Ekonomıka • 06 Qyrkúıek, 2019

Qarjy sektoryna basa nazar aýdaryldy

21 retkórsetildi

Qazaqstan Prezıdenti Q.Toqaevtyń Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýynda ekonomıka máselelerine erekshe nazar aýdaryldy. Onyń damýynyń asa ótkir máseleleriniń keń aýqymy aıtyldy, sondaı-aq olardy strategııalyq jáne jedel sıpatta sheshý baǵyttary belgilendi.

Joldaýda atap kórsetilgen ekonomıkanyń asa ózekti másele­leriniń ishinde memlekettik kompa­nııalardyń tıimdiligi, shıkizattyq emes eksportty yntalandyrý, salyq júıesi men áleýmettik aýdarym­dar júıesin jańǵyrtý, nesıe saıasaty, «Nurly jol» baǵdar­lamasyn iske asyrýdy kú­sheıtý máselelerin atap ótýge bolady. Osy salalardyń qatarynda eleýli ózgerister bar.

Osylaısha, shaǵyn bıznesti qoldaý sheńberinde mıkro jáne shaǵyn kásip kompanııalaryn úsh jyl merzimge tabys salyǵyn tóleýden bosatýdyń zańnamalyq negizin ázirleý usynylyp otyr, ol kelesi jyly kúshine enýi tıis. Bul Qazaqstan úshin teńdessiz aksııa. Shaǵyn jáne orta bıznesti naqty qoldaýdy qamtamasyz etý jónindegi basqa mańyzdy qadam mıkro jáne shaǵyn kásip sýbektilerin tekserýge úsh­jyl­dyq tyıym salý týraly sheshim boldy. Tek osy eki shara ǵana shaǵyn kásipkerlik bel­sen­di­liginiń kúrt ósýine alyp kelýi múmkin. Alaıda Joldaýda ony qoldaýdyń basqa da baǵyttary, atap aıtqanda jańa jobalardy qurýǵa basa nazar aýdara otyryp, áleýmettik baǵdardyń ósýimen (kóp balaly jáne az qamtylǵan otba­sy­lardyń otbasylyq bıznesi) baılanystyrylǵan ShOB-ty memlekettik qarjylyq qol­daý­dyń barlyq júıesin qaıta júkteý usynyldy. Bul qoldaýǵa úsh jyl ishinde qosymsha 250 mlrd teńge bólý usynylady.

Áleýmettik ádilettilikti jáne halyqtyń áleýmettik qorǵalýyn arttyrýǵa baǵyttalǵan basqa da utymdy qadam – ulttyq tabysty neǵurlym ádil bólýge jáne onyń tehnologııalarǵa ınvestısııalardy arttyrý bo­ıynsha bıznesti yntalandyrý quraly retindegi jumysyna, qyzmetkerlerdiń kásibıligin arttyrýǵa, eńbek ónimdiliginiń ósýin qamtamasyz etýge basa nazar aýdara otyryp, salyq júıesin jańǵyrtý bolýy múmkin. Tıimdilikti túbegeıli arttyrýdyń osy kilti biryńǵaı áleýmettik qor qurý jáne bir áleýmettik tólemdi engizý jolymen áleýmettik qamsyzdandyrýdyń bıýdjetten tys júıesin shoǵyrlandyrý týraly tapsyrmany qarastyrýǵa bolady, bul shyǵyndardy azaıtýǵa jáne aktıvterdi ınvestısııalyq basqarýdyń sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi.

Joldaýda qarjy sektory­na basa nazar aýdaryldy. Pre­zı­dent zeınetaqy júıe­sin­de­gi máselelerdiń ósýine, atap aıt­qan­da, jumys isteıtin azamattar men zeınetkerler arasyndaǵy sáıkestiktiń ózgerýine, sondaı-aq zeınetaqy aktıvteriniń jetkiliksiz joǵary tabystylyǵyna (degenmen BJZQ qurylǵannan keıin bul tabystylyq aıtarlyqtaı ulǵaıdy) toqtaldy. Úkimet pen Ulttyq banktiń aldyna zeınetaqy júıesiniń tıimdiligin arttyrýǵa qol jetkizý mindeti qoıyldy.

Bank júıesiniń jumys isteý máseleleri mańyzdy. Bankter óte úlken memlekettik qoldaýǵa qaramastan, ekonomıkalyq ósý úshin tirek bola almady, olardy nesıeleý qysqarýda, al Ulttyq banktiń aqsha-nesıe saıasaty ázirge bul jaǵdaıdy ózgerte almady. On jyl ishinde, 2008 jyldan bas­tap 2018 jylǵa deıin IJО́-ge qatysty bankter nesıeleriniń kólemi eki ese qysqardy – 46-dan 22,3%-ǵa deıin jáne bul jaǵdaı túzetýdi qajet etedi. Dál osyǵan Prezıdenttiń bankterdiń bıznesti «qolaıly sharttarda jáne uzaq merzimge» nesıelendirýin qamtamasyz etý maqsatynda monetarlyq saıasattyń tıimdiligin arttyrý jónindegi tapsyrmasy baǵyttalǵan.

Bank sektory ǵana emes, sondaı-aq memlekettik kompanııalar da qazaqstandyq ekonomıkanyń basym salalarynda onyń jedel damýyn qamtamasyz etýge arnalǵan negizgi býyny, alaıda olardyń jumys isteý tıimdiligi belgili bir suraqtardy týdyrady. Prezıdent Q.K.Toqaev buryn jańa memlekettik kompanııalardy qurýǵa moratorıı engizý týraly sheshim qabyldady, óıtkeni olardyń qyzmetiniń tıimdiligin baǵalaýdy qajet etedi. Joldaýda «Samuryq-Qazyna» UÁQ-nyń halyqtyń ál-aýqatyn qamtamasyz etýdegi naqty úlesin baǵalaý, sondaı-aq memlekettik holdıngter men ulttyq kompanııalardyń tıimdiligine taldaý júrgizý usynyldy, onyń nátıjeleri boıynsha Qazaqstan ekonomıkasynda shamadan tys úlken úles bar memlekettik sektordy ońtaılandyrý týraly mańyzdy sheshimder qabyldanýy múmkin. Qazaqstanda úsh memlekettik holdıng («Samuryq-Qazyna» UÁQ, «Báıterek»UBH jáne «QazAgro») jáne IJО́ aktıvteriniń araqatynasy shamamen 50%, olarda shamamen 300 myń adam jumys isteıdi, bul jumys isteıtin halyqtyń shamamen 3,5%-yn quraıdy. Osy salada Joldaýdy iske asyrý sheńberinde anyqtalýy jáne paıdalanylýy múmkin ońtaılandyrý úshin aıtarlyqtaı rezervter bar ekeni anyq.

Prezıdent Q.Toqaevtyń Joldaýynan aıtylǵan tezıster neǵurlym jarqyn jáne mańyzdy. Al olardy iske asyrý sharalary ekonomıkalyq ósimge eleýli serpin berip, eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń sapasyn arttyra alady.

Vıacheslav DODONOV,
ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, Prezıdent janyndaǵy QSZI-diń bas ǵylymı qyzmetkeri

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Izgilik elshisi

Aımaqtar • Búgin, 17:38

Soltústik oblystarda boran bolýy múmkin

Qazaqstan • Búgin, 16:18

Kún energııasy Oralǵa jetti

Aımaqtar • Búgin, 15:46

«Aqyny aq Ertistiń – Qımadıden...»

Rýhanııat • Búgin, 12:46

Fýtbol: Makedonııamen teń oınadyq

Fýtbol • Búgin, 12:24

Kúlki kerýeni № 3

Rýhanııat • Búgin, 11:38

Eń qysqa áńgime. Jandos Júsipbek

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:32

Eń qysqa áńgime. О́mirjan Ábdihalyquly

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:29

Eń qysqa áńgime. Baýyrjan Babajanuly

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:24

Dala úni Almatyda bastalady

Rýhanııat • Búgin, 10:19

Tekti sózdiń tóresi Almatydan bastalady

Aımaqtar • Búgin, 10:11

Taǵylymdy tulǵa

Rýhanııat • Búgin, 09:36

Ǵylym qanatyndaǵy ǵumyr

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Moıynqumǵa ushaq qatynaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:29

«Para berme» chellendji bastaý aldy

Aımaqtar • Búgin, 09:27

Kásipodaq úzdikteri marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:26

Bı-aǵa salǵan án eken...

Rýhanııat • Búgin, 09:17

Qaıta oralǵan «Don Karlos»

Rýhanııat • Búgin, 09:15

Jeti óner qonǵan jampozym

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Taǵdyry tańdalǵan patshaıym

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Naǵyz qazaq

Rýhanııat • Búgin, 09:05

«Brakoner» biraz basbuzardy quryqtady

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Reseıden de úırenýge bolady

Saıasat • Búgin, 08:52

Zań jobasyn talqylady

Qoǵam • Búgin, 08:46

IýNESKO-nyń syılyǵyn jeńip aldy

Qazaqstan • Búgin, 08:45

Uqsas jańalyqtar