Aımaqtar • 16 Qyrkúıek, 2019

О́risi keń onkúndik aıasynda qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý jóninde aqparattandyrý jumystary júrgizildi

106 ret kórsetildi

Aqtóbe oblysynyń tilderdi da­mytý basqarmasy Qazaqstan hal­qy tilderi kúni merekesine oraı tu­tastaı onkúndik shara ótkizý jó­ninde sheshim qabyldaǵan edi. Bul baǵytta «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda qazaq álipbıin latyn grafıkasyna kóshirýge baılanysty turǵyndardy aqparattandyrý men túsindirý jumystary júrgizildi. Osy oraıda oblys atalǵan reformany qoldaý deńgeıi men dárejesi boıynsha elimizde aldyńǵy oryndardyń bi­rinde ekenin aıtqanymyz jón.

Búginde latyn qarpine kó­shirý isi men onyń erejesin el-jurt arasynda túsindirý ju­mystarynyń mańyzy joǵary eke­­ni belgili. Osy rette basqarma tarapynan uıym­dastyrylǵan «Jańa emle: jazý qa­­ǵı­dattary» taqyrybyndaǵy sha­ra­­nyń aýqy­my meılinshe keń boldy. Oǵan qoǵamdyq jáne mem­­lekettik uıym­­­­­dardyń ár sala­syn­da qyz­met atqaratyn bes júz­den astam adam qatysty. Shara ba­ry­syn­da «Til-qazyna» ulttyq ǵy­ly­­­­­mı ortalyǵynyń atqarýshy dı­­­­­rektory Erbol Tileshov dá­­­­­ris oqydy. Sonymen birge til­­­­­derdi oqytý ortalyǵynyń oqy­­­­­­týshylary Gúlaıym Aıapova men Aqmaral Súgirbaeva trenıng ótkizdi. Buǵan baılanys­ty praktıkalyq jumystar oryn­dalyp, latyn qarpinde ja­­­­zyl­ǵan sózder men óleń shý­­maq­­­tary oqyldy. Ári trenıng pen dá­ris­ke qatysýshylar latyn qar­pine kóshýge oraı, óz­derin tol­ǵan­dyryp júrgen bir­­qatar sa­ýalǵa jaýap al­dy. Sonymen bir­ge olar emle erejelerindegi bir­qatar erek­she­likke de qanyq boldy.

Onkúndik aıasynda refor­ma­nyń saıası mańyz­dyly­ǵyn arttyrý maqsatynda «Qosh keldiń, jańa álipbı», «Tórlet, tól álip­bı» taqyryptary boıynsha kez­­desýler uıymdastyrylyp, la­­tyn grafıkasyna kóshken el­­der­diń tájirıbesi ortaǵa sa­lyn­dy. Sonymen birge osy ara­lyqta latynǵa kóshýdi tıim­di ári sapaly júzege asyrý maq­sa­tyn­da halyqaralyq konferen­sııalar men semınarlar, tele­jobalar men telesabaqtar ót­kizildi. Áleýmettik rolıkter kór­setilip, ashyq dıktanttar ja­zý uıymdastyryldy. Bul ba­ǵyt­ta arnaıy kórneki quraldar ázir­lenip, kópshilikke taratyldy. Osy oraıda, óńirde latyn gra­fıkasyna kóshý jónindegi baǵdarlama qabyldanǵan kezden beri Til basqarmasynyń uıym­dastyrýymen 687 shara uıym­dastyrylǵanyn aıtý paryz. Atal­­ǵan kezeńde 44 myńǵa jýyq adam túsindirý jumystarymen qam­tylǵan. 100 myńnan asa adam ashyq dıktant jazýǵa qatys­qan. Sonymen birge jańa emle ere­jeleri aprobasııasynda 250 jáne jańa álipbıde jasalǵan klavıatýranyń aprobasııasyna 600-den astam adam tartylǵan. Zııa­ly qaýym, sala mamanda­ry, turǵyndardyń basqa da sanat­tary ókilderiniń pikirleri res­pýblıkalyq, oblystyq bu­qara­lyq aqparat quraldarynda jarııalanyp, suhbattar berilýi de onkúndiktiń órisi keń bolǵanyn kórsetedi.

Oqytý isinde ınternet bere­tin zamanaýı múmkindikterdi qol­daný maqsatynda qashyqtyqtan oqytý júıesi engizilip, óz betimen til úırenemin degen azamattar úshin «Tiltaný» atty qazaq ti­li­­­niń jańa álipbıi negizinde qa­shyqtyqtan oqytý kýrsy uıym­dastyryldy. Ári tur­ǵyn­dar saıt, áleýmettik jeli arqyly latyn grafıkasyndaǵy qazaq álipbıi erejelerimen, til salasyndaǵy jańalyqtarmen tanysty. Halyqty qazaq tili­niń jańa álipbıine úıre­tý úshin, atalǵan ortalyq latyn grafıkasyndaǵy «Jazylym» já­­ne «Bilimdi balaqaı» atty tap­syr­malar jınaǵyn baspadan shy­ǵarýǵa uıytqy boldy. Onyń latyn grafıkasy boıynsha qa­zaq tilin úıretý quraly retinde maqsatty aýdıtorııaǵa arnalǵan tusaýkeseri ótkizildi.

Mine osylaısha Aqtóbe aı­ma­ǵynda qazaq álipbıin latyn grafıkasyna satylap kóshirý isinde úırenetindeı úrdister kóbeıip keledi.

 

AQTО́BE

Sońǵy jańalyqtar

"Rýhanı qazyna – 2020" baıqaýy bastaldy

Rýhanııat • Búgin, 21:12

Atyraý oblysynda 25 adam sýǵa ketti

Aımaqtar • Búgin, 17:50

Rýbl baǵamy quldyrady

Ekonomıka • Búgin, 17:20

Almatyda jylý berý maýsymy bastaldy

Qoǵam • Búgin, 15:37

Pavlodarda jekemenshik úıden órt shyqty

Aımaqtar • Búgin, 15:23

Káriz aýystyrýdyń tyń tásili

Aımaqtar • Búgin, 13:37

Elbasy Túrkistan qalasyna bardy

Elbasy • Búgin, 12:23

Aptanyń mańyzdy 10 jańalyǵy

Qoǵam • Búgin, 11:00

Uqsas jańalyqtar