Aımaqtar • 16 Qyrkúıek, 2019

Talas topyraǵyndaǵy tas tańbalar

113 ret kórsetildi

 Kóne dáýirdiń kýágerlerindeı bolǵan Qyzyláýit – Bázil petro­glıf­­­teri erte ortaǵasyrlyq, er­te­ te­mir ǵasyryna jatatyn tarıhı qun­­­­­­dy­­lyqtardyń biri. Talas to­py­ra­­­ǵynda yqylym zamannan beri jasap kele jatqan Qyzyláýit – Bázil petroglıfteri Aqtóbe aýylynan 2,4 shaqyrym ońtústik-batysta, Bázil dep atalatyn jerdegi bos jatqan tasqa salynǵan. Al baıyrǵy Beskepe tańbalary Qyzyláýit aýylynan 3,2 shaqyrym ońtústik-batysta, Bes­ke­pe dep atalatyn jerdegi alasalaý tó­bedegi úlken tas betine beder­len­gen. Qazynaly Qarataýdyń shat­qaldary men saılarynda erte dáýir­lerden qalǵan petroglıfter kóptep ushyrasady. Sonymen qatar ǵylymı aınalymǵa engen sýretter sany bir­neshe myń. Tastaǵy tańbalar sol kez­degi babalar órkenıeti men tanymynan da habar beredi.

«Munda kóbinde nar men qos órkeshti túıe beıneleri kezdesedi. Beskepede úlken tas betine tolyq salynǵan tań­balardyń bir sheti saqtalǵan. Syzyqtar boıynda jalǵasyp jatqan tańbalar ózindik bir kúrdeli órnekti quraıdy. Tańbalar negizinen bir-birine uqsas. Úlken tastyń synyp túsken jaǵynda da jalǵasy bar. Alaıda «Qasıetti Qazaqstan» kartasyna engen, tarıhyn tereńnen tartqan Talas jerindegi tarıhı muralardyń bul bir bóligi ǵana. Aldaǵy ýaqytta Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy boıynsha irgeli, jan-jaqty zertteýlerdi áli de júrgizý kerek», deıdi Talas aýdandyq memlekettik arhıviniń dırektory Almas Muhtarov.

Sonymen qatar, Qyzyláýit aýyl­dyq okrýginiń aımaǵynda adamzattyń alǵashqy mekenderi sanalatyn Táńir­qazǵan, Bóriqazǵan turaqtary da kez­desedi. Kezinde belgili arheolog Hasan Alpysbaev zerttegen bul turaqtardan tas dáýirinde tabylǵan zattar ortalyq arheologııalyq murajaıǵa qoıylǵan bolatyn. Taǵy bir tarıhı derek, mun­da jońǵar basqynshylarynyń HVIII ǵasyrdyń basyndaǵy joıqyn shabýylynyń bir parasy osy jerde bolǵanyn dáleldeıtin qorymdar da bar. El aýzynda qazaqtyń úsh júz sarbazynyń jońǵardyń on segiz myń sarbazymen shaıqasqanyn baıandaıtyn qıssa da saqtalǵan. Mundaǵy Kúı­genkól ataýy da jaý qamys ishin­de jasyrynyp jatqanda qazaq batyr­lary kóldiń jan-jaǵyndaǵy qa­mys­qa órt qoıyp, olardy qyrǵynǵa ushyratqanymen baılanysty shyqqan delinedi.

«Jalpy alǵanda, turaqtar mańyn­daǵy Qyzyldyń kemerinde saq dáýi­rindegi petroglıf jazýlary kóp­tep kezdesedi. Ol jazýlardan ata-ba­ba­larymyzdyń osydan eki-úsh myń jyl burynǵy, tipti odan da árirektegi tur­­mysy men tanymdaryn tanýǵa bolady. Sońǵy jyldary bul tarıhı oryn­ǵa Qarataý qalasyndaǵy mektep oqýshylaryn aparyp, týǵan tarıhymyzben tanystyrdyq. Búgingi tańda aýdandaǵy tarıhı nysandar tizimge alynyp, olardyń birqatary memlekettiń, demeýshilerdiń esebinen jóndelip, qalpyna keltirilýde», deıdi Talas aýdandyq Ulbıke aqyn atyndaǵy mádenıet ortalyǵynyń tarıhı eskertkishterdi qorǵaý jáne saqtaý ınspektory Muhtar Ábsadyqov.

 

Jambyl oblysy

Sońǵy jańalyqtar

"Qazfosfat" ónim eksportyn ulǵaıtýda

Ekonomıka • Búgin, 18:37

29 qazanda Senat otyrysy ótedi

Parlament • Búgin, 17:57

Qyzylordada sala úzdikteri marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 17:41

Qyzylordada ınternet alaıaq ustaldy

Qoǵam • Búgin, 17:15

Hosep Bartomeý otstavkaǵa ketti

Sport • Búgin, 17:07

Elordaǵa qarjy quıýǵa nıetti

Elorda • Búgin, 16:50

Shymbulaqqa aparar jol ońtaılandyryldy

Ekologııa • Búgin, 15:55

Qostanaıda elik atqan brakonerler ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:05

29-31 qazan kúnderi kún jylynady

Aýa raıy • Búgin, 12:40

Shymkentte "Qazyǵurt" mádenıet úıi qaıta jandanady

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 12:30

Prezıdent Ahmetjan Esimovti qabyldady

Prezıdent • Búgin, 12:01

Jańa Almaty qalaı abattandyrylýda?

Aımaqtar • Búgin, 11:35

Ulytaýda uıadaı qonaq úı ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 11:15

Atyraýda stýdentter jataqhanasy órtendi

Aımaqtar • Búgin, 11:05

Uqsas jańalyqtar