Rýhanııat • 18 Qyrkúıek, 2019

Sısem – eldiń esigi, erdiń besigi

560 retkórsetildi

Mańǵystaýda «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda ótken jalpyhalyqtyq As osylaı ataldy. Kóne murany kózdiń qarashyǵyndaı saqtaıtyn mańǵystaýlyqtar úshin árbir qoıylym, árbir qaýym qasterli desek te, Sısem ata qaýymynyń orny bólek.

«Maıly qııan» Mańǵystaýdyń dúr erleriniń – kók súńgili batyr­larynyń, «týra bıde týǵan joq» dep ádilin aıtyp qasqaıyp ótken bı-sheshenderdiń, mańda­ıyna bitken mal-múlkiniń bere­ke­sin el-jurtymen bólisken sa­qı­myrzalar men el basqarǵan rýba­sylardyń, sondaı-aq rýhanı kósemderdiń máńgilik me­keni. Búgingi tilmen aıtsaq, el­diń maqtan tutar tulǵalary tań­dap turyp jerlenetin panteon. Mańǵystaýdaǵy kásipker, el­dik máselelerge beıjaı qa­raı almaıtyn azamattardyń uıym­dastyrýymen Sısem ataǵa jáne sol qaýymdaǵy ata-babalar rýhyna arnalyp berilgen as halyqtyń zor qoldaýyna ıe boldy. 130 kıiz úı tigilip, 5000-nan asa adam jıylǵan as eki kúnge sozyldy. Asta Mańǵystaý oblysynyń ákimi S.Trumov, belgili aqyn S.Nurjan, uıymdastyrýshylar atynan belgili kásipker S.Musa­baev sóılep, astyń má­nine, onyń Sısem ata basynda berilýiniń mańyzdylyǵyna toqtaldy. 

As baǵdarlamasynda arýaq­tarǵa Quran baǵyshtalyp, ata shapan taratyldy, oshaq báı­ge, alaman báıge, qazaq kúre­si, aqyndar músháırasy men jyr­shy-jyraýlar baıqaýy uıym­dastyryldy. Astyń alǵashqy kúninde ótken oshaq báıgege qa­tysqan 30-ǵa jýyq júırik 21 sha­qyrym, 6 aınalymdy ba­ǵyn­­dyrdy. Nátıjesinde aq­­taý­lyq A.Abdýl­danovtyń «Han­shaıymy» 1-oryndy ıe­lenip, 1 mıllıon teńgeni jeńip aldy. Shebir aýylynan A.Er­jigitovtiń «Aıjıreni» ekinshi, Taýshyq aýylynan kelgen H.Bımyrzaevtyń «Kókbastaýy» úshinshi orynnan kórindi. Asqa kelgen aǵaıynnyń ańsa­ryn aýdarǵan 36 shaqyrymdy on aınalymda shaýyp ótý mejelengen alaman báıgede Almaty qalasynan kelgen Qaırat Ma­ha­novtyń «Qoıanqasqasy» má­re syzyǵyn birinshi bolyp ke­sip ótip, Aqtaý qalasynan eki bólmeli páterdiń kiltin qan­jy­ǵasyna baılady. Ekinshi oryn­nan astanalyq Bazarbaı Nu­rıslamnyń «Darabozy» kórinse, úshinshi orynnyń júldesin qulsarylyq «Bahaı» korporasııasynyń «Jeti qa­zyna» atty júırigi enshiledi. Oshaq jáne alaman báıgelerde júl­de tek úsh orynmen shektelip qalmaı, tórtinshi, besinshi orynda kelgen júırikter de syı-sııapattarǵa ıe boldy. 

Qazaq kúresine aldyn ala beki­tilgen erejege saı salma­ǵy 90 kg-nan, jasy 18-den as­qan 21 balýan qatysty. Arala­­­rynda halqymyzdyń aıtýly­ balýan uldary – «Álem bary­synyń» eki dúrkin, «Qazaqstan barysynyń» eki dúrkin je­ńim­pazy, Qazaqstann­yń bir­neshe dúrkin «Túıe palýany» A.Nuǵymarov, «Qazaqstan bary­synyń» kúmis, eki ret qo­la júl­degeri R.Ábdirazaqov, Túr­kis­tan oblysynan kelgen «Álem barysynyń» kúmis júldegeri, Qazaqstannyń birneshe dúrkin jeńimpazy E.Muzaparov, son­daı-aq nebir dodalarda ol­ja salǵan qaraǵandylyq B.Ah­met­bekov, qos qyzylorda­lyq M.Isaǵabylov pen N.Sálim­ge­reev, dzıýdodan birneshe dúr­kin Reseı federasııasynyń jeńim­pazy, sambodan Eýropa chempıony A.Hanbıev, halyq yqylasymen «Qara býra» atan­ǵan mańǵystaýlyq palýan N.Ja­rylǵapov syndy «sen tur, men ataıyn» aıtýly palýandar qatys­qan kúreste N.Jarylǵapov bas júlde – Aqtaý qalasynan bir ból­meli páterdi ıelendi. Ekinshi oryndy reseılik A.Hanbıev, úshinshi oryndy E.Muzaparov ıelendi. 

Jyrshylar men aqyndardyń jyr­lary da kórermenniń qoshe­met­ine ıe bolyp, aralarynan óz júırikterin anyqtap berdi. 

Sısem atadaǵy as tek qyzý tartyspen ótken sporttyq sharalarymen qyzyqty bolǵan joq, babalar rýhyn qasterlep, ur­­paq sanasyn jańǵyrtar taǵy­lymdylyǵymen tartymdy boldy. «О́li razy bolmaı, tiri baıy­­maıdy» deıtin halqymyz, Mań­ǵystaýdaǵy «men» degen erlerdiń «súıegim Sısemde qalsa» degen armanyna aınalǵan qasıetti orynda berilgen as – óliler rý­hyn shattandyryp, tiriler úshin saýap bolar shara dep esep­teı­miz. Oqylǵan Quran súre­leriniń, berilgen as-sadaqanyń shapaǵaty tek bir qaýym emes, «tirshilik saparyn aıaqtaǵanda kelip jatar máńgilik mekeniniń bir ýys topyraǵy pende týyl­ǵan sátte-aq burq ete qalady» deıtin halyq nanymyna sáıkes, topyraǵy Sısem ata qaýymynan tysqary buıyrǵan kúlli áý­lıe-ánbıelerdiń arýaǵyna baǵysh­talǵan aýqymdy as – Mańǵystaý tarıhynda qalar iri ári izgi shara boldy. 

Mańǵystaý oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Basylym basshylary - Saýytbek ABDRAHMANOV (1951)

Basylym basshylary • Búgin, 12:42

Elimizde et qymbattady

Qazaqstan • Búgin, 12:28

Basylym basshylary - Erjuman SMAIYL (1948-2018)

Basylym basshylary • Búgin, 11:22

Baıaǵy jartas – bir jartas

Aımaqtar • Búgin, 10:56

Sońǵy kúnderdiń borany surapyl

Aımaqtar • Búgin, 10:15

Hımııalyq zattar qalaı retteledi?

Ekologııa • Búgin, 06:59

Áleýmettik nysandardy aralady

Úkimet • Búgin, 06:54

О́tinish-tilekter eskeriledi

Aımaqtar • Búgin, 06:51

Amanatqa qııanat júrmeıdi

Tanym • Búgin, 06:49

Qaraýsyz malǵa ury qas

Qoǵam • Búgin, 06:46

Tabysty jylystatýdyń joldary

Ekonomıka • Búgin, 06:40

Shańyraq nege shaıqalady?

Qoǵam • Búgin, 06:35

Júıeli jumys jalǵasady

Saıasat • Búgin, 06:33

Megapolıstegi mańyzdy jobalar

Aımaqtar • Búgin, 06:30

О́tkenge esep, erteńge baǵdar

Aımaqtar • Búgin, 06:28

О́ndiristi óńirde oń ózgerister bar

Aımaqtar • Búgin, 06:27

Atqarylǵan ister aýqymdy

Aımaqtar • Búgin, 06:24

Saqtyqqa salǵyrt emes

Qoǵam • Búgin, 06:20

Balalarǵa kúrdeli operasııa jasaldy

Medısına • Búgin, 06:18

«Sýpermen» Tikenektide turady

Qoǵam • Búgin, 06:15

Modernızmniń negizin qalaǵan

О́ner • Búgin, 06:10

Basty aqparat (19.02.2020)

Vıdeo • Keshe

Uqsas jańalyqtar