Qoǵam • 16 Qyrkúıek, 2019

Jat aǵym jaqsylyqqa aparmaıdy

411 retkórsetildi

Hakim Abaı «Allanyń ózi de ras, sózi de ras» degen. Uly shaıyrdyń bul sózin oıshyl Shákárim «Shyn taza jan tazalyqpen, Táńirisine barmaq ol» dep qýattaıdy. Ǵasyrlar boıy uly dalamyzda saltanat quryp kele jatqan ıslam dininiń qadir-qasıeti adamzat balasy úshin basty qundylyq. «Allany bir, Paıǵambardy haq, Qurandy shyn» dep tanyǵan ata-babalarymyzdyń amanatyna adaldyq tanytý – búgingi mindet.

Alaıda, qazirgi kezde din tóńireginde túrli daý-damaıdyń, pikirtalastyń kóbeıip ketkeni jasyryn emes. Árıne tanymǵa talas joq. Biraq eldiń ishin alataıdaı búldirip, óziniń ár jerden estigen, kórgen nárselerin dinge ákelip tańǵysy keletinder áli de bar. Al dindi durys túsiný adamnyń óziniń tanym-túısigine baılanysty bolsa, ásirese jas­tarǵa sharıǵattyń negizgi sharttaryn túsindirýde ımamdar men teolog ǵalymdardyń úlesi zor. Qýanarlyǵy, qazirgi kezde ımandylyq jolyna qaraı bet burǵan jastar kóbeıdi. О́kinishke qaraı, keıbir jastar dástúrge qarsy shyǵyp, dindi bura tartýda. Jambyl oblystyq din isteri basqarmasynyń málimetinshe, oblys boıynsha búginde mem­lekettik tirkeýden ótken 346 dinı birlestik pen onyń fılıaldary bar eken. Onyń ishinde 300 meshit pen pravoslavtyq, kat­olıktik, protestanttyq 46 shirkeý jumys isteıdi.

Oblystaǵy barlyq meshitte jo­ǵary bilimdi, orta bilimdi jáne qys­qa merzimdi saýat ashý kýrstaryn bitirgen 414 di­nı qyzmetker eń­bek etedi. Jýyrda ǵana Qazaqstan mu­syl­­mandary dinı basqar­ma­synyń tór­aǵasy, bas múftı Serikbaı Oraz Áý­lıe­ata jerine arnaıy kelip, óńir­­­diń dinı ahýalymen tanysqan bolatyn. 

Din máselesiniń qazirgi kezde kó­keı­kesti bolyp turǵany shyndyq. Jambyl óńirinde dinı ahýal turaqty degenmen, qordalanǵan máseleler de bar. Eshqandaı qısynǵa kelmeıtin ustanymdar, kóńilge qonbaıtyn oılar qoǵamda qaptap barady. Alaıda jyl sanap óńirde bilimdi mamandar qatary da artyp keledi. Son­daı-aq jergilikti medresede de maman daıyndaýǵa aıryqsha kóńil bólingen. «Búginde «Nur-Múbárak» Egıpet ıslam mádenıeti ýnıversıtetinde oblystan dintaný jáne ıslamtaný mamandyqtary boıynsha 78 azamat bilim alsa, onyń 9-y bıyl oqýyn aıaqtady. Budan bólek, jergilikti halyqtyń suranysy men Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń usy­nysy boıynsha Qordaı aýdany, Masanshy aýylynan «Qordaı» Quran oqytý ortalyǵy óz qyzmetin ótken jyldyń qarasha aıynan bastady. Bul jerde 60 shákirt bilim alýda. Jalpy, oblys­ta ártúrli salalarda teologııalyq joǵary bilimi bar 71 azamat qyzmet etýde», deıdi Jambyl ob­lys­tyq din isteri basqarmasy ıslam baǵytyndaǵy dinı birlestiktermen baılanystar jónindegi bóliminiń basshysy Erkebulan Aqbaı.

Din – tek namaz oqý emes, ol kúrdeli ǵylym. Ol ǵylymdy ıgerý úshin bilimniń qajet ekeni aıt­pasa da túsinikti. Bul rette Qazaq­stan musylmandary dinı bas­qar­masynyń Jambyl oblysy boıyn­sha ókili, oblystyq «Hıbatýlla Ta­ra­zı» meshitiniń bas ımamy Qa­nat Jumaǵul óńirde jastardy tárbıeleý maqsatynda kóptegen jumystar atqarylyp jatqanyn aıtady. Imamnyń aıtýynsha, «Hıbatýlla Tarazı» medresesinde Jambyl oblysymen qatar, Almaty, Qyzylorda, Shymkent qalalarynan kelgen 60 shaqty shá­kirt oqıdy eken. Odan keıin Atyraý, Aq­tóbe, Oral, Aqtaý qalalarynan da shákirt­ter qabyldanǵan. Endi salynyp jatqan jataqhananyń qurylysy aıaq­talsa, shákirtter sany budan da arta túsýi múmkin. «Din, onyń ishinde Islam dini – ata-babamyz ustanǵan ıdeologııanyń bir qyry. Búginde halyq tarapynan dindi tanýǵa suranys kóbeıip keledi. Me­shit­terimiz, meshit­te qyzmet etetin ımamdary­myz óz deńgeılerinde qyz­­met­­terin atqaryp júr. Áýe­li halyqtyń dinı rá­sim­de­rin atqarý, sol sııaq­­ty me­shit­ke­ kelgen ja­ma­ǵattyń di­nı­ saýatyn kó­terý, olar­dyń jat aǵymǵa qar­sy ım­mý­­nıtetterin qalyp­tas­ty­­rý boıynsha­ jumys is­teı­miz. Ýaǵyz-nasıhat ta jal­­­py taqyryptarda qoz­ǵa­lady. Odan bó­lek, ımam­darymyz jamaǵattyń bili­min art­tyrýǵa kúsh salady. Búginde ortalyq me­shit janyndaǵy saýat ashý kýrstary ju­mys isteıdi. Kýrsqa kelgen azamattar áýeli Islam dini ja­ıynda aqparat alsa, odan keıin dindi odan ári tereńdetip oqýǵa qol jetkize alady. Bul jerge erlermen qatar, áıelder de kele alady.

Sodan keıin shetelge oqý­ǵa ketken jastardy da qaı­­tarý máselesi bar. Biz jo­ǵary bilimdi Qazaqstanda al­dyq. Týǵan jerde oqyǵanǵa eshteńe jet­peıdi. Eń áýeli maman máselesin sheship al­ǵan durys. Elimiz boıynsha Qazaqstan musylmandary dinı bas­qar­masyna qarasty 9 medrese bar. Bul medrese­ler­de de maman daıyndaý máselesi qam­tylýda. Birin­shiden, jas­tar asyl dinimizdiń qasıetterin bo­ıyna sińirýi kerek. Meshitte búginde áleý­met­tik jaǵ­daıy tómen, asyraý­shysynan aıy­ryl­ǵan ot­ba­sylarǵa túrli kómek kór­seti­lýde. Sonymen qatar jastarǵa dinniń taǵylym­dary úıretiledi», deıdi ol.

Jastardyń jat aǵymnyń jete­ginde ketpeı, ıslam jaý­har­laryn boıyna si­ńirý úshin berilgen bilim bir bólek. Alaıd­a keıde qoǵamda dinı eks­tremızm men terrorızm kóri­nisteriniń qylań beretini ras. Bul baǵytta óńirde din sa­la­­syn­daǵy aqparattyq-túsindirý top­tary oblystyq, qalalyq jáne aýdan­dyq deń­geılerde qurylǵan. Qura­mynda 122 adam bar. Top qu­ra­my dintanýshy, teolog jáne psıholog mamandardan jáne din salasyna ýákiletti mem­lekettik qyz­metshilerden jasaqtalǵan. О́ki­nishke qaraı, jergilikti din isteri basqar­ma­synyń málimetinshe jyl basynan beri ınter­net resýrstarda 1067 kú­dik­­ti silteme anyq­talyp, Aq­pa­rat jáne qo­ǵamdyq da­mý mınıstrliginiń din­taný sa­rap­tamasyna joldanyp, 107 sil­teme buǵattalypty. Sony­men qa­tar qu­qyq qor­ǵaý organdarymen bir­lesip, des­trýktıvti dinı aǵym­dar­dyń yq­­palyna ushyraǵan aza­mattardy ońal­tý jáne qoǵamǵa beıimdeý baǵy­tynda jeke adres­tik jumystar da júr­gizilýde eken.

«Búginde oblys boıynsha 911 azamat destrýktıvti dinı aǵymdardyń yq­palynda júr. 2015 jyldan búgin­ge deıin júrgizilgen ońaltý jumys­tarynyń nátı­jesinde, destrýktıvti dinı baǵyt­taǵy 679 azamat qoǵamǵa beıim­delse, onyń 118-ine aǵym­daǵy jyly atqarylǵan ju­mys­tardyń nátıjesinde qol jetkizildi. Onyń ishin­de 11 azamat jastar sanatyna ki­re­di. Atalǵan jumystar Ulttyq qaýip­sizdik komıtetiniń Jambyl obly­sy boıynsha departamentimen bir­­lese otyryp, elimizdiń Aqparat jáne qo­ǵam­dyq damý mınıstrligi tara­pynan usynylǵan ońaltý krı­terıılerine sáıkes júrgizilýde. Aǵym­daǵy jyl ishin­de teolog mamandar tarapy­nan tú­zeý mekemelerindegi 172 adam­men jeke kezdesýler ótki­zildi. Jo­ǵaryda atal­ǵan jeke kezde­sý­­­ler 2019 jyldyń basynda arnaıy ár sottalýshyǵa jeke beki­til­gen teologııalyq ońaltýdyń jeke baǵdar­l­amasyna sáıkes júrgizildi», deıdi E.Aqtaı.

Sonymen qatar búgingi tańda óńir­den 25 azamat sheteldik dinı oqý oryndaryn­da oqyp júr. Alaı­da sol 25 azamat­tyń 14-i Saýd Arabııasy, Pákistan, Mysyr, Qyrǵyzstan mem­leketterinde kú­­mán­di oqý oryn­da­rynda oqyp jatqan bolsa, qal­ǵan 11-i Túrkııa, Mysyr mem­leketteriniń jo­ǵary oqý oryndarynda bilim alýda eken.

Qazir dinı aǵymdar kóp. Munyń qaýipti ekeni taǵy túsinikti. Bul oraıda ob­lystyń bas ımamy Qanat Jumaǵul óziniń pikirin bildirdi. «Kezinde paıǵam­barymyz Muhammed (s.ǵ.s.) 73 aǵymnyń bolatyny týraly aıtqan. Dindi ustaný úshin bilim kerek. Mektepte durys oqy­maǵan bala keıin dindi de durystap oqı almaıdy. Jat aǵymda júrgender bar, árıne. Biraq olar ýaǵyz-nasıhat júr­gizbeıdi. Ýaǵyz-nasıhattyń bárin de ımamdar júrgizedi. Alaıda búgingi qaýip áleýmettik jelilerden bolyp tur. Res­pýblıka boıynsha meshitterde saıttar jumys isteıdi. Al óńirde jamaǵatqa arnalǵan «Ýaǵyz dastarqany» bar. Munda biz aýdan, aýyl turǵyndarymen kezdesip, kóshpeli túrde úgit-nasıhat jumystaryn júrgizemiz. Elimiz boıynsha aqparattyq-nasıhattyq top jumys atqarady. Múf­tııattyń janynda ǵulamalar keńe­si de túrli máselelerdi kóteredi. Halyqtyń qazirgi kezdegi suranysyna oraı kóptegen máselelerdiń jaýabyn berip, túıtkildi máselelerdiń she­shi­min aıtyp júr. Bas­tysy, el sheteldiń emes, ózimizdiń aq­paratty paıdalanýy kerek. Syrttaǵy sheıh­symaqtardy emes, ózimizdegi ımam­dardy tyńdaǵan durys. Aǵym máselesi tarıhtan bar. Ol – adam­nyń dinı mátinderdi joramaldap, túsinýine baılanysty. Elimizde tunyq bulaqtan sýsyndaǵan dástúrli hanafı mázhaby bar. Bul joldy ata-babalarymyz ustanǵan. Endi joldan qosylǵan toptar óz pikirin tyqpalaǵysy keledi. Másele sonda. Eń bastysy, durys baǵytty elge nasıhattaý kerek», deıdi ımam.

Qazir aqparattyń zamany. Kitap­tar­­dyń tasqynynan da kóz súrinedi. Bul rette din tóńireginde júrgen jas­tar ne oqyp júr, kimdi tyńdaıdy degen másele de ózekti. El ishinde joldan taıdyrýǵa úgitteıtin toptar da jetedi. Biraq olar­dyń deni quzyrly mekemelerdiń qu­ryǵyna ilinýde. Jambyl oblystyq polısııa departamentiniń málimetinshe, aǵymdaǵy jyldyń basynan beri óńirde polısııa qyzmetkerleri dinı baǵyttaǵy 34 ákimshilik-qu­qyq buzýshylyq fak­tilerdi anyq­taǵan. Onyń 16 deregi el aýmaǵy men shekaralas memleketter aza­mat­tarynyń ty­ıym salyn­ǵan eks­tre­mıstik sıpattaǵy áde­bıetterdi zańsyz ákelýine qa­tysty bolyp otyr. Jalpy sany 27-den asa­ ekstremıstik mazmundaǵy ki­tap tárkilenip, Ákimshilik qu­qyq buzý­shylyq qylmystyq kodek­siniń 453-baby boıynsha tyıym sa­lyn­ǵan ekstremıstik ádebıetti res­pýb­lıka aýmaǵyna ákelgeni úshin Qyrǵyz Respýb­lıkasynyń 14 azamaty jáne Reseı men О́zbekstan memleketinen 2 adam ákim­shilik jaýapkershilikke tartylǵan. Mine, osyndaı zańsyzdyqtardyń bári de adamdardyń dinı kózqarasyna kesirin tıgizbeı qoımasy anyq.

«Din – ustaı alsań qasıetiń, ustaı almasań qasiretiń», deıdi halyq dana­lyǵy. Áýelgi qatelik keıin adamnyń taǵdyryna aınalýy múmkin. Eń bas­­tysy, din – aqı­qattyń, izgiliktiń shy­raqshysy. Qoǵamdy búlikke emes, birlikke bastaý­shy ilim. Sondyqtan da jat aǵymnyń jaq­sylyqqa aparmaıtynyn bilgen jón.

 

Jambyl oblysy

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Taǵylymdy tulǵa

Rýhanııat • Búgin, 09:36

Ǵylym qanatyndaǵy ǵumyr

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Moıynqumǵa ushaq qatynaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:29

«Para berme» chellendji bastaý aldy

Aımaqtar • Búgin, 09:27

Kásipodaq úzdikteri marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:26

Bı-aǵa salǵan án eken...

Rýhanııat • Búgin, 09:17

Qaıta oralǵan «Don Karlos»

Rýhanııat • Búgin, 09:15

Jeti óner qonǵan jampozym

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Taǵdyry tańdalǵan patshaıym

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Naǵyz qazaq

Rýhanııat • Búgin, 09:05

«Brakoner» biraz basbuzardy quryqtady

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Reseıden de úırenýge bolady

Saıasat • Búgin, 08:52

Zań jobasyn talqylady

Qoǵam • Búgin, 08:46

IýNESKO-nyń syılyǵyn jeńip aldy

Qazaqstan • Búgin, 08:45

«Eńbek» eleýsiz qaldy

Qoǵam • Búgin, 08:43

Robot-tehnıka úıirmeleri qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 08:26

Qurylysshylar nege ereýilge shyqty?

Qazaqstan • Búgin, 08:24

«Januıa» ortalyǵy jumysyn bastady

Qoǵam • Búgin, 08:22

Kedergisiz ómir syılaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:22

Reformalar oza shabýdy kótermeıdi

Qoǵam • Búgin, 08:19

Azamattyq jaýapkershilik qajet

Qoǵam • Búgin, 08:16

Ashyq qoǵam aıshyqtary

Búgin, 08:14

Tazalyqtan aldyna jan salmaıtyn jurt

Qoǵam • Búgin, 08:08

Jaldamaly jumysshylar jalaqysy artty

Ekonomıka • Búgin, 08:05

Sheteldik taýarlar qymbattady

Ekonomıka • Búgin, 08:03

Ekonomıkalyq ósimniń kóleńke tusy

Ekonomıka • Búgin, 08:00

Baspana baǵasy nege kóterildi?

Qoǵam • Búgin, 07:58

Yntymaqtastyqtyń jańa kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 07:52

Eń qysqa áńgime. Qanat Ábilqaıyr

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Arman Álmenbet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Uqsas jańalyqtar