Aımaqtar • 10 Qyrkúıek, 2019

Evgenıı Hısmetov: Otandastarymnyń basyna is tús­kende úıde jata almadym

74 retkórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Arysta bolǵan apat kezinde erlik tanytyp, elge kómektesken jáne sol apattyń saldaryn joıý jumystaryna belsene atsalysqan bir top azamattardy ótken juma kúni Aqordada qabyldap, memlekettik nagradalarmen marapattady. Shyn máninde beıbit kúnniń batyrlary dep aıtýǵa turatyn sol qazaqstandyqtardyń ishinde Arystyń óz turǵyndary, áskerıler men órt sóndirýshiler, qurylysshylar, sondaı-aq alystaǵy aǵaıynnyń qabyrǵasy qaıysqanda qarap otyra almaı, arnaıy baryp aıryqsha kómek kórsetken eriktiler de bar. Solardyń biri – qaraǵandylyq Evgenıı Hısmetov. О́z yqtııarymen Arysqa baryp, eki aı boıy sondaǵy jumystarǵa janyn sala atsalysqan Evgenııdiń bul isin júrekte janǵan izgilik alaýynyń kórinisi desek te jarasady. «Er – eldiń yq jaǵynyń qalqasy, jel jaǵynyń panasy» degen osy. Biz Aqordadaǵy marapattaýdan keıin Evgenıı Hısmetovke arnaıy jolyǵyp alǵan suhbatymyzdy oqyrman nazaryna usynǵandy jón kórdik.

«Meniń bul isimdi baǵalap, qol­dap-qolpashtap jatqan qazaqstan­dyq­tardyń barshasyna aıtar alǵysym zor. Otandastarymnyń basyna is tús­kende úıde tynysh jata almaı, bir kúnniń ishinde jınalyp, Arysqa attanyp ketkenim ras. Álbette, muny júrek qalaýymen erikti túrde istedim. Degenmen, bul týrasynda aıtylyp, jazy­lyp jatqan dúnıeler meniń kóńi­limdi marqaıtady, men úshin ol úlken mártebe», dep bastady áńgimesin dál qazirgi ýaqytta esimi el aýzynda júrgen qaraǵandylyq Evgenıı Hıs­metov.

– Evgenıı, el esimińiz ben erlik isińizdi estip bilgenimen, ózińiz týraly tolyqqandy aqparatpen áli tanysa qoıǵan joq...

– Men Saran qalasyndaǵy balalar men jasóspirimder sport mektebinde jattyqtyrýshy bolyp jumys isteımin. Kezinde bokspen aınalysqanmyn, sport sheberimin. Bastyǵymyz Raıymbek Syzdyqov qudaı bere salǵan jaqsy adam, únemi qoldap, kómektesip júredi. Arysqa baram dep sheshim qabyldaǵanda da ol kisiniń qoldaýy maǵan erekshe áser etti. Aıtpaqshy, ol kisi Rıo-2016 olımpıadasynyń júldegeri, balýan qyzymyz Elmıra Syzdyqovanyń nemere aǵasy.
Jalpy, men kúndelikti ómirde qoǵamdyq istermen aınalysamyn. Mysaly, ishimdik pen nashaqorlyqqa táýeldi jandarǵa dertten arylý úshin qoldan kelgen kómegimdi kórsetemin. Temir tordyń ar jaǵynan kelgen jandarǵa da qolushyn berip, búgingi ómirge beıimdelýine kómektesemin.

– О́zińizdiń otbasyńyz týraly aıtyp berseńiz. Oqyrman qaýym sizdeı beıbit kúnniń batyry jaıynda keńirek bilgisi keledi.

– Otbasym óte qarapaıym: kelin­she­gim men úsh balam bar. Zaıybym Ekaterına Aqtas kentindegi «Arman» aýla klýbynda áleýmettik pedagog jáne pedagog-uıymdastyrýshy bolyp ju­mys isteıdi. Balalarymnyń úlkeni – qyzym Angelına 15 jasta, jeńil atletıkadan Qazaqstan chempıonatynyń júl­degeri. Ekinshi qyzym Alısa bıyl jeti jasqa toldy, ol da ápkesiniń izin basyp, jeńil atletıkamen aınalysam dep júr. Al kenjemiz Leonıd alty aıdan keıin eki jasqa keledi.
Osy jerde mynany aıta ketkim keledi: otbasynda kóp nárse áıel zatyna baılanysty. Mysaly, zaıy­bym meni árbir iste únemi qoldap júre­di. Arysqa aıaqastynan ketem degen­de ol kisiniń shoshyp ketkeni ras. De­gen­men, meniń alǵan betimnen qaıt­paı­tynymdy biletindikten, kelisimin be­rip, vokzalǵa deıin shyǵaryp saldy.

– Arys qalasyndaǵy erlik isi­ńiz­den búkil el qulaǵdar. De­gen­men, este qalǵan qyzyqty oqı­ǵa­la­ry­ńyz bolsa, yqylaspen tyń­daý­ǵa ázirmiz...

– Arysta Shymkentten kelgen jumysshylarmen til tabysyp kettim. Biz negizinen apatty jaǵdaılardaǵy úılerdi buzyp, onyń ornyna jańasyn salýmen aınalystyq. Kóp uzamaı jańa joldastarym maǵan úlken senim artyp, qurylys materıaldary saqtalatyn qoımanyń kiltin tapsyrdy.

Arystaǵy jumysshylarǵa kún-tún demeı eńbek etýge týra keldi. Meniń ózim jumysty tańǵy saǵat 8-den bas­tap, túngi 11-ge deıin qurylys basynda júrdim. Budan bólek, tún ishinde kelgen kólikterden júk túsirý de bizdiń moı­nymyzda boldy.

Este qalar oqıǵa degende, mynany aıtýǵa bolady: elimizdiń Premer-Mınıstri Asqar Mamın Arys qa­lasyna kelgende meniń qaraýymdaǵy qoımaǵa bas suqqany bar. Qolymdy qysyp, isime sáttilik tiledi.

Odan keıin mynadaı da oqıǵa boldy: bir kúni aıaqastynan snarıad jarylsyn. Jurttyń bári jan-jaqqa bezip ketkende men jumysymdy isteı berdim. Biraz ýaqyttan keıin bári qaıtyp keldi. О́mir degen osy ǵoı, bárine sabyrmen, shydammen qaraý kerek.

Tuńǵysh Prezıdentimizdiń «Rýhanı jańǵyrý» taqyrybyna arnalǵan maqalasyn oqyǵanym bar edi. Ol kisi «Týǵan jerge degen súıispenshilik Týǵan elge – Qazaqstanǵa degen pat­rıot­­tyq sezimge ulasady», dep jazdy ǵoı. Men Arys qalasynda bar bol­ǵa­ny ózimniń patrıottyq boryshymdy ótedim.

– Arystyń qarǵa mıyn qaı­nat­qan ystyǵyna qalaı shyda­dy­ńyz?

– Ras, Arystyń ystyǵy alapat boldy. Birneshe apta boıy aýa temperatýrasy 60 gradýs ystyqtan túspeı turyp aldy. Basynan kún ótip, qulaǵan adamdardy da kórdim. Meniń ózimniń de basym aınalyp, esimdi áreń jıǵan kezderim boldy. Jergilikti turǵyndardyń muzdatqyshyna sýdy qatyryp, sol muzben jan saqtadyq.

– Arysta atap ótken týǵan kún merekeńiz týraly aıtyp berseńiz...

– Iá, taǵdyrdyń jazýymen ózimniń 41-shi týǵan kúnimdi Arystaǵy jumysshy aǵaıynnyń arasynda atap óttim. Negizi, týǵan kún degenge buryn onsha mán bermeıtinmin. Al Arysta jekemenshik merekemdi qıyn jaǵdaıda basymyz toqaılasqan joldastar arasynda «toılaǵym» keldi. Ortaǵa eki qarbyz, konservilengen et jáne qant pen shaıdy qoıyp, týǵan kúnimdi atap óttik. Este qalatyndaı-aq kún boldy.

– Siz kezinde kóshe kezip júrgen talaı balany qanatyńyzdyń astyna alyp, olardy sportqa baýlyǵan ekensiz. Áli de bul isti jalǵastyryp kelesiz. Mundaı iske sizdi ne nárse ıtermeleıdi?

– Qaraǵandydaǵy Álııa Molda­ǵu­lova atyndaǵy sporttyq mektep-ınternatty bitirgennen keıin jekpe-jek túrlerimen aınalystym, dos­tarymdy jattyqtyryp júrdim. Birde kóshede kele jatqanymda kıimi jupyny, kir-qojalaq eki balany kórdim. Sóılese kelsem, ekeýiniń de áke-sheshesi ishkilikke salynǵan eken. Álgi balalardy úıge ákelip, jýyn­dyryp, tamaqtandyryp, uıqyǵa jatqyzdym. Sodan bastap kóshede qańǵyp júrgen bala kórsem boldy, olarǵa qolushyn berýge tyrysamyn. Bala shirkin teginnen-tegin kóshe kezip ketpeıdi ǵoı, bereketi ketken uıasynan bezedi de.

О́tken ǵasyrdyń 90-jyldary áleýmettik-turaqsyz otbasy­lar úshin erekshe qıyn boldy. Maǵan jat­ty­ǵý­ǵa kelgen balalar to­ıyp tamaq ishpegendikten áli quryp qulap jatatyn. Sol kezderde qytaı kespesiniń 10 býdaǵyn legenge salyp, ústine eki sháınek qaınaǵan sý quıyp, balalarǵa tamaq ázirlep beretinmin...

– Sizdiń kezinde «Arystan» jekemenshik qaıyrymdylyq qoryn qurǵanyńyzdy bilemiz. Osy uıym týraly maǵlumat bere ket­seńiz.

– Men jattyqtyrǵan balalardyń sany kún ótken saıyn kóbeıe tús­ti. Olardyń kóbiniń áleýmettik ja­ǵy­nan az qamtylǵan otbasylardan ekenin esepke alsaq, sporttyq kıim-keshekke, jarystarǵa barýǵa ede­ýir kólemde qarajat kerek boldy. Bir sózben aıtqanda, basqa tartsań aıaqqa, aıaqqa tartsań basqa jetpeıtin kúı keshtik. Mine, osy tyǵyryqtan shyǵý úshin, 2010 jyly «Arystan» qaıyrymdylyq qoryn qurýǵa týra keldi. Qor az ǵana ýaqyttyń ishinde áleýmettik-turaqsyz otbasylarmen jumys isteıtin úkimettik emes uıymdardyń materıaldyq jáne ıdeologııalyq qoldaýyna ıe boldy. Al arada eki jyldaı ýaqyt ótkende «Arystan» oblystaǵy úzdik qaıyrymdylyq qor retinde tanyldy.

– Uzaq jyldardan beri bala tárbıesimen aınalysyp ke­le­siz. Olardyń ishinde «qıyn» jet­kin­shek­ter de az emes kórinedi. Tárbıe máselesinde siz qandaı ustanymdy qup kóresiz?

– Balalarmen jumys istegende ońdy-soldy aqyl aıta bergennen góri ispen úlgi kórsetken jón. Eń bas­tysy, bala tárbıelegen adam shydamdy bolýy kerek. Ýaqyt óte kele olar ózderine «Men jaqsy adammyn ba? Jaqsylyq jasaǵym kele me, jasaýǵa qabiletim jete me?», degen suraqtardy qoıa bastaıdy. Munyń ózi úlken jetistik.

Búginde meniń qaramaǵymda jat­ty­­ǵatyn balalar jalǵyzbasty zeı­net­kerlerdi qamqorlyqqa alyp, olarǵa qoldan kelgen kómektiń bárin jasaıdy. Úıiniń aýlasyn jınap beredi, kóktem shyǵa tal egedi. Balany qaıyrymdylyqpen tárbıeleý – «Arystan» qorynyń negizgi usta­ny­my­nyń biri.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar