Qazaqstan • 11 Qyrkúıek, 2019

Beıbitshilik tiregi – túsinistikke umtylǵan sana jáne sabyrly aqyl

64 retkórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń Joldaýy sabaqtastyqty saqtaı otyryp, odan ári damý baǵytyn kórsetip berdi... Sońǵy otyz jyl elimiz úshin beıbit­shi­lik pen alǵa ilgerileýdiń kezeńi boldy. Elimizde zań saltanat quryp, erkin­dik qundylyqqa aınaldy. Árıne munyń bári Tuńǵysh Prezıdentimizdiń sarabdal saıasatynyń nátıjesinde júzege asty.

Qazaqstan kópdindi, kópetnos­ty memleket. Bul áralýandyq bizdiń baǵy­myz boldy. Azamattardyń dinı senimine kesirin tıgizbeıtin quqyqtyq, dinı qysym týyndatpaıtyn zaıyrly, etnostyq qyrqysty boldyrmaıtyn áleýmettik memleket quryldy. Memleket basshysynyń Joldaýynda osy máseleler anyq aıtyldy.

Joldaýda kórsetilgen dinaralyq túsinikti saqtaýymyzdyń mańyzy óte joǵary. Sebebi álemdegi dinı ahýaldy saraptap otyrsaq, dinı senimderge baılanysty bir-birin kinálaǵan halyqtardy baıqaımyz. Onyń sońy el ishinde azamat­tyq soǵysqa ulasyp jatyr. Shyna­ıy dindarlyq, ol – beıbitshilik. «Shynaıy din – beıbitshilik, al qalǵany – jaman túsindirý» degen naqyl bar. Bizdiń jolymyz beıbitshilikke bastap tursa, eń durys ıdeıa, mańyzdy is sol dep sanaımyz. Qazaq kóppen birge bolýǵa úndeıdi. Kóptiń tileýi – beıbitshilik. Bul baǵytta Memleket basshysynyń Joldaýynda aıtylǵan dinaralyq túsinistiktiń máni joǵary.

Osy oraıda dinaralyq kelisimdi qalyp­tastyrýdyń qazaqstandyq mode­li bolǵan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń seziniń mańyz­dy­ly­ǵyna erekshe toqtalǵym keledi.

Álemdik qoǵamdastyq HXI ǵasyrǵa qadam basa otyryp, halyqaralyq qaýip­siz­dikke tónip turǵan syn-qaterlerdiń jańa túri, halyqaralyq sıpat alǵan terrorızm jáne dinniń atyn jamylǵan ekstremızm máselesimen betpe-bet kelip otyr. Al óz kezeginde terrorızm men ekstremızm ıdeologııalyq kúsh kórsetýge baılanysty saıası kúrestiń bir túri.

Osyndaı dinniń atyna telinip otyr­ǵan qaıshylyqtar men qasiretter zamanynda álemdik jáne dástúrli dinder jetekshileri men ókilderi pikirleriniń bir arnaǵa toǵysýy, olardyń arasynda ózara túsinistiktiń ornaýy, baısaldylyq ustanymdarynyń basymdyq tanytýy, tipti ortaq máselelerdi belgili bir mámilege kele otyryp talqylaý, múmkin bolsa ortaq sheshimder qabyldaý órkenıet tarıhynda, qazirgi adamzat qoǵamynyń beıbitshiligi men ıgiligi úshin aýadaı qajet shara. Osyndaı álemde balamasy joq sharanyń elimiz­diń bastamashy bolýymen qolǵa alynýy, onyń elordamyz Nur-Sultanda ár úsh jyl saıyn uıymdastyrylýy adamzat qoǵamynyń beıbitshiligi men turaq­ty­lyǵyn nyǵaıtýǵa qosylǵan úles, qar­qyn­dap damyp, aıaǵynan tik turyp kele jatqan elimiz úshin úlken abyroı.

Memleket basshysy dinaralyq túsi­nik damýymyzdyń negizderiniń biri ekenin atap kórsetti. Búgingi tańda Qa­zaq­­standa 18 konfessııaǵa tıesili 3754 dinı birlestiktiń ókilderi beıbit ómir súrýde jáne ózara is-qımyl jasaý­da. Onyń ishinde sany az dinı top­tar dinı rásimderdi ótkizý úshin jı­na­lý­ǵa, dinı ádebıetti qoldaný nemese qaıy­rym­dy­lyq uıymdaryn qurýǵa quqyly.

Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıs­tr­ligi eldegi konfessııaaralyq kelisim men jalpyulttyq birlikti qamtamasyz etý boıynsha memlekettik saıasatty il­ge­­riletýge baǵyttalǵan keshendi ju­mys­­­tardy belsendi jalǵastyrýda. Ju­­mys­tyń negizgi baǵyty Elbasy bekit­­ken Din salasyndaǵy memlekettik saıa­sat­tyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan ­tu­jyrymdamasyna sáıkes qurylǵan.

Strategııalyq tásilder mınıstrlik janyndaǵy Dinı birlestiktermen baılanys jónindegi keńes, Dinı birles­tik­ter kóshbasshylarynyń jınalysy, Dintanýshylar forýmy, sondaı-aq Álemdik jáne dástúrli dinder kósh­bas­shylarynyń sezi sııaqty dıalog alańdary arqyly belsendi túrde alǵa jyljýda.

2018 jyly Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VI sezinde Konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogty damytý jónindegi N.Nazarbaev ortalyǵyn qurý týraly bastama bir­aýyz­dan qoldaý tapty. Qazirgi tańda Orta­lyq quryldy jáne jumys istep jatyr.

Mınıstrliktiń úılestirýimen din máseleleri boıynsha respýblıkalyq aqparattyq-túsindirý tobynyń múshele­ri elimizdiń 17 óńirinde halyq arasynda dinı ekstremızm kórinisterine qarsy jáne dinaralyq kelisimdi nasıhattaý baǵytynda jumystar júrgizip keledi. Din máseleleri boıynsha aımaq­tyq aqparattyq-túsindirý topta­ry músheleriniń qatysýymen osy jyl­dyń birinshi jartyjyldyǵynda
1 mln-nan astam adamdy qamtyǵan túrli formattaǵy 16 800 is-shara uıym­das­ty­ryldy. Jastar arasynda túsindirý is-sharalary únemi jalǵasyp keledi. Barlyǵy 316 myńnan astam adamdy qamtyǵan 6700-den astam shara ótki­zil­di. Sonymen qatar balalar úıleri men ınternattarda 670-ten astam tárbıe­lený­shi­ni qamtıtyn 38 túsindirý sharalary uıymdastyryldy.

Konfessııaaralyq kelisimdi qamta­ma­syz etý úshin mınıstrlik júzege asyratyn sharalar eldegi dinı ahýalǵa monı­torıng júrgizý nátıjelerine qa­raı, dinı ahýaldyń damýynyń negizgi úrdisterin taldaý, ózekti máselelerdi anyq­taý negizinde júzege asyrylady. Onyń qorytyndysy boıynsha dinı qatynastardy retteý salasyndaǵy mem­le­kettik organdardyń qyzmetin jetil­di­rý úshin usynymdar ázirlenedi.

Bıylǵy jyldyń II toqsanynda júrgizilgen zertteýlerdiń nátıjeleri boıynsha halyqtyń 90%-y din sala­syn­daǵy júrgizilip jatqan memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn qoldaıdy. Azamattardyń 85%-y din salasyndaǵy memlekettik saıasatty ilgeriletý jumy­sy­nyń tıimdiligin baǵalaý týraly oń jaýap berdi.

Elbasy «Bizdiń ortaq Otanymyz – Qazaqstan» degen bolatyn. Túrli dinı kózqarastaryna qaramastan azamattarymyz Elbasy ataǵan ortaq ıdeıa aıasynda qyzmet etýde. Bul – bizdiń jetistigimiz. Mınıstrlik osy baǵyttaǵy jumystardy úzdiksiz atqarýda.

Memleket basshysy óz Joldaýynda «Syndarly qoǵamdyq dıalog – tatýlyq pen turaqtylyq negizi. Uly Abaı óziniń altynshy qara sózinde «Birlik – aqylǵa birlik» degenin bilesizder» degen bolatyn. Joldaýdaǵy osy aıtylǵan qundylyqtardyń elimizdegi dinı ahýal­ǵa tikeleı qatysy bar.

Osyndaıda hakim Abaıdyń «aqyl, qaırat, júrekti birdeı usta, sonda to­lyq bolasyń elden bólek» dep, adam­nyń jigerin yntalandyrǵan sózi de eske túsedi. Elimizdegi dinaralyq kelisim saıasaty da osy kemeńgerlik ıdeıa­ǵa negiz­del­gen dep sanaımyn. Naǵyz baı­lyq adamnyń aqylynda, sanasynda. Senimde túsinik, qoǵamdyq dıalogta túsinistik, sanada birlik bolǵanda ǵana eldiń damıtynyna osy ýaqytqa deıin júrip ótken 30 jylymyz mysal bola alady.

Qoǵamdy beıbitshilikke keltiretin kúsh emes, túsinistikke umtylǵan sana jáne sabyrly aqyl ekenin Elba­sy­myz­dyń sara joly kórsetti. Son­dyqtan Memleket basshysy óz Jol­daýy arqyly osy uǵymdardyń mańyz­dy­ly­ǵyn alǵa tartyp otyr.

 

Marat ÁZILHANOV,

Aqparat jáne qoǵamdyq damý vıse-mınıstri

 

Sońǵy jańalyqtar

Prezıdent Asqar Jumaǵalıevti qabyldady

Prezıdent • Búgin, 13:38

Kóshpeli kórmemen tanysty

Abaı • Búgin, 12:57

Abaı – ulttyń ustazy

Abaı • Búgin, 12:44

Aýyr synaq, qıyn suraq

Aımaqtar • Búgin, 12:15

Beıbit jıyn qandaı bolýy kerek?

Aımaqtar • Búgin, 11:28

Túrkistan oblysynda sý tasqyny qaýpi joq

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 11:20

Konsýldyq kitaphanaǵa syı jasady

Rýhanııat • Búgin, 10:43

Týǵan til – tatýlyq tiregi

Qazaqstan • Búgin, 10:32

Bilim jolynda kedergi bolmaýy kerek

Aımaqtar • Búgin, 10:27

Alǵys – adamdar mereıin ósiredi

Aqtóbe • Búgin, 09:26

Qala ákimi qoǵamdyq qabyldaý ótkizdi

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Fınaldyq básekeden tys qaldy

Sport • Búgin, 08:00

Chernyshev dıvızıonynda top jardy

Hokkeı • Búgin, 07:57

Zákı Ýálıdı Toǵan. «Estelikter»

Rýhanııat • Búgin, 07:47

Halqyma alǵysym sheksiz

Rýhanııat • Búgin, 07:42

Basqosýlardy toqtatý kerek

Medısına • Búgin, 07:36

Saqtyqqa salǵyrt qaramańyz

Qoǵam • Búgin, 07:34

Indet táýekeli joǵary

Qoǵam • Búgin, 07:32

Koronavırýs qalaı taraıdy?

Medısına • Búgin, 07:31

Ádildikti tý etken azamat

Tanym • Búgin, 07:30

Boqty kóterilisi

Tarıh • Búgin, 07:28

Etnosaıasattyń ózekti tustary

Saıasat • Búgin, 07:24

Elordalyq oqýshylar tegin júredi

Qoǵam • Búgin, 07:21

Azamattyq qoǵamnyń aıtary bar

Saıasat • Búgin, 07:14

О́zara qurmet pen syılastyq meıramy

Rýhanııat • Búgin, 07:12

Dástúrli ınvestısııanyń desi artty

Ekonomıka • Búgin, 07:09

Jer telimi nege ıgerilmeı tur?

Qoǵam • Búgin, 07:07

Toı – halyq qazynasy

Tanym • Búgin, 07:04

Qaısarlyq qaǵıdaty

Rýhanııat • Búgin, 06:59

Brest qamalyn qorǵaǵan Bekpanov

Tanym • Búgin, 06:55

Qazaq jaýyngerine kórsetilgen qurmet

Rýhanııat • Búgin, 06:54

Perne syry

Tanym • Búgin, 06:52

Erekshe óner aksııasy

Aımaqtar • Búgin, 06:50

Abaı álemi adastyrmaıdy

Abaı • Búgin, 06:48

Zamana shejiresi

Tanym • Búgin, 06:43

Uqsas jańalyqtar