Aımaqtar • 09 Qyrkúıek, 2019

Qusaıyn Sársenbaı: Basty ólshem – ekologııalyq taza ónim óndirý

47 retkórsetildi

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Parlament palatalarynyń birlesken otyrysynda Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýyn jarııalaý kezinde elimizde agroónerkásiptik keshenniń aldynda turǵan mindetter men damý perspektıvalaryn saralap berdi. Ári sala qyzmetkerleriniń aldyna tyń mindetter júktedi. Biz Memleket basshysynyń Joldaýynan týyndaıtyn máselelerge baılanysty Aqtóbe oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Qusaıyn Sársenbaıǵa birer saýal qoıǵan edik.

– Qusaıyn Iskendiruly, Memleket basshysynyń agro­ónerkásip keshenin túbe­geıli jańǵyrtý jónindegi tujyrymdary men talaptary sizge qandaı oı saldy?

– Aýyl sharýashylyǵynda elimizde belgili qalyptasqan júıe bar ekeni belgili. Áıtse de qan­daı iske de qoǵamdyq ómir óziniń túzetýleri men tolyq­tyrýlaryn engizbeı turmaıdy. Meniń oıymsha, Prezıdent aýyl sharýashylyǵy óndirisin odan ári órkendetý máselesine álemdik ólshem turǵysynan kelgendeı áser qaldyrdy. Sonyń bir mysaly, aýyl sha­rýa­shylyǵy óndirisi boıynsha ekologııalyq taza ónimder shyǵarý jónindegi jańashyl kózqarasy dep túsi­nemin. Saıyp kelgende ekolo­gııalyq taza ónim degenimiz –den­saýlyqty saqtaýdyń basty kepili.

Qazir dúnıejúzilik den­saýlyq saqtaý uıymy aýrýdyń 70 pa­ıyzǵa jýyǵy tabıǵı taǵamdy tutynbaýdan nemese kúndelikti tamaq mázirinde onyń quramy tym az bolǵandyqtan týyndaıtynyn málimdep otyr. Búginde konservanttar men quramynda jasandy qospalary bar aýyl sharýashylyǵy ónimderi óte kóp. Ekologııalyq tabıǵı ónim óndirý degenimiz –mundaı kereǵar kóriniske qara­ma-qarsy áser etetin adam aǵzasyna sińimdi de paıdaly tabıǵı ónimder óndirý degen sóz. Bul qazaqstandyq aýyl­sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerdiń qolynan keledi.

Memleket basshysy atap kórsetkendeı, basty mindet tabıǵı taza ónimder men ishki na­ryqty tolyqtyrý bolsa, ke­ıingi kezekte básekelestikke tó­tep bere alatyn otandyq aýyl sha­rýashylyǵy ónimderin molaıtý bolyp otyr. Bul da qoldan keletin is.

– Prezıdent óz Joldaýynda aýylsharýashylyq ónimderin arttyrýdyń bir joly sýar­maly alqaptar kólemin kó­beı­tý ekenin aıtty. Buǵan ne deı­siz?

– «Sýly jer – nýly jer» deıdi halqymyz. Negizinen nar táýekelge negizdelgen ári belgili bir deńgeıde jańbyrǵa táýeldi sala jaǵdaıynda sýarmaly jer kólemin ósirý mol ónim alý mólsherin 3-4 ese kóbeıtýdiń basty kepili bolmaq. Bul rette Prezıdent aldyńǵy jyldarmen salystyrǵanda elimizde sýarmaly alqaptardyń kólemin 3-4 ese ulǵaıtý qajettigi jó­ninde jańa mindetter qoı­dy. Sonymen birge búgingi zamanaýı tehnologııalardyń kómegine arqa súıep, qýań­shylyq jyldardyń ózinde ónim mólsherin kemit­peýdiń orny erekshe. Osy oraıda Prezıdent júktegen mindetter sala qyzmetkerleri aldyna tar­tylǵan naqty is-qımyl jos­pary bola alady degen oıdamyn.

Buǵan deıingi tájirıbe kór­setkendeı, sýarmaly jer kó­lemin jasaqtaýmen óńirlerdegi iri agroqurylymdar aınalysyp keldi. Aldaǵy ýaqytta aýyl sharýashylyǵy bıznesi sala­syndaǵy shaǵyn jáne ortasha deńgeıdegi taýar óndirýshiler de bul iske bet bursa, esh utyl­maıtyny anyq. Atalǵan iste Aqtóbe oblysynda da tıisti is-sharalar kesheni júzege asyrylyp keledi. Atap aıtqanda, jyl sońyna deıin oblystaǵy sýarmaly jer kólemin 30 myń gektarǵa deıin jetkizý bel­gilengen.

Al aldaǵy jyly onyń mól­sherin taǵy da 10 myń gektarǵa deıin ulǵaıtý jóninde óńirlik baǵ­darlama qabyldandy. Sýar­maly jerdi ıgerý mol qarajatty qajet etetin kúrmeýi qıyn is­tiń biri. Sondyqtan da óńirde ony ınvestısııalyq qarajat kózderi esebinen ósirý joldary qarastyrylýda. Bul iste buǵan deıin qolǵa alynǵan naqty mysaldar da joq emes. Sonyń biri 10 myń gektarǵa jýyq sýarmaly alqaptyń Eýro­palyq damý jáne qaıta qurý banki qarajaty esebinen ıgerilgeni.

– Memleket basshysy agro­ónerkásip keshenin júıeli damytý isine sheteldik ınvestorlardy tartý mindetin qoıdy. Buǵan qatysty ne aıtar edińiz?

– Sheteldik ınvestorlar negizinen el ekonomıkasynyń óner­kásiptik sektoryna sho­ǵyr­lanyp kelgeni belgili. Al­daǵy ýaqytta onyń legin agro­ónerkásiptik keshenge qa­raı burýdyń, bul úshin salada qajetti ınvestısııalyq tartymdylyq týǵyzýdyń tıim­diligi mol eke­ni anyq. Aq­tóbe oblysynda sheteldik ınves­torlardyń ónim óndirýge qatysý kórinisteri joq emes. Aıtalyq, óńirdegi jylyjaılar júıesin damytýǵa gol­landııalyq ınves­torlar qu­ryltaıshy retinde tartylǵan. Mu­nyń bir mysaly «Gran-Ka­pıtal Qazaqstan» JShS agro­qurylymy bolyp otyr. Ashyǵyn aıtqanda, bul iste áli de paıdalanylmaı júrgen múm­kindikter bar. Osy oraıda Prezıdent qoıǵan baıypty tapsyrma boıynsha qajetti qozǵalystar tereńdeı túsedi degen oıdamyn. Bul is aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirý men óńdeý salasynyń áleýetin odan ári kóterýge oń yqpalyn tıgizeri haq.

 

Áńgimelesken

Temir QUSAIYN

 

AQTО́BE

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar