Ekonomıka • 16 Qyrkúıek, 2019

Qazaqstandaǵy mashına jasaý: 2000 jyldan beri óndiris kólemi 24 ese artty

64 retkórsetildi

Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.

Mashına jasaý — elimizdiń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýynyń basym salasy. Indýstrııalandyrý baǵdarlamasyn iske asyrǵan jyldary mashına jasaý eń serpindi damyǵan salalardyń birine aınaldy: ondaǵy óndiris kólemi 3 esege jýyq ósti jáne 2018 jyly 1 trln teńgeden asty. 2019 jyly joǵarǵy ósý qarqyny saqtalyp qaldy. Saladaǵy ósý alǵysharttary, sondaı-aq jalpy damýy týraly Primeminister.kz-tiń sholý materıalynan oqyńyzdar.

Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi habarlaǵandaı, ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn júzege asyrǵan jyldary mashına jasaý salasynda 276 mlrd teńgege jýyq somaǵa 114 joba iske asyrylyp, 11 myńǵa jýyq jumys orny quryldy.

2000 jyldan bastap Qazaqstanda mashına jasaý óndirisiniń kólemi 24 esege ósip, 2018 jyldyń qorytyndysy boıynsha 1,1 trln teńgeni qurady.

10-15 jylda sala quraýysh jáne qosalqy bólshekterdi óndirýden túpkilikti ónim túrlerin shyǵarýǵa kóshti: teplovozdar, elektrovozdar, jolaýshylar jáne júk vagondary, júk jáne jeńil avtomobılder, avtobýstar, astyq jınaıtyn kombaındar, sorǵy jabdyqtary, lıftter jáne basqa da joǵary tehnologııaly ónimder.

Jańa ónim túrleri paıda boldy: lokomotıvter, transformatorlar, kommýnıkasııalyq jabdyqtar, optıkalyq prıborlar, elektrondy detaldar óndirisi, elektr jaryqtandyrý jabdyqtary jáne t.b.

 

Avtoónerkásip pen temirjol mashına jasaý belsendi damydy, aýyl sharýashylyǵy, elektr tehnıkasy, taý-ken jáne munaı-gaz mashına jasaý salalary edáýir jańartylyp, kúsheıtildi.

Salany damytýǵa Alstom, General Electric, SMS–JAC Motors, Hyundai jáne basqalary tárizdi iri transulttyq korporasııalar tartyldy. Eksportqa arnalǵan ónim shyǵarý jelisi keńeıtildi (avtomobıl ónimderi, moıyntirekter, ventılıatorlar, akkýmýlıatorlar, transformatorlar, lokomotıvter).

Qazaqstan qosylǵan qunnyń jahandyq tizbegine tabysty kirige bastady. Máselen, «Sılýmın-Vostok» JShS qýattylyqtaryndaǵy Schneider Electric elektr tehnıkalyq ónimder óndirisi, «Almaty jeldetkishter zaýyty» JShS-ynda LG Electronics jeldetkish jabdyqtaryn shyǵarý. 

Kooperasııalyq baılanystardy damytý úshin bıyl sáýir aıynda Qazaqstan men Reseı Federasııasy arasynda Birlesken is-qımyl baǵdarlamasy qabyldandy. Onda «Kamaz» JAQ, «Peterbýrg traktor zaýyty» AQ jáne basqalarymen birqatar birlesken jobalarda kooperasııa ornatýdy qarastyrady.

Aǵymdaǵy jyly sáýir aıynda «Hyundai» markaly jeńil avtomobılder shyǵaratyn «Hyundai Trans Kazakhstan» JShS jańa zaýytynyń alǵashqy irgetasy qalandy. Qytaılyq seriktestermen yntymaqtastyq aıasynda shınalar men dvıgatelder óndiretin zaýytty iske qosý josparlanǵan, bul bizdiń elimizde avtokomponentti bazanyń damýyna bastaý bolady.

2018 jyly Qazaqstanda 6 myńnan asa jeńil avtomobıl óndirilgen. Olardyń jartysy basqa elderge eksportqa jiberildi, atap aıtqanda — Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan.

Qazaqstandaǵy mashına jasaý: qazirgi jaı-kúıi

2019 jyldyń 8 aıynda elimizde 30 myńǵa jýyq avtomobıl qurastyrylǵan. Atalmysh kezeńniń qorytyndylary boıynsha mashına jasaýdaǵy óndiris kóleminiń ósýi ótken jyldyń osyndaı kezeńimen salystyrǵanda 18% qurady. Sala qurylymynda mashına jasaýdyń ishki salalarynyń arasynda joǵary ósý dınamıkasyn avtomobıl jasaý salasy kórsetip otyr. Qazirgi tańda Qazaqstanda avtokólik quraldarynyń barlyq sanattary óndiriledi. Elimizde 167 avtomobıl modeli qurastyrylady, onyń ishinde 39 – jeńil model, 22 – álemdik brend.

Eki besjyldyqta avtomobıl jasaý Qazaqstannyń mashına jasaý salasynyń draıverleriniń birine aınaldy. Iri torapty qurastyrýdan (DKD) usaq torapty qurastyrýǵa (CKD) kóshý qolǵa alyndy. Mysaly, shanaqtardy dánekerleý men boıaý boıynsha tehnologııalyq operasııalar engizildi. 2010 jyldan beri óndiris kólemin 8 esege arttyrý múmkin boldy (2010 jyly 4 myń birlik bolsa, 2018 jyly 32 myń birlikke deıin). Jalpy mashına jasaý kólemindegi avtomobıl ónerkásibiniń úlesi 2010 jyly 4% qurasa, bul kezeńde 19,2%-ǵa jetti.

Elektrotehnıkalyq mashına jasaý sektory mashına jasaýdaǵy basqa sektorlarmen salystyrǵanda, asa turaqty óndiris dınamıkasymen jáne óndiristiń tereńirek jergiliktendirilýimen sıpattalady. Sektordaǵy iri oıynshylar — Qaınar-AKB, Alageum Electric, Kazsentrelektroprovod, Kazenergokabel basym bóligi eksportqa ketetin básekeli ónimder shyǵarady.

Qazaqstandaǵy temirjol, aýyl sharýashylyǵy, taý-ken jáne munaıgaz mashına jasaýda otandyq kásiporyndar elektrovozdar, lokomotıvter, vagondar,tutas taptamaly dóńgelekter, traktorlar, kombaındar, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn, munaı servıstik kompanııalar men jer qoınaýyn paıdalanýshylar úshin túrli jabdyqtar shyǵarady.

Atalǵan salalar óndiriste robottandyrylǵan dánekerleý keshenderin (Indýstrııa 4.0 elementterin) paıdalanýmen sıpattalady. Salanyń kórnekti mysaldary: «Prommashkomplekt» JShS, «Qazaqstan Agro Innovasııalyq Korporasııasy» JShS, «Meıker» JShS, «Jigermunaıservıs» JShS, «О́skemen armatýra zaýyty» AQ jáne t.b.

Aýyl sharýashylyǵy mashına jasaý sektorynda 2018 jyldan beri óndiris ósimi baıqalyp otyr, oǵan ónimdi ótkizý kezinde QQS tóleýden bosatý tárizdi memlekettik qoldaý sharalary yqpalyn tıgizdi.

Temir jol mashına jasaý salasy ındýstrııalandyrýdyń sońǵy jyldary belsendi damı bastady. Sonymen qatar taý-ken mashına jasaý salasynda óndiris kóleminiń ulǵaıýy baıqalady, bul burǵylaý jáne qazbaótkish mashınalar úshin qosalqy bólshekter óndirisiniń ósýimen baılanysty, olar taý-ken mashına jasaý qurylymynda 73% quraıdy. Mashına jasaý ónimderiniń kóp nomenklatýrasyn ımport almastyrý esebinen munaı-gaz mashına jasaýdy damytý úshin zor áleýet baıqalady.

Jalpy, mashına jasaý salasynda ekonomıkany damytý boıynsha joǵary áleýet bar. Mashına jasaý ónimderiniń ımporty $13 mlrd-ǵa jýyqty quraıdy. Bul rette otandyq ónim óndirisiniń kólemi $3 mlrd-tan sál asady.

Jol kartasy: otandyq mashına jasaýda eńbek ónimdiliginiń ósimi 2 esege ulǵaıdy

«Cyndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty Joldaýynda Prezıdent Q. Toqaev eńbek ónimdiligin keminde 1,7 esege arttyrýdy tapsyrdy. Sonymen qatar Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda salyqtyq, qarjylaı jáne ákimshilik yntalandyrýdy qamtýmen ónimdiligi joǵary orta bıznesti qoldaý boıynsha sharalar keshenin ázirleý tapsyryldy.

QR Mashına jasaýdy damytýdyń 2019-2024 jyldarǵa arnalǵan jol kartasynda Joldaýdyń atalǵan tarmaqtaryn iske asyrý boıynsha sharalar bar ekenin atap ótken jón.

Bıyl maýsym aıynda QR Premer-Mınıstriniń О́kimimen QR Mashına jasaýdy damytýdyń 2019-2024 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy bekitildi. 

Bul qujatty QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi «Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy» ZTB-men birlesip ázirledi. Jol kartasy ortasha merzimdi perspektıvaǵa mashına jasaý salasyn damytýdyń strategııalyq boljamy bolyp tabylady.

«Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵy» ZTB málim etkendeı, Jol kartasyn ázirleýdiń basty maqsaty — otandyq mashına jasaý kásiporyndarynyń básekege qabilettigin arttyrý, jańa tehnologııalardy engizý jáne salanyń eksporttyq áleýetin ulǵaıtý.

Jol kartasynda qoldaý sharalarynyń keshendi paketi qarastyrylǵan, onda otandyq kásiporyndardy shıkizatpen qamtamasyz etý sharalary, satyp alýlarda jergilikti qamtý úlesin arttyrý, tehnıkalyq retteý sharalaryn jetildirý, ekonomıkalyq yntalandyrý tetikterin engizý qamtylǵan.

Atap aıtqanda, Jol kartasynyń negizgi tarmaqtarynyń biri — «О́nerkásiptik saıasat týraly» QR Zańyn qabyldaý. Bul zań búkil el aýmaǵynda ortalyqtandyrylǵan jáne teńgerilimdi ónerkásiptik saıasatty júrgizýge múmkindik beredi, ónerkásipke memlekettik qoldaý kórsetý úrdisteri men sharttaryn júıelendirip, jeńildetedi. Investorlar ónerkásiptiń óńdeýshi salalarynda jobalardy iske asyrý úshin qosymsha yntalandyrýlarǵa ıe bolady.

Budan ózge, Jol kartasynda Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi janynan Qazaqstannyń О́nerkásipti damytý qoryn qurýǵa negiz bolatyn tarmaq bar. Mundaı qorlardyń Reseıde, Belarýste, Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy elderinde tabysty jumys isteıtinin aıta ketken jón.

Sonymen qatar qoldanystaǵy qýattylyqtardy jańǵyrtý maqsatynda kásiporyndar úshin salyqtyq artyqshylyqtardy engizý, sondaı-aq otandyq kásiporyndardyń eksporttyq áleýetin odan ári ósirý usynylady. Degenmen, quıý, soǵý, qalyptaý tárizdi bazalyq óndiristerdi damytýǵa da edáýir kóńil bólingen. Sala úshin negizgi bolyp sanalatyn Qazaqstan óńirlerinde quıý óndirisin iske qosý kózdelgen.

Qazaqstan mashına jasaýshylar odaǵynda tıisti qoldaý kórsetilgen jaǵdaıda atalǵan is-sharalardy iske asyrý otandyq mashına jasaýda óndiris kólemi men eńbek ónimdiliginiń 2 ese ósýine yqpal etetinin atap aıtty. Eksport kólemi bul jaǵdaıda 1,2 esege artady.

Jol kartasynda barlyǵy 57 is-shara qarastyrylǵan, olar 11 baǵyt boıynsha bólingen.

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Izgilik elshisi

Aımaqtar • Búgin, 17:38

Soltústik oblystarda boran bolýy múmkin

Qazaqstan • Búgin, 16:18

Kún energııasy Oralǵa jetti

Aımaqtar • Búgin, 15:46

«Aqyny aq Ertistiń – Qımadıden...»

Rýhanııat • Búgin, 12:46

Fýtbol: Makedonııamen teń oınadyq

Fýtbol • Búgin, 12:24

Kúlki kerýeni № 3

Rýhanııat • Búgin, 11:38

Eń qysqa áńgime. Jandos Júsipbek

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:32

Eń qysqa áńgime. О́mirjan Ábdihalyquly

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:29

Eń qysqa áńgime. Baýyrjan Babajanuly

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:24

Dala úni Almatyda bastalady

Rýhanııat • Búgin, 10:19

Tekti sózdiń tóresi Almatydan bastalady

Aımaqtar • Búgin, 10:11

Taǵylymdy tulǵa

Rýhanııat • Búgin, 09:36

Ǵylym qanatyndaǵy ǵumyr

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Moıynqumǵa ushaq qatynaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:29

«Para berme» chellendji bastaý aldy

Aımaqtar • Búgin, 09:27

Kásipodaq úzdikteri marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:26

Bı-aǵa salǵan án eken...

Rýhanııat • Búgin, 09:17

Qaıta oralǵan «Don Karlos»

Rýhanııat • Búgin, 09:15

Jeti óner qonǵan jampozym

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Taǵdyry tańdalǵan patshaıym

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Naǵyz qazaq

Rýhanııat • Búgin, 09:05

«Brakoner» biraz basbuzardy quryqtady

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Reseıden de úırenýge bolady

Saıasat • Búgin, 08:52

Zań jobasyn talqylady

Qoǵam • Búgin, 08:46

IýNESKO-nyń syılyǵyn jeńip aldy

Qazaqstan • Búgin, 08:45

Uqsas jańalyqtar