Aımaqtar • 17 Qyrkúıek, 2019

San men sapa birligi: Aqtóbe oblysynda «Halyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý» jobasy oń nátıje berdi

29 retkórsetildi

Búgingi materıalymyzdyń aıdarynda turǵan «Halyq qaýipsizdigin qam­­tamasyz etý» jobasy óńirde budan úsh jyl buryn bastalǵan-dy. Dál sol kezde óńir halqynyń ómiri men qaýipsizdigin qamtamasyz etý isin­­­de aýqymdy jumystar qolǵa alynyp, júzege asa bastady. Árıne ja­ńa jobanyń bulaısha shuǵyl óristeýine sebepshi bolǵan jaıttar da joq emes-ti. Atap aıtqanda, 2016 jyldyń 5 maýsymy kúni Aqtóbe qala­synda dinı ekstremızmniń boı kórsetýi saldarynan oryn alǵan qaı­ǵyly oqıǵa men terakt bul baǵyttaǵy profılaktıkalyq shara­lardy shırata túsý qajettigin uǵyndyryp ketkeni de sol kezdiń shyn­dyǵy edi.

Atalǵan jobanyń bastapqy ke­­zeńinde oblys ortalyǵy men aýdan­daryna ortalyqtan ári eldiń ózge de aımaqtarynan quqyq qorǵaý or­gandarynyń ókilderi men teologtar jáne áleýmettik-ekonomıkalyq sa­lanyń túrli baǵytynda qyzmet at­qaratyn belgili sarapshy mamandar keldi. Olar oblystyń eldi mekenderinde halyqpen kezdesip, ókinishti jaıttardyń sebepteri men saldaryn anyqtaýǵa umtyldy. So­nymen birge aldaǵy ýaqytta b­irinshi kezekte el-jurtty tolǵan­dyratyn qandaı máselelerge basymdyq be­rý qajettigin saralap berdi. Sóı­tip res­pýblıkalyq aqparattyq-na­sı­hattyq top quramyndaǵy sarap­shy­lar oblys turǵyndarymen qoıan-qoltyq jumystar júrgize bastady.

Kúrmeýi qıyn máselege bulaısha jańasha kózqaras turǵysynan kelý tásili oń nátıjesin berdi dep tolyq senim­men aıta alamyz. Osylaısha ob­lysta «Halyq qaýipsizdigin qam­­tamasyz etý» dep atalǵan qanatqaqty jo­ba halyqqa túsinikti bola bastady. Keshendi túrde júrgizilgen keń aýqymdy túsindirý jumystarynyń ná­tıjesinde halyqty alańdatyp júrgen birqatar áleýmettik-turmys­tyq másele óz sheshimin tapty. Budan keıingi kezeńde oblysta el-jurttyń oıy men kóńilinen shyqqan atalǵan joba aıasyndaǵy is-sharalardy ár jyl saıyn jalǵastyryp, jańǵyr­typ otyrý jóninde uıǵarym jasal­dy.

Bıylǵy jyldyń 20 tamyzy kúni Aqtóbe oblysynyń ákimi Oń­da­syn Orazalınniń tapsyrmasyna sáıkes óz jalǵasyn tapqan «Ha­lyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý» jobasy Aqtóbe qa­lasy men oblys aýdandaryndaǵy iri el­di­ me­ken­derdiń turǵyndaryn, olar­dyń keń aýqymdy shoǵyryn qamtydy. Son­daı-aq sońǵy ýaqytta atalǵan joba óziniń áý bastaǵy aýqymy men sheńberin ájeptáýir ulǵaıta tús­keni de súıinishti jaıt. Naqtyraq aıtqanda, qazirgi kezde joba janashyrlary turaqtylyq pen ty­nyshtyqty ornyqtyrý úshin eń al­dymen áleýmettik máseleler óz she­shimin tabý kerektigine basymdyq be­rip keledi. Munyń ózi buǵan deıin tájirıbede ózin ózi aqtaǵan jo­ba­nyń jańa mazmunmen tolyǵa tú­sýi­niń naqty kórinisi. Ári álginde aı­tyl­­­ǵandaı, óńirde turaqtylyq pen tynyshtyqty saqtaý isiniń bas­ty tetigi bolmaq. Búginde elimizdiń kez kelgen óńirindegi halyqty tolǵan­dyratyn áleýmettik-turmystyq máseleler men ómir aǵysynda oryn alyp jatatyn túıtkilder az emes ekeni aıan. Sonyń eń bastylarynyń biri – baspana men ataýly áleýmettik kómek ekeni belgili.

Osy máselege baılanysty «Ha­­lyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý» jobasy aıasynda azamattardy qa­byl­daý tártibi belgilengen. Sol kez­de olar buǵan qatysty tıisti jaýap­tar ala alady. Mysaly, qazirgi kez­de óńirde «Baqytty otbasy», «О́z úıim», «Nurly jer» memlekettik baǵ­darlamalary boıynsha kóp balaly analarǵa pa­ıyzdyq mól­sherlemesi tómen turǵyn úıler be­rilýde. Bul jóninde «Turǵyn- úıqu­­­rylysjınaqbanki» AQ fılıaly aımaqtaǵy 8 qurylys kompanııa­symen kelisimshartqa otyrǵan. Áıt­se de qarapaıym turǵyndardyń de­ni tómen paıyzdyq baspanaǵa ıe bo­lýdyń jáı-japsaryn bile ber­meýi mú­mkin. Munyń anyq-qanyǵyna jetýge atalǵan jobanyń shapaǵaty tıip otyr.

Sondaı-aq turǵyndardyń bel­gili bir jumysqa ornalasýyna da jo­­ba aıasyndaǵy is-sharalar kó­me­gin tıgizýde. Mysaly, búgingi kúni Aqtóbe qalasynda 1300-ge jýyq bos jumys orny bar eken. Al naqty jumys izdep júrgen ju­mys­syzdardyń sany budan áldeqaıda az bolyp shyqty. Mi­ne, qarama-qaıshylyq qaıda? Bul rette bos jumys oryndary jár­meńkesin ótkizý turaqty úrdiske aı­na­lyp, turǵyndarǵa ájeptáýir kómegin tıgizgen. Osylaısha 6,5 myń­ǵa jýyq qala halqy jumysqa ornalastyrylǵan.

Sonymen birge basy aýyryp, bal­­­tyry syzdaǵandarǵa da jo­ba ba­ǵyt­­tary boıynsha qajetti medı­sı­nalyq kómek berý normalary qa­ras­tyrylǵan. Aqtóbe oblystyq den­saý­lyq saqtaý basqarmasynyń bas mamany Qaırat Raıjanov azamattardyń arasynda qabyldaýǵa tegin dári-dármek alý máselesi bo­ıynsha keletinder kóp ekenin aıtyp berdi. Densaýlyq saq­shylary mundaı jandarǵa múm­kindigine qaraı kómek kórsetip júr. Búgingi kúni memleket tarapynan onkologııa, qant dıabeti, týberkýlez jáne júrek-qan tamyrlary aýrýyna dári-dármekter tegin beriledi. Me­dı­sına qyzmetkerleri osy derekpen tur­ǵyndardy habardar etýde.

Joba sheńberinde ashyq esik kún­deri kezinde turǵyndardyń medısı­na ortalyqtaryna kelip, tıisti tegin tekserýden ótkizilýi de onyń máse­lesin bıiktete túsedi. Azamattar úshin arnaıy uıymdastyrylǵan se­mı­narlar kezinde ekpeden bas tart­paýdyń paıdasy men qajettiligi, jasóspirim qyzdar arasynda erte júk­tilikti boldyrmaý ári onyń aldyn alý, qan aınalymy júıesi aýrýlarynan saqtandyrý sekildi taqyryptar qozǵalýy da qol­­daýǵa ábden laıyqty.

Aldaǵy jyly elimizdiń densaý­lyq saqtaý salasyna mindetti áleý­met­tik saqtandyrý júıesi engizilmek. Jobada qaralǵan baǵyttardyń bi­rine sáıkes turǵyndarǵa osy óz­gerister jóninde tolyqqandy derekter men málimetter berilýi de onyń mazmunyn tolyqtyra tú­sýde. Mundaı áńgimeler búgingi bir­yńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qo­ry tóńireginde de aıtylýda. Bú­gingi kúni turǵyndardyń basym bó­liginiń ózderin tolǵandyrǵan má­se­leler bo­ıynsha memlekettik organdarǵa barýyna jaǵdaılary bola bermeıdi. Solaı bolǵan kúnniń ózinde olardyń bárin bir mezgilde qabyldaý múmkindigi taǵy da joq ekeni belgili.

Bul rette «Halyq qaýipsizdigin qam­tamasyz etý» jobasy sheńbe­rind­egi qabyldaýlar osy ol­qy­lyqtyń or­nyn tolyqtyra tús­ken­deı áser qal­dyrady. Sonymen birge olarǵa elektrondy qyzmet túr­leri de qosa kórsetilýde. Bul – elektrondy-sıfr­ly qoltańbany qalaı qoldaný jáne telegramm bot arqyly qyzmet­ter­diń qalaı alý kerek­tigin halyqqa uǵyn­dyrý de­gen sóz. Má­selen, búgingi kúni elek­trondy qyz­­mettiń 30 túrin bir­neshe mınýtta alýǵa bolady eken. Atalǵan jobanyń basty maq­sat­tarynyń biri, sóz basynda aı­tylǵandaı, óńir turǵyndary arasynda dinı saýattylyq deńgeıin kóterý bolyp otyr. Ol úshin Aqtóbe qalasy men oblystyń iri jáne shaǵyn eldi me­kenderinde ártúrli ujymdyq kásiporyndar men oqý oryndarynda teolog mamandardyń qatysýymen kezdesýler uıymdastyrý kózdelgen.

«Dástúrli din degenimiz ne? Onyń ártúrli destrýktıvtik di­nı aǵym­dardan ózgesheligi men aıyr­ma­­shy­lyǵy qandaı? Bul saýaldarǵa qa­tys­ty aqparattyq top músheleri ha­­­­lyqqa aıqyn jaýaptar qaıtaryp júr. Bul rette dástúrli emes di­nı eks­tremızm baǵytyna boı urý­shylar mem­lekettik saıasatqa kó­leńke túsirip, keı jaǵdaılarda kons­tıtýsııalyq zań­dylyqtardy bu­zýǵa áreket jasaýǵa um­­tylatynyn umyt­paǵanymyz jón. Sondyqtan mun­daı teris aǵymdardyń jeteginde júrgen jastarmen jeke áńgimelesip, olardy dástúrli Hanafı mázhabyna tartý jumystaryn júrgizip kelemiz», deıdi oblystaǵy «Ańsar» aq­parat­tyq-taldaý ortalyǵynyń basshysy Nursultan Janshın.

Onyń aıtqanyna qosarymyz, atal­ǵan ortalyq «Halyq qaýip­­siz­digin qamtamasyz etý» jobasy bastalǵan kez­den beri oblystyq din isteri bas­qar­masymen birlese otyryp myń­daǵan adamdy qamtyǵan san alýan kezdesý ótkizýge muryndyq bola bil­­geni. Olardyń jamaǵat arasyn­da júrgizilgen leksııalary men se­mı­narlary óz aldyna bir tóbe. Osy oraıda meshit qyz­metkerlerine bir­neshe dúrkin ádis­temelik kómekter kór­setilgen.

Bir sózben aıtqanda, oblys hal­qynyń qoldaýyna ıe bolǵan atalǵan jobaǵa sáıkes ótkizilgen san alýan is-sharalardyń aıasy óte keń, sany meı­linshe joǵary. Álbette basty maqsat sandyq kórsetkishterge emes, birinshi kezekte bıik sapalyq deń­geıge qol jetkizý ekeni málim. Bul rette jobanyń basy-qasynda júr­gender san men sapanyń birligine jáne ózara úılesimine qol jetkize alǵany úlken mereı. Júrekten shyq­pasa jú­­rekke jetpeıdi degendeı, eń bastysy, elimizde eshqandaı bala­masy joq aýqymdy joba boıynsha atqarylǵan is-sharalardyń oń ná­tıjesi jyldan- jylǵa kóbeıip keledi. Sonyń basty bir kórinisi bú­gingi tańda oblysta dinı ah­­ýal men din tutý erkindiginiń turaqty sı­patqa ıe bola bastaǵany deýge bolady.

Tutastaı alǵanda, «Halyq qaýip­siz­digin qamtamasyz etý» jobasyna sáıkes bıylǵy jyly halyqtyń ál-aýqaty men tabysyn kóterýge ba­sa kóńil bólingeni atap aıtýǵa tu­rar­lyq is. Sonymen birge ózekti ári kó­keıkesti áleýmettik-turmystyq prob­lemalardy retteý jóninde keń aýqymdy túsindirý jumystary júr­gizilgeni de jobanyń máni men maz­munyn tereńdete túsedi.

 

AQTО́BE

 

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar