18 Qyrkúıek, 2019

Shyǵysta aqyn toıyna daıyndyq barysy qalaı?

77 retkórsetildi

«Mereıtoı qarsańynda Shyǵys Qazaqstan oblysy men О́skemen qalasyn Abaı dep atasaq» degen usynysyn jetkizdi.

2020 jyly elimiz halqymyzdyń birtýar perzenti, uly aqyn, oıshyl Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoıyn keń kólemde atap ótýdi josparlap otyrǵany belgili. Osy rette Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń mereıtoıdy joǵary deńgeıde merekeleý týraly Jarlyǵy shyqqannan keıin Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyǵyn daıyndaý jáne ótkizý jónindegi memlekettik komıssııa qurylyp, óz jumysyn bastap ketti.

«Tas túsken jerine aýyr» demekshi, aqynnyń 175 jyldyq mereıtoıyn ótkizýge daıyndyq barysy jónindegi jumys komıssııasy oblysta da qurylǵan bolatyn. Oblys ákimi Danıal Ahmetovtiń ózi jetekshilik etetin, quramyna óńirdiń zııaly qaýym ókilderi engen komıssııanyń kezekti otyrysy jaqynda dara tulǵa týyp-ósken topyraq Abaı aýdanynyń ortalyǵy Qaraýyl aýylynda ótip, mereıtoıǵa qatysty atqarylatyn sharalar jan-jaqty pysyqtaldy.

 Aqshoqyda mýzeı salynady

ákim

Komıssııa otyrysynda qysqasha baıandama jasaǵan aımaq basshysy sózin osyndaı jaǵymdy jańalyqpen bastady. «Osynda kele jatqanymda Syrt Qasqabulaq pen Aqshoqyǵa arnaıy buryldym. Kórdim. Uly aqyn dúnıege kelgen Syrt Qasqabulaq pen oıshyldyń ákesi Qunanbaı О́skenbaıuly, onyń áýleti, urpaqtary jerlengen Aqshoqyǵa abattandyrý jumystary júrgizilip, syrty qorshalady. Abaı aýdany ákimdigi ázirlegen jobalarǵa taǵy da qosymsha qarjy bólemiz. Al Qunanbaı áýleti jerlengen Aqshoqyǵa kóńil bólmese bolmaıdy. Biz munda kólemi ortasha mýzeı salamyz. Jan-jaǵyn jaqsylap abattandyramyz. О́ıtkeni, halyq uly Abaıdyń túp-tamyryn, qaıdan shyqqanyn bilýi kerek» dedi D.Ahmetov. 

Oraıy kelgende aıta keteıik, osy Syrt Qasqabulaq pen Aqshoqynyń memleket qamqorlyǵyna alynbaı eskerýsiz, qaraýsyz qalyp kele jatqanyn «Egemen Qazaqstan» birneshe márte kótergen bolatyn. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev bıyl kóktemde, naqtyraq aıtsaq, 26 sáýirde Shyǵys Qazaqstanǵa jasaǵan jumys saparynda Semeıde zııaly qaýym ókilderimen kezdeskende: «Uly Abaıdy ulyqtaǵanda onyń ákesi Qunanbaıdyń el tarıhyndaǵy eńbegin umytpaýymyz qajet. Ol – Semeıde ǵana emes, tutas qazaq tarıhynda óz orny bar tulǵa. Ony halqymyz jaqsy biledi, qadir tutady. Jas urpaqqa jaqsy úlgi-ónege bolatyn isti men árqashan qoldaımyn. Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyn júzege asyrý úshin biz, shyn máninde, osyndaı sabaqtastyq dástúrine jol ashatyn biregeı bastamalardy qolǵa alýymyz kerek» dep oblys ákimdigine Qunanbaı esimin ulyqtaýǵa baılanysty tıisti sharalardy júzege asyrýdy tapsyrǵan-dy.

Komıssııa otyrysynda oblystyq Mádenıet basqarmasynyń basshysy Azamat Muhamedchınov mereıtoı aıasynda oblystyq, respýblıkalyq, halyqaralyq deńgeıde  330-dan astam is-shara ótkizý josparlanyp otyrǵanyn, qazirgi ýaqytta jalpy somasy 880 mıllıon teńgeni quraıtyn is-sharalar jospary ázirlengenin, biraq bul soma aldaǵy ýaqytta ulǵaıýy múmkin ekendigin jetkizdi. Semeı qalasy men Abaı aýdanyndaǵy tarıhı-mádenı nysandardy abattandyrýǵa jáne joldardy jóndeýge erekshe kóńil bólinetinin atap ótti. Onyń aıtýynsha, aqyn mereıtoıy sheńberinde abaıtanýshy, túrkitanýshy ǵalymdardyń qatysýymen halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa,  Jıdebaıdaǵy mýzeı kesheninde «Abaı uly oıshyl» atty halyqaralyq sýretshiler pleneri, oblystyń shyǵarmashylyq ujymdarynyń Túrkııa, Reseı, Qytaı memleketterine gastroldik saparlary uıymdastyrylady. Sonymen qatar aqyn muralaryn nasıhattaý maqsatynda qazaq jáne orys tilderinde qoıylymdar ázirlenip, elimizdiń oqýshylarynyń qatysýymen «Abaı oqýlary» baıqaýy, jastar arasynda respýblıkalyq aqyndar aıtysy ótkiziledi. Al qazaq kúresinen respýblıkalyq týrnır, aýdaryspaq, kókpar, báıge sekildi ulttyq sport oıyndaryn jurtshylyq Qaraýyldaǵy kıiz úıler qalashyǵynda tamashalaıtyn bolady.

Semeıdegi Abaıdyń tarıhı-mádenı jáne ádebı-memorıaldyq qoryq-mýzeıiniń dırektory Jandos Áýbákir Mádenıet jáne sport mınıstrligine bıýdjettik ótinim berilgenin, mereıtoı aıasynda qoryq mýzeıdiń birneshe nysandary jóndelip, qaıta jańǵyrtylatynyn, Abaı shyǵarmalarynyń 4 tildegi jınaǵy jaryq kóretinin, elimizdiń ózge qalalarynda kórmeler uıymdastyrylatynyn, Abaı-Shákárim kesenesine «Qazqaıta jańǵyrtý» mekemesi ǵylymı restavrasııalyq jumystar júrgizetinin,  sol jerde «Ulylar mekeni» mýzeıi ashylatynyn, kesene tóńiregi abattandyrylatynyn baıandady.

 Qaraýyl qyzý daıyndyq ústinde

ákim 3

Uly Abaıdyń 150 jyldyǵynda negizgi mereıtoılyq sharalar aýdan ortalyǵy – Qaraýylda dúbirlep ótkeni belgili. Kelesi jyly da solaı bolary anyq. Osy oraıda qazir Shyńǵystaý jurty úlken toıǵa qyzý daıyndyq ústinde. Qaraýylda qarbalas. Jıynda sóz alǵan Abaı aýdanynyń ákimi Jarqynbek Baısabyrov aýdan jurty 175 jyldyq mereıtoıǵa barynsha ázirlenip jatqanyn, aýdan ortalyǵyna uly aqynnyń eńseli eskertkishi ornatylyp, sol jerdegi alań tolyǵymen abattandyrylǵanyn, Jeńis saıabaǵy jóndeýden ótip, 4 batyrǵa bıýst qoıylǵanyn, Jıdebaıdaǵy Abaı-Shákárim kesenesi Semeıdegi Shákárim ýnıversıtetiniń kómegimen jaryqtandyrylǵandyǵyn baıandap, Qaraýyl turǵyndarynyń bir tilegin jetkizdi. «Qaraýyldaǵy Abaı atyndaǵy mektep lıseı 476 balaǵa arnalǵan bolsa da, onda 869 bala oqyp jatyr. Al Qaraýyl gımnazııasynda (137 balaǵa arnalǵan) 326 bala bilim alýda.  Qaraýyl aýylyna taǵy bir mektep kerek. Osyǵan kómektesseńiz jaqsy bolar edi» dedi aýdan ákimi oblys basshysyna. D.Ahmetov el tilegi eskerýsiz qalmaıtynyn, bul másele sheshim tabatynyn jetkizdi.

Jıynda Semeıden Qaraýylǵa deıingi joldyń jaıy da sóz boldy. «Semeı-Qaraýyl» baǵytyndaǵy jol 2017-2019 jyldary 4 mıllıard teńgeden astam qarajatqa jóndelgen bolatyn. Otyrysta   oblystyq Jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń basshysy Nurjan Jumadilov endi «Semeı-Qaraýyl» jolynan Semeıdegi Abaı mýzeıine deıingi 12, Bórilige deıingi 4 jáne Aqshoqyǵa deıingi 21 shaqyrym joldardy jóndeý josparlanyp otyrǵanyn tilge tıek etti.

 Zııaly qaýym ókilderi ne dedi?

ákim 1

Otyrysta komıssııa quramyna engen zııaly qaýym ókilderi tarapynan birneshe usynys aıtyldy. Belgili aqyn, Memlekettik syılyqtyń ıegeri Tynyshtyqbek Ábdikákimuly toı-tomalaq, konferensııa, konserttermen shektelmeı abaıtanýdy joǵary deńgeıge kóteretin taǵylymdy-tanymdyq shara uıymdastyrý qajettigin alǵa tartty.  «Abaıtaný degen jaı ǵana toıdyń sharýasy emes, bul aýqymdy ǵylymı jumys. Abaıtanýǵa bir ǵasyrdan asty desek te, biz Abaıdy áli tanı alǵan joqpyz. «Jalyn men ottan jaralǵan sóz uǵatyn qaısyń bar» deıdi uly Abaıdyń ózi. Osy jalǵyz aýyz sózge áli jaýap tabylǵan joq. Abaıdy aqyn deımiz. Fılosof deımiz. Durys. Hákim deımiz. Hákim degen sózdiń de baıybyna bara almaı júrmiz. Menińshe, Abaı hákimnen de bıik. Mysaly, qazaqta mańdaıdyń sory bes eli degen sóz bar. Nemese mańdaıdyń baǵy bes eli deıdi. Bes beresi, alty alasy deıdi. Bes kúndik jalǵan deımiz. Nege ol bes kúndik? Peshene, bes sheshe deımiz. Abaı osylardyń barlyǵyn aıtty ma? Biz osy máselelerge úńilýimiz kerek. Osy mereıtoıda abaıtanýdy bir mysqal bolsyn joǵary kótereıikshi. Sol úshin Abaıdy tanýǵa arnalǵan úlken baıqaý uıymdastyrsaq degen tilegim bar» dedi aqyn. Semeılik ǵalym, abaıtanýshy Asan Omarov uly aqynnyń óleńderin oqý chellendjimen shektelmeı, hákimniń sózine úńilsek, sony kópshilikke jetkizsek, dárister oqysaq dedi. Sonymen qatar Aqshoqydaǵy Qunanbaı qorymynan 300 metr jerdegi uly Abaı  otyz jyl turyp, 150 óleńin shyǵarǵan dóń nazardan tys qalmaı, qorshalsa degen ótinishin bildirdi. Al óskemendik aqyn, jazýshy, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Shyǵys Qazaqstan oblystyq fılıalynyń dırektory Álibek Qańtarbaev «mereıtoı qarsańynda Shyǵys Qazaqstan oblysy men О́skemen qalasyn Abaı dep atasaq» degen usynysyn jetkizdi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy

Abaı aýdany

Qaraýyl aýyly

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Taǵylymdy tulǵa

Rýhanııat • Búgin, 09:36

Ǵylym qanatyndaǵy ǵumyr

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Moıynqumǵa ushaq qatynaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:29

«Para berme» chellendji bastaý aldy

Aımaqtar • Búgin, 09:27

Kásipodaq úzdikteri marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:26

Bı-aǵa salǵan án eken...

Rýhanııat • Búgin, 09:17

Qaıta oralǵan «Don Karlos»

Rýhanııat • Búgin, 09:15

Jeti óner qonǵan jampozym

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Taǵdyry tańdalǵan patshaıym

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Naǵyz qazaq

Rýhanııat • Búgin, 09:05

«Brakoner» biraz basbuzardy quryqtady

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Reseıden de úırenýge bolady

Saıasat • Búgin, 08:52

Zań jobasyn talqylady

Qoǵam • Búgin, 08:46

IýNESKO-nyń syılyǵyn jeńip aldy

Qazaqstan • Búgin, 08:45

«Eńbek» eleýsiz qaldy

Qoǵam • Búgin, 08:43

Robot-tehnıka úıirmeleri qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 08:26

Qurylysshylar nege ereýilge shyqty?

Qazaqstan • Búgin, 08:24

«Januıa» ortalyǵy jumysyn bastady

Qoǵam • Búgin, 08:22

Kedergisiz ómir syılaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:22

Reformalar oza shabýdy kótermeıdi

Qoǵam • Búgin, 08:19

Azamattyq jaýapkershilik qajet

Qoǵam • Búgin, 08:16

Ashyq qoǵam aıshyqtary

Búgin, 08:14

Tazalyqtan aldyna jan salmaıtyn jurt

Qoǵam • Búgin, 08:08

Jaldamaly jumysshylar jalaqysy artty

Ekonomıka • Búgin, 08:05

Sheteldik taýarlar qymbattady

Ekonomıka • Búgin, 08:03

Ekonomıkalyq ósimniń kóleńke tusy

Ekonomıka • Búgin, 08:00

Baspana baǵasy nege kóterildi?

Qoǵam • Búgin, 07:58

Yntymaqtastyqtyń jańa kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 07:52

Eń qysqa áńgime. Qanat Ábilqaıyr

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Arman Álmenbet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Uqsas jańalyqtar