Rýhanııat • 18 Qyrkúıek, 2019

Qazaqstan tarıhyna qyzyǵýshylyq tanytty

33 retkórsetildi

Jýyrda Polshanyń Lıýb­lın qa­la­synda «Rýhanı jań­ǵyrý» baǵdar­lamasy men Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – El­basy N.Nazarbaevtyń «Uly dala­nyń jeti qyry» maqala­sy aıa­syn­da qalyń saharany jaı­­laǵan Qazaq eliniń máde­nıe­tinen syr shertetin kórme ashyldy.

Qaladaǵy 113 jyldyq tarıhy bar Heronım Lopachınskıı atyn­daǵy voevodtyq kitaphanada «Uly dalanyń uly oıshyldary: Qazaqstannyń tarıhy men mádenıeti» ataýymen jumysyn bastaǵan kórme Qazaqstannyń Polshadaǵy elshiliginiń bastamasymen, sonymen qatar «Polsha-Shyǵys» jáne «Mój Kazachstan» (aýd. «Meniń Qazaqstanym») birles­tik­teriniń qoldaýymen ashylǵan.

Saltanatty sharaǵa Lıýblın voevodtyǵynyń vıse-marshalegi (basshysynyń orynbasary) – Zbıgnev Voıchehovskıı, Qazaqstannyń Polshadaǵy el­shi­siniń keńesshisi – Danııar Seı­dalıev, Polshanyń 2004-2007 jj. Qazaqstan men Qyr­ǵyzstandaǵy elshisi, «Meniń Qazaqstanym» birlestiginiń tó­raǵasy – Vladyslav Sokolov­skıı, Lıýblındegi Heronım Lo­­pa­chınskıı atyndaǵy voevod­tyq kitaphananyń dırektory – Tadeýsh Slaveskıı, «Polsha-Shyǵys» birlestiginiń basqarma múshesi – Edvard Valevander, sonymen qatar jergilikti turǵyn­dar men stýdentter qatysty.

Elimizdiń tarıhy men máde­nıe­tinen, ásem tabıǵatynan ha­­bardar etetin kórmege qazaq ta­rıhyn kásibı zertteýshi Vla­dyslav Sokolovskııdiń jeke kolleksııa­sy, Qazaqstannyń Pol­shadaǵy elshiligi usynǵan fo­tosýretter qoıylǵan.

Shara barysynda alǵashqy bolyp sóz alǵan Elshiniń keńesshisi Danııar Seıdalıev búginde qazaq-polıak qarym-qatynastarynyń qaryshtaı damyp kele jatqan­dyǵyn, oǵan ekonomıkalyq yn­ty­maq­tastyqpen qatar, Pol­shada bilim alyp jatqan myń­­nan astam qazaqstandyq stýdent­tiń jáne elimizdegi sany 30 myńnan asyp jyǵylatyn et­nostyq polıaktardyń da sep bolyp otyrǵandyǵyn jetkizdi. Sony­men qatar dıplomat tá­ýel­sizdik jyldaryndaǵy saıa­sı transformasııasy da uqsas jaǵ­daıda ótken qos memlekettiń qazir­gi ýaqytta etene jaqyn yn­­ty­maqtastyqta ekendigin, atap aıtqanda, Polshanyń eli­miz­diń Ortalyq jáne Shyǵys Eýropa aımaǵyndaǵy, tıisinshe, Qazaqstannyń Polsha úshin Orta­lyq Azııa aımaǵyndaǵy negizgi seriktesterdiń biri eken­digin tilge tıek etip, Lıýblın voe­vodtyq kitaphanasyna mem­le­ketimizdiń tarıhy, máde­nıeti men ekonomıkasynan, týrızm áleýetinen habardar etetin qo­maqty kitap qoryn syıǵa tartty.

Lıýblın voevodtyǵynyń vı­se-marshalegi Zbıgnev Voı­chehov­skıı óz sózin túrli saıası naý­qandar kezinde elimizge jer aýda­rylyp, aryp-ashyp kelgen polıaktarǵa qol ushyn sozyp, barymen bólisken qazaq hal­qyna alǵys aıtýdan bastady. Atal­ǵan tarıhı faktorlardyń yqpa­lymen qos memleket halyq­tarynyń arasynda qazirgi kúni erekshe jaqyndyqtyń, rýhanı baılanystyń bar ekendigine toq­talyp, bul sharanyń óz jerles­terin qazaq halqynyń tarıhy men mádenıetine jaqyndastyra túse­tindigin aıtyp ótti.

Al Heronım Lopachınskıı atyndaǵy voevodtyq kitaphana­nyń dırektory sózin «Ejelden Uly Jibek jolynyń boıynda oryn tepken tarıhy irgeli, tabı­ǵaty ásem, mádenıeti baı qazaq eli týraly ne bilemiz?» degen saýal­dan bastap, Qazaqstanda par­lament depýtaty jáne mem­lekettik qyzmetshi retinde uzyn-sany jeti ret bolǵandyǵyn aıta ke­le qos memlekettiń máde­nı,­ týrıstik saladaǵy baıla­nys­­­­ta­ryn nyǵaıtýǵa atalǵan sha­ralardyń oń yqpalyn tıgi­zetindigin jetkizdi.

Sondaı-aq kórme barysynda antıkalyq avtorlardyń murasynyń keıingi Eýropa ǵa­lym­daryna jetýine zor yqpal etken – Ábý Nasyr ál-Farabıdiń qa­zaq jeriniń týmasy ekendigi aı­tyldy. Altaıdan Edilge deıin­gi aralyqty keń jaılaǵan qazaq­tyń birligin saqtap, qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan zaman ornatqan áıgili Táýke hannyń iri saıasatker, dıplomat bolýymen qatar, zamanynda ozyq zań jú­ıesin qalyptastyrǵan reformator bolǵandyǵy tanystyryldy.

V.Sokolovskıı baıandamasyn­da dáýirinen oza týǵan, alda­ǵy ýa­qyt­ta halyqaralyq deń­geıde 175 jyldyǵy atalyp ótkeli otyrǵan hakim Abaı­dyń tulǵasy, aqyndyq, oı­shyl­dyq, aǵartýshylyq jáne aýdarmashylyq qyrlary aı­shyq­­talyp, polıak tiline ózi tár­jimalaǵan aqynnyń «Inter­natta oqyp júr, talaı qazaq balasy» atty óleńi oqyldy.

Mádenı sharaǵa kelgen kórer­mendi sózge tartyp, kórmeden alǵan áserlerin suraǵan edik.

Eljbeta Sendeıevıch, qala tur­ǵyny: Elderińizde túrli beldeýlerdi qamtıtyn ta­bıǵaty ásem jerler kóp eken. Qandaı ádemilik, keremet! Al qoıylǵan ulttyq na­qyshtaǵy buıymdardyń erek­she­ligin aıtyńyz... Net­ken mu­qııattylyqpen ári shy­ǵar­­ma­shylyq shabytpen ja­sal­ǵan deseńshi! О́z basym bizdiń ha­lyqtarymyzdy jaqyn­das­tyryp, tyń dúnıelerdi taný­ǵa múmkindik beretin mundaı shara­lardyń ótkizilýin qoldaımyn.

Irena Ivashkevıch, kásipker: Men kásipker retinde Qazaqstan aýmaǵynda issaparlarda jıi bolamyn. Qaıda bolmasyn, qazaq halqynyń tarapynan meıirimdi, qajet kezinde qol ushyn sozatyn azamattardy kezdestiremin. Sizderdiń elshilik ótkizetin bar­­lyq sharaǵa udaıy qatysyp kelemin. Jyl ótken saıyn qos memleket arasyndaǵy qarym-qatynastyń atap aıtqanda, má­­denı-gýmanıtarlyq baılanys­tardyń nyǵaıa túskendigi qýan­tady.

Araılym Amanjolqyzy, Lıýb­lın qalasyndaǵy Ekonomıka jáne ınnovasııa ýnıversıteti, Menedjment mamandyǵynyń II kýrs stýdenti: Murageri biz bolyp tabylatyn kóshpendiler órkenıeti álemdik órkenıettiń ajyramas, quramdas bóligi. Elimizdiń tarıhy men máde­nıeti baı. Sony tıisinshe ha­lyq­aralyq dárejede tanyta bilýimiz kerek. Biz, stýdentter, eldiń aınasymyz. Shetelde júr­gen kezde Qazaqstannyń ókil­deri retinde ózimizge eki ese ja­ýap­kershilik alamyz. Sebebi ár­­bir qadamymyz elimiz týraly kóz­qarasty qalyptastyrady. Qaı jerde, qaı elde júrseń de týǵan eldeı el bolmas! Mundaı kezdesýlerdiń elden jyraqta júrgende ótkizilýi, týǵan elińniń bir bólshegin seziný tipten erekshe, tipten ystyq bolady eken.... Mundaı sharalar bizdiń ulttyq qundylyqtarymyzdy dáripteýge zor úlesin qosady.

Osylaısha, «Uly dalanyń uly oıshyldary: Qazaqstannyń tarı­hy men mádenıeti» atty kór­me óz jumysyn bastady. Lıýblın qalasyndaǵy H.Lopachınskıı atyn­daǵy voe­vodtyq kitaphanada ashylǵan kórme qazan aıynyń ortasyna deıin jalǵasady.

Jandos Áýelbekuly,
arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin

Lıýblın (Polsha)

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar