz etý negizinen Aqtóbe jáne Qyzylorda ob­lystarynyń ken oryndary esebinen jú­zege asyrylyp otyr. Osy jaǵdaıdy es­kersek, otandyq munaı óńdeý zaýyt­tarynda óńdeletin munaı kóleminiń tómen­deý qaýpi bar. Resýrstarymyzdy baryn­sha tıimdi jáne utymdy paıdalaný maqsatynda Úkimet osy máseleni pysyqtap, naqty usynystar engizýi qajet, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev munaı-gaz-hımııa salasynyń damýy ekonomıkany jańǵyrtýdyń mańyzdy baǵyty ekenin atady.

– Munaı-gaz-hımııa salasy eko­no­­mı­kanyń basqa salalaryna mýl­tıplıkatıvti yqpal etedi. Álemde munaı-gaz-hımııa salasyndaǵy kómirsýtegi shıkizatynyń qoldanylý úlesi 34%, al Qazaqstanda óte az. Polıpropılen men polıetılen óndirý jónindegi jobalardyń iske asyrylýy ishki jalpy ónimniń jyldyq ósimin ortasha eseppen 1,5 paıyzǵa jetkizýge múmkindik berer edi, – dep sanaıdy Memleket basshysy.

Qazaqstan Prezıdenti gaz salasyn damytýdyń basymdyǵyn arnaıy atap ótip, gaz qubyry júıesin damytý isinde jaqsy nátıjeler bar ekenin aıtty. Bul rette, ol Úkimettiń nazaryn halyqty gazben qamtamasyz etý qajettigine aýdardy.

– Elimizdi gazben qamtý deńgeıi 50 paıyzdy quraıdy. Bul – 9 mıllıon halyq degen sóz. «Saryarqa» magıstraldy gaz qubyry qurylysynyń jobasyn iske asyrý nátıjesinde elimizdiń qosymsha 2,7 mıllıon halqy gazben qamtamasyz etiledi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent Qazaqstandaǵy geolo­gııa­lyq barlaý máselesine de toqtaldy. Onyń aıtýynsha, geologııalyq barlaý jumystaryn kúsheıtý arqyly mıneraldy shıkizat qoryn sapaly tolyqtyrý kerek.

– Biz osy saladaǵy zańnamany jetil­dir­dik. Endi osy baǵytta naqty qadamdar jasaý kerek. Úkimetke 2020 jyldyń 1 naýryzyna deıin álemdegi mıneraldyq-shıkizat resýrstaryna suranystyń uzaq merzimdi boljamyn eskere otyryp, geologııalyq barlaý baǵdarlamasyn ázirleýdi tapsyramyn, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev munaı servı­siniń ındýstrııasy ekonomıkany ártarap­tandyrý jáne ósý draıverleriniń biri bolatynyn atap kórsetti. Memleket basshysy bul máselede mu­naı servısterinen túsetin tabystyń kó­mir­sýtegi eksporty tabysynan asyp túsetin Norvegııanyń tájirıbesin basshylyqqa alýdy usyndy.

– Munaı men gaz óndirýdi arttyra otyryp, biz zamanaýı munaı servısi klasterin qurýǵa tıispiz. Munaı servısi otandyq shaǵyn jáne orta bıznesti da­mytýǵa, ónimdi jumys oryndaryn ashýǵa, qo­symsha quny joǵary óndiristerdi oq­shaýlaýǵa aıtarlyqtaı serpin beredi, – dedi Memleket basshysy.

Sonymen qatar Prezıdent ekologııany qorǵaý jáne tabıǵı resýrstardy tıimdi paıdalaný máseleleriniń mańyzdylyǵyn atap ótti. Qasym-Jomart Toqaevtyń piki­rinshe, zamanaýı tehnologııalardy paı­dalaný, eskirgen jabdyqtardy jańar­tý, shyǵaryndylardy azaıtý, munaı men gaz ysyrabynyń aldyn alý qajet. Mem­leket basshysy bul jumystar boıyn­sha munaı-gaz kompanııalarynyń aqpa­rattyq ashyqtyǵyn jáne olardyń eko­logııalyq jaýapkershiligin arttyrý basty basymdyqqa ıe bolatynyn aıtty.

Keńeıtilgen keńes barysynda Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev, Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrs­tar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıev, «Samuryq-Qazyna UÁQ» AQ Basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimov, «Lýkoıl» AAQ Reseı munaı-gaz kompanııasynyń prezıdenti Vagıt Alekperov, sondaı-aq «Teńizshevroıl», «NCOC» jáne «Qarashyǵanaq Petroleým Opereıtıng» kompanııalarynyń basshylary baıandama jasady.

«Elbasynyń strategııalyq durys sheshiminiń arqasynda munaı salasyna Shevron, Adjıp, Shell, Total, SNPS sııaqty álemdegi eń ozyq kompanııalar ınvestısııalar men tehnologııalar alyp keldi. Ár jańa joba júzege asqan saıyn munaı salasy óz qýaty men jańa áleýetin ulǵaıtty», dedi keńeıtilgen keńeste sóz sóılegen Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev.

Mınıstr Kaspıı munaı qubyry arqyly Teńiz, Qashaǵan, Qarashyǵanaq ken oryndarynan munaıdy eksporttaýǵa eń qysqa jol men tıimdi ekonomıkalyq jaǵdaılar jasalǵanyn atap ótti. Qara altyn eksportynyń baǵyty 36 elge keńeıdi. Qarqyndy jumystar Qazaqstandy munaı eksporttaýshy kóshbasshy elderdiń qataryna qosty. Qazir elimizde 300-den astam munaı ken orny ıgerilip jatyr. Qara altyn qory boıynsha 12-orynǵa kóterildik. Bul – úlken jetistik. Aldaǵy meje de osal emes: 2025 jylǵa qaraı munaı óndirý kólemi 105 mln tonnadan asady. Qalamqas-Teńiz, Isataı, Jeńis, Abaı, Hazar jobalaryna salynatyn ınvestısııalardyń jalpy kólemi de
5 mlrd AQSh dollaryna jetedi degen jos­par bar.

«Teńizdegi jobalarmen qatar elimiz­degi az zerttelgen perspektıvaly aýmaqtarda geologııalyq barlaýdy jandandyrý qolǵa alynady», dedi Qanat Bozymbaev. Sondaı-aq, Memleket basshysy Qazaqstan munaı-gaz salasynyń 120 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jıynǵa qatysty.

Qasym-Jomart Toqaev saltanatty jıynǵa qatysýshylarǵa iltıpat bildirip, elimizdegi munaı-gaz kesheniniń barsha eńbekkerlerin kásibı merekelerimen quttyqtady.

Memleket basshysy Qazaqstan munaı ónerkásibiniń tereń ári dańqty tarıhy jóninde aıta kelip, ótken ǵasyrdyń 90-shy jyldarynda elimizdiń táýelsiz munaı-gaz ındýstrııasyn qalyptastyrý úderisinde qıyndyqtarǵa tap bolǵanyn eske saldy. Osy oraıda bul salany damytý úshin shetelden kapıtal tartý isindegi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń orasan zor eńbegin atap ótti.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstandaǵy munaı ónerkásibiniń jetistikterine qysqasha toqtaldy. Sonyń ishinde munaı salasynda zamanaýı tehnologııa men ozyq tájirıbeni meńgergen otandyq mamandardyń qatary kóbeıgenin aıtty. Búginde «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııa­sy Chevron, ExxonMobil, Shell, Lýkoıl, Eni, Total, CNPC sııaqty korporasııalarmen jáne basqa da kompanııalarmen iri jobalardy tabysty júzege asyryp keledi.
Memleket basshysy otandyq mu­naı­shy­lardyń urpaq sabaqtastyǵyna arnaıy toqtaldy. Ol Qazaqstan munaı óner­kásibiniń negizin qalaýshy, Aty­raý munaı-gaz ýnıversıtetine aty beril­gen Safı О́tebaevtyń osy salanyń qalyp­tasýyna zor úles qosqanyn atap ótti. Prezıdent munaı-gaz salasyndaǵy qyz­met­kerlerdiń jınaǵan tájirıbesi men bilimi azamattarymyzdyń turmysyn odan ári gúldendirýge jáne jaqsartýǵa septigin tıgizetin mańyzdy salalyq jańǵyrtý jumystaryn júrgizýge múmkindik beredi dep sanaıdy.

Baıandamada munaıshylar sheshýge tıisti birqatar mańyzdy mindet aıtyldy.

– Salany damytýdyń strategııalyq josparyna sáıkes, 2025 jylǵa qaraı munaı óndirý jylyna 100 mıllıon tonnadan, al gaz jylyna 77 mıllıard tekshe metrden asýy tıis. Osy maqsatta 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan aýqymdy geologııalyq barlaý baǵdarlamasy ázirlenýde. Sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha Qazaqstannyń jalpy resýrstyq áleýeti 75 mıllıard tonna shartty otyn bolsa, Ortalyq jáne Soltústik Qazaqstannyń áleýetti resýrsy shamamen 18 mıllıard tonnany quraıdy, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń daıyn munaı ónimderin satý isindegi kóshbasshylardyń biri bolýy tıis degen pikir bildirdi. Onyń aıtýynsha, bul – Úkimettiń aldaǵy jyldardaǵy atqaratyn basty mindetteriniń biri. Bul rette, Prezıdent osy salaǵa ınnovasııa­lardy engizýge, shıkizat óndirý jáne ony ári qaraı qaıta óńdeý úderisiniń ekologııalyq tazalyǵyn arttyrýǵa nazar aýdarý qajettigin atap ótti.

– 2025 jylǵa qaraı, ishki jalpy ónimniń jyl saıynǵy turaqty ósimin 5 paıyzǵa jáne odan da joǵary deńgeıde qamtamasyz etý kózdelip otyr. Bul meniń Qazaqstan halqyna arnalǵan Joldaýymda aıtyldy. Osy maqsattarǵa qol jetkizý barysynda elimizdiń munaı-gaz sektory úlken ról atqarady, – dedi Memleket basshysy.

Saltanatty rásim sońynda Qasym-Jomart Toqaev munaı-gaz ónerkásibiniń úzdik 41 qyzmetkerin marapattady.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń Atyraý oblysyna jumys saparyn «Jigermunaıservıs» JShS-na barýdan bastaǵan bolatyn. Prezıdent robotty dánekerleý ádisin paıdalana otyryp, munaı metall qurylǵysyn shyǵaratyn munaı servısi kásipornynyń jumysymen tanysty. Kompanııanyń kórsetetin qyzmetteriniń tizimine burǵylaý jáne munaı kásipornynyń qural-jabdyqtaryn daıyndaý, munaı-gaz ken oryndaryn ornalastyrý jumystary kiredi.

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar