Rýhanııat • 16 Qyrkúıek, 2019

Yqylas atyndaǵy halyq mýzykalyq aspaptar mýzeıinde kóne qobyz saqtaýly

32 retkórsetildi

Yqylas atyndaǵy halyq mýzykalyq aspaptar mýzeıinde eń kóne aspap – Jaras baqsynyń qobyzy saqtaýly. Mýzeı derekterine súıenetin bolsaq, XVΙ ǵasyrda jasalǵan Jaras baqsynyń qobyzyn Jambyl oblysy, Talas aýdany, «Qarataý» sovhozyna qarasty Qaroı bólimshesiniń turǵyny Qultasov Bıjan 1983 jyly mýzeı qoryna tapsyrdy.

Jaras baqsynyń narqobyzy mýzeı jádigerleriniń arasyndaǵy eń kóne jáne  tarıhı mańyzy bar aspap bolyp tabylady. Qobyz ańyzdaı qundy, ári onyń tarıhy da óte qyzyq. 1942 jylǵa deıin qobyz atadan balaǵa mura retinde saqtalǵan. Aspap Jaras baqsynyń alty urpaǵyna deıin saqtalyp,  biriniń qolynan ekinshisine ótip otyrǵan. Jaras baqsy óz zamanynda narqobyzyn janynda ustap baqsylyq qurǵan. Odan keıin murany Beısenbet, Qultas, Buralqy esimdi urpaqtary atalarynyń kózindeı saqtap, qoldan-qolǵa qaldyryp otyrǵan. Buralqy 1942 jyly soǵysqa ketip, maıdannan qaıtyp oralmaıdy. Atadan qalǵan qasıetti jádiger kelesi urpaqtary – Berdibekke, odan Bıjan qolyna ótken. Qobyzdyń ón boıy ábden ystalyp qaraıǵan. Jamaýy kóp qobyzdyń kóne kóz dúnıe ekendigi taıǵa tańba basqandaı baıqalady. Aspap tutas órik aǵashynan oıylyp daıyndalǵan. Shanaǵy nar túıeniń terisinen tartylyp, ishegi attyń qylynan jasalǵan.

Qorqytqa deıin de, Qorqyt zamanynan keıin de qobyz adam balasyn árýaqtar álemimen baılanystyratyn qudiretti kúshke ıe sıqyrly aspap retinde baǵalanǵan. Qobyzda oınap otyryp, baqsylar medıtasııaǵa uqsas bir kúıge túsedi de, basqa dúnıe ortasynda júrgendeı bolady. Qazaqtar qobyzda oınaýda halyqty qıynshylyq pen baqytsyzdyqtan qorǵaıtyn kúsh bar dep eseptedi.

Bul zalda baqsy-qobyzshylardyń qobyzy qoıylǵan. Atap aıtar bolsaq, Jaras baqsy, Sarmuqan Babasuly, Mekenbaı Qoıbaǵaruly, Zeregúl baqsy, qobyzshy-kúıshiler Jappas Qalambaev, Dáýlet Myqtybaev, Áýken Baıbosynov t.b. qobyzshylardyń qobyzdaryn kórip tanysýǵa bolady. Osy tusta qobyzshy, kúıshi Áýken Baıbosynov (1901–1955) týraly málimetterdi keltire ketkendi jón kórdik. Qobyzshy, kúıshi qazirgi Qaraǵandy oblysy (burynǵy Jezqazǵan oblysy) Jańaarqa aýdany Basaý aýylynda dúnıege kelgen. El arasynda aspap jasaý sheberligimen tanymal bolǵan jáne qylqobyz aspabynda sheber oınaǵan. Toqa, Yqylas sekildi halyq kompozıtorlarynyń qobyz kúılerin oryndap jetkizgen. Qobyzdy 1987 jyly QR Halyq artısi, ánshi Qaırat Baıbosynov tapsyrǵan.Qobyz – kóneden qazaq halqynyń mýzykalyq aspaby. Qazaq mýzyka mádenıeti tarıhynda qobyz óneri erekshe oryn alady. Halyq onyń úninde adamdy qıynshylyqtan, qaıǵy-qasiretten, ólimnen qutqarýshy qudiretti kúsh baryna dep senip, erekshe qadirlep, qasterlegen.

 

ALMATY

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Taǵylymdy tulǵa

Rýhanııat • Búgin, 09:36

Ǵylym qanatyndaǵy ǵumyr

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Moıynqumǵa ushaq qatynaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:29

«Para berme» chellendji bastaý aldy

Aımaqtar • Búgin, 09:27

Kásipodaq úzdikteri marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:26

Bı-aǵa salǵan án eken...

Rýhanııat • Búgin, 09:17

Qaıta oralǵan «Don Karlos»

Rýhanııat • Búgin, 09:15

Jeti óner qonǵan jampozym

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Taǵdyry tańdalǵan patshaıym

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Naǵyz qazaq

Rýhanııat • Búgin, 09:05

«Brakoner» biraz basbuzardy quryqtady

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Reseıden de úırenýge bolady

Saıasat • Búgin, 08:52

Zań jobasyn talqylady

Qoǵam • Búgin, 08:46

IýNESKO-nyń syılyǵyn jeńip aldy

Qazaqstan • Búgin, 08:45

«Eńbek» eleýsiz qaldy

Qoǵam • Búgin, 08:43

Robot-tehnıka úıirmeleri qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 08:26

Qurylysshylar nege ereýilge shyqty?

Qazaqstan • Búgin, 08:24

«Januıa» ortalyǵy jumysyn bastady

Qoǵam • Búgin, 08:22

Kedergisiz ómir syılaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:22

Reformalar oza shabýdy kótermeıdi

Qoǵam • Búgin, 08:19

Azamattyq jaýapkershilik qajet

Qoǵam • Búgin, 08:16

Ashyq qoǵam aıshyqtary

Búgin, 08:14

Tazalyqtan aldyna jan salmaıtyn jurt

Qoǵam • Búgin, 08:08

Jaldamaly jumysshylar jalaqysy artty

Ekonomıka • Búgin, 08:05

Sheteldik taýarlar qymbattady

Ekonomıka • Búgin, 08:03

Ekonomıkalyq ósimniń kóleńke tusy

Ekonomıka • Búgin, 08:00

Baspana baǵasy nege kóterildi?

Qoǵam • Búgin, 07:58

Yntymaqtastyqtyń jańa kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 07:52

Eń qysqa áńgime. Qanat Ábilqaıyr

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Arman Álmenbet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Uqsas jańalyqtar