Prezıdent • 19 Qyrkúıek, 2019

Sabaqtastyqtyń júz kúni

154 retkórsetildi

«Qasym-Jomart Toqaevtyń dıplomatııalyq tájirıbesi Birikken Ulttar Uıymy deńgeıinde joǵary baǵalandy. Ol el damýynyń óte kúrdeli kezeńinde Qazaqstan Úkimetin basqardy. Q.Toqaev Senat Tóraǵasy retinde Qazaqstandaǵy parlamentarızmniń jáne zań shyǵarý qyzmetiniń damýyna mol úles qosty. Men oǵan tolyq senemin jáne ony Qazaqstandy basqarýǵa laıyqty azamat dep esepteımin». Nur Otan partııasynyń sáýir aıynda ótken sezinde Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev týraly osylaı degen edi. Sońǵy úsh aıdyń ishinde elimizdiń saıası, áleýmettik ómirinde bolyp jatqan oń ózgerister men bastamalar bul tańdaýdyń durystyǵyn taǵy bir dáleldedi. Qazaqstanda eshqandaı dańǵaza, daý-damaısyz, joǵary senimmen, parasatpen, beıbit túrde júzege asqan bılik tranzıtin halyq ta, qoǵam da tereń túsinistikpen qabyl aldy.

Prezıdenttiń óz qyzmetine resmı túrde kiriskenine búgin júz kún tolyp otyr. Eshkimdi beıjaı qaldyrmaǵan, bastap­qyda kúdik pen úmiti almasqan, ýaqyt óte kele úmitten senimge ulas­qan osy bir tarıhı merzimdi «Sa­baq­­tastyqtyń júz kúni» dep atasaq, qate­les­peımiz.

Qasym-Jomart Toqaev qyzmetke kirisý rásiminde sóılegen sózinde táýelsizdik jyldaryn «Jasampazdyq pen ilgerileý, beıbitshilik pen kelisim kezeńi boldy» dep baǵalaǵan bolatyn.

Memleket basshysynyń júz kún sheńberindegi ishki, syrtqy saıasattaǵy aınymas strategııalyq ustanymdary men el taǵdyryna qatysty kózqaras-paıymy, halyqtyń kóńilinen shyq­qan bastamalary men qadamdary sol táýelsizdik kezeńindegi damý, ilge­ri­leý saıasatymen tyǵyz baılanysyp, úndesip jatyr. Bul – memleket basqarýdaǵy Nazarbaev modeliniń, Elbasy jolynyń zańdy, tabıǵı jalǵasy.

Toqaevtyń jalpyhalyqtyq saılaý­da 70,96 paıyz daýysqa ıe bolýy da memleketti basqarýdaǵy sabaqtastyq pen joǵary bıliktiń legıtımdigi Qa­zaq­­stan qoǵamy tarapynan zor qol­daý­­­ǵa ıe ekendigin kórsetti. Dúnıe jú­­zi­­­niń bedeldi memleketteri men ha­ly­­­qaralyq uıymdary el tańdaýyna qur­­met bildirdi. Donald Tramp pen Sı Szınpınniń, Vladımır Pýtın men Emmanıýel Makronnyń jáne basqa da álemdik deńgeıdegi qaıratkerlerdiń qut­tyqtaýlary men jyly lebizderi sonyń jarqyn dáleli.

Memleket basshysy alǵashqy kún­nen-aq óziniń saıası qyzmetindegi bas­ty baǵyt­tardy halyqqa jarııa etken bolatyn.

Sabaqtastyq. Ádildik. Progress.

Prezıdent halyqpen sanasatyn, qoǵamnyń aıtqanyna «qulaq asatyn» bılik qana memlekettilikti nyǵaıtyp, ekonomıkany órkendetýge, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartyp, azamattyq qo­ǵam­­dy damytýǵa kepil bolaryna se­nim­di.

Ol ózi bastaǵan reformalardyń irge­­­­ta­sy retinde saıası bıliktiń naqty for­­­mý­lasyn usynyp otyr: kúshti Pre­zı­­­dent, yqpaldy Parlament jáne esep be­retin Úkimet. Bılik ınstıtýtynyń osy úshtaǵany birlesip, tıimdi jumys is­teýi aýadaı qajet.

Qasym-Jomart Toqaev 2019 jylǵy 12 maýsymda, Qazaqstan Res­pýb­­lı­­ka­­sy­nyń Prezıdenti qyzmetine ­res­­­­mı kiri­sý rásiminde jasaǵan málim­deme­sin­de, eń mańyzdy degen 10 baǵytty atap kórsetken edi. Olar:

- Halyqtyń tabysyn arttyrý;

- Sybaılas jemqorlyqty joıý;

- Sot jáne quqyq júıesin reformalaý;

- Jańa jumys oryndaryn ashý, halyqty laıyqty jalaqymen qamtý;

- Turǵyn úı máselesin sheshý;

- Ádiletti áleýmettik saıasat;

- О́ńirlerdi damytýdyń jańa baǵdary;

- «Rýhanı jańǵyrý» qundylyqtaryn keńinen nasıhattaý;

- Kópvektorly syrtqy saıasat ustanymy;

- Jas urpaqtyń ósip-jetilýine barlyq jaǵdaıdy jasaý.

Atalǵan on baǵyt boıynsha memle­ket­tiń ishki-syrtqy qyzmetindegi bar­lyq túıtkildi jaǵdaılar qamtyldy ári naqty, ózekti basymdyqtar belgi­len­di.

Eń bastysy, memlekettik júıeniń transformasııasy bıliktiń halyq aldyndaǵy jaýapkershiligin arttyrýǵa baǵyttalýy tıis. Bul oraıda Prezıdent qoǵamdaǵy saıası turaqtylyqqa, ulttyq qaýipsizdikke, qoǵamdyq kelisimge septigi tıetin oń bastamalarǵa, usy­nys-pikirlerge qoldaý kórsetýge árda­ıym ázir. Alaıda kez kelgen reforma evolıýsııalyq, sabaqtastyq jolymen, eshbir dúrbeleńsiz, saýatty iske asyrylýy kerek dep sanaıdy.

«Keıde keıbir urandar men úndeý­ler óte tartymdy kórinedi, biraq olar­dyń avtorlary memleket aldynda jaýap bermeıdi. Reforma úshin reforma jasaý daǵdarysqa bastaıtyn jol ári memlekettiń basqarýyn joǵaltýǵa alyp keledi. Eshqaısymyzdyń muny qalamaıtynymyzǵa senimdimin. Damý dáıekti ári údemeli bolýy tıis. Sonda ǵana biz ózimizdiń memlekettilikti saqtaý­ǵa jáne nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan aza­mattyq ári saıası boryshymyzdy oryn­daımyz». Bul – Toqaevtyń ómir­lik, saıası kredosy.

Prezıdent osy jyldyń sáýir aıy­nan bastap tutas óńirlerdi, qala­lar men aýyldardy, óndiris oshaq­tary men kıeli jerlerdi aralap shyqqany belgili. Jergilikti halyq­tyń jaǵdaıymen jetik tanys­ty, jurtshylyqpen júzdesti. Bılik, qoǵam, zııaly qaýym ókilderin qabyl­da­dy, qarapaıym azamattardyń muń-muqta­jyn tyńdady.

Osynyń nátıjesinde, maýsym aıynda ótken Úkimettiń keńeıtilgen máji­lisinde Memleket basshysy eldegi áleý­mettik, ekonomıkalyq jaǵdaıǵa qa­tysty kózqarasy men bastamalaryn jarııa etti. Memleket basshysy eko­nomıkadaǵy birqatar ilgerileýge toq­tala kelip, mundaı tabystarǵa toq­meıil­sýge bolmaıtynyn qadap aıtty.

Úkimet múshelerine, ákimderge jalań baıandamalar men úırenshikti esepterge úıir bolmaýdy, bosańsy­maý­dy, shaıqatylyp júrýge ýaqyt joqtyǵyn eskertti. Prezıdent ákimder men mınıstrlerdi qoǵammen «keńseniń, kabınettiń nemese qyzmet kóliginiń terezesinen» emes, alańda, jumys oryndarynda, aqparattyq keńistikte qoıan-qoltyq aralasýǵa, ashyq ta belsendi jumys isteýge shaqyryp otyr. Basshy qyzmetker halyqtyń tilin tabýy qajet. Ol úshin bilimdi, mádenıetti, jaýapty tulǵa bolýy kerek. Sol sebepti de Qazaqstandaǵy kadr tańdaý prınsıpi merıtokratııalyq negizderge súıenýi shart.

Memleket basshysy Úkimetke áleý­met­tik saladaǵy nazar aýdarylýy tıis 9 baǵytty atap kórsetip, sol baǵyt­tar boıynsha qarqyndy jumys isteý­di tapsyrdy. Bul turǵyda qazirdiń ózinde birshama kórsetkishke qol jet­kizildi.

Bıyl 1 maýsymnan bastap bıýdjettik sala qyzmetkerleriniń jalaqysy
30 %-ǵa kóterildi.

1 sáýirden bastap ataýly áleýmettik kómek krıterııleri ózgertilip, ataýly áleýmettik kómek kólemi men ony alýshylar sany 3 esege deıin ósirildi. Qazirgi ýaqytta kómek alýshylardyń sany 1,5 mıllıonnan asady.

Turǵyn úı máselesin túbegeıli sheshý baǵytynda «Nurly jol» memle­ket­tik baǵdarlamasy júzege asyrylyp jatyr. Bıylǵy jyldyń 6 aıynda 5,7 mıllıon tekshe metr turǵyn úı salynǵan. Ol byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 98%-ǵa artyq.

Qazirgi ýaqytta 2%-ben turǵyn úı zaımyn beretin «Baqytty otbasy» baǵdarlamasy iske qosyldy. Aldaǵy ýaqytta barlyq baǵdarlamalardy Bir­tu­tas turǵyn úı baǵdarlamasyna engi­zý josparlanyp otyr.

Bilim men ǵylymǵa, medısınaǵa bólinetin qarjy kólemin jaqyn bolashaqta ishki jalpy ónimniń
5%-yna deıin kóterý máselesi pysyq­ta­lyp jatyr.

Prezıdent áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylar men kóp balaly analardyń jaǵdaıyn eskerip, olarǵa kómek retinde, nesıeler men qaryzdardy bir jolǵa jabý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Bul shara jarty mıllıon adamdy qamtıdy, sonyń ishinde 255 myń adamnyń nesıe qaryzdary tolyq jabyldy.

Sonymen qatar Qasym-Jomart Kemeluly jastarǵa úmit artatynyn, jastarǵa arqa súıeıtinin basa aıtyp júr. Shyn máninde, qazirdiń ózinde mıllenıaldar – «Táýelsizdik jastary» degen atqa ıe bolǵan jas býyn, jańa urpaq eldegi oń ózgeristerdiń naǵyz qoldaýshysyna aınalyp otyr. Osy oraıda memleket «Prezıdenttik kadr rezervin» jasaqtaýdy qolǵa aldy. 2019 jylǵy Jastar jyly 2020 jyly «Volonterler jylyna» ushta­sa­tyn bolady.

Prezıdenttiń joǵarydaǵy bastamalary, sóz joq, ádiletti áleýmettik saıa­sat bastamasymen jáne «áleýmettik mem­leket» tujyrymdamasymen úıle­sip, qabysyp jatyr.

Ústimizdegi jyldyń 2 qyrkúıeginde, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti palatalarynyń birikken otyrysynda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty halyqqa Joldaýyn jasady.

«Qazir bizge Táýelsizdiktiń jetis­tik­­terin eselep, elimizdi damýdyń jańa sapaly kezeńine shyǵarý múm­kin­digi berilip otyr. Biz buǵan Elbasy saıasatynyń sabaqtastyǵyn saqtap, júıeli reformalar júrgizý arqyly qol jetkize alamyz. О́zderińizge belgili, osynyń bári meniń saılaý aldyn­daǵy baǵdarlamama negiz boldy. Qazir memlekettik organdar ony júzege asyrý úshin tıisti jumystar júr­gizýde. Men halyqqa bergen ýáde­le­rimdi mindetti túrde oryndaımyn», dep málimdedi, Prezıdent.

Joldaýda aldaǵy jyldary eldiń áleýmettik, ekonomıkalyq saıasa­tynda atqarylýy tıis is-shara­lar­dyń, ózge­risterdiń keshendi baǵ­dar­lamasy usy­nylyp otyr. Bul is-sharalar Qazaq­stan­nyń shynaıy «áleýmettik memleketke» aınalý jolyndaǵy maqsat-mura­ty­nyń tabıǵı baspaldaǵyna aınalary kú­mán­siz.

Joldaýdyń ataýy men kirispesiniń saıası málimdemelerden bastalǵany da kóp nárseni ańǵartsa kerek.

Prezıdenttiń paıymy boıynsha «elimizdiń qoǵamdyq-saıası ómirin jańǵyrtpaı, tabysty ekonomıkalyq reformalardy iske asyrý múmkin emes». Alaıda saıası jańǵyrý úderisi azamat­tar men memlekettiń múdde­le­ri­ne sáıkes kezeń-kezeńimen, tabandy túrde jáne jan-jaqty oılastyrylyp júrgiziledi.

Búginde memlekettiń ózi qoǵamdy, árbir azamatty ashyq dıalogqa sha­qy­ryp otyr. 2025 jylǵa deıingi aza­mat­­tyq qoǵam tujyrymdamasy men Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezı­denti ja­nyn­­daǵy Ulttyq qo­ǵam­dyq senim keńe­siniń qurylýy sonyń aıǵaǵy. Sarapshylardyń ortaq piki­rinshe, Ulttyq qoǵamdyq senim keńesi aýqymdy, modernızasııalyq ózge­risterge qatysty memleket pen qo­ǵam­nyń senimdi dıalog alańyna aınalady. Keńeske el Prezıdentiniń tóraǵalyq etýi atalǵan organnyń mártebesi men bedelin, yqpalyn áıgileıdi.

Oǵan eldegi saıası partııalar, qo­ǵamdyq birlestikter men úkimettik emes uıymdar belsene atsalysýy qa­jet. Bul turǵyda, jańa saılaý sıkly aldynda, Nur Otan partııasynyń bılik partııasy retinde belsendiligin arttyryp, partııa qyzmetin jetildirip, jańartýǵa umtylysy quptarlyq jaıt. Sebebi qoǵamdaǵy ózgerister aldaǵy saılaýlarda partııalyq alańda da básekelestiktiń barynsha artatynyn sezdirip otyr. Onyń ústine jaqyn bola­shaqta eldiń qoǵamdyq-saıası ómirine belsene aralasýǵa nıet tanytatyn ózge de áleýmettik kúshterdiń paı­da bolý múmkindigin de joqqa shy­ǵa­rýǵa bolmaıdy.

«Bılik qoǵam ıgiligi úshin túrli saıa­sı partııalarmen, qozǵalystarmen yntymaqtastyqta jumys isteýi qajet. Qoǵamdy tolǵandyryp otyrǵan negizgi máseleler kóshede emes, Parlamentte jáne azamattyq dıalog aıasynda tal­qylanyp, sheshimin tabýy kerek. Osy oraıda Parlament Májilisi men más­lıhattar saılaýy elimizdegi kóp­partııalyq júıeniń damýyna oń yqpal etýi tıis».

Memleket basshysynyń ózekti máse­leler kóshede emes, Parla­ment qabyr­ǵasynda azamattyq dıalog alańdarynda sheshilýi tıis degen ustanymyn barsha azamattar qýat­tap otyr.

Prezıdent óz Joldaýynda mem­le­­kettik apparattyń qyzmetin jetil­di­rýdi basa aıtty. Memlekettik qyzmet­shi­lerdiń tıimdiligin arttyrý, halyqpen keri baılanys ornatý máselesinde naqty tapsyrmalar berdi. Aldaǵy ýaqytta ákimderdiń qyzmeti jergilikti jerdegi turǵyndar arasynda saýaldama júrgizý arqyly baǵalanatyn bolady. 2020 jyldan bastap sheneýnikterdiń sany qysqartylyp, 2024 jylǵa qaraı memlekettik qyzmetshiler men ulttyq kompanııalar qyzmetkerleriniń úlesi 25 paıyzǵa azaıtylady.

Memlekettik apparattyń qyzmetin jetildirý isi Prezıdent Ákimshiliginen bas­taldy dese de bolady. Qazirgi ýaqyt­ta Ákimshiliktiń jurtshylyqpen, qo­ǵam­men tikeleı jumys isteıtin ishki qury­lymdary jańartylyp, kúsheıtilip ja­tyr.

Memlekettik qyzmet isteri agent­tigi derbes mártebe alyp, Mem­leket bas­qa­rýdy damytýdyń tujy­rym­da­ma­sy jasaldy.

Q.Toqaev sot jáne quqyq qorǵaý júıesindegi kúrdeli reformalar týraly aıtqanda, ásirese, jynystyq zorlyq-zombylyq, pedofılııa, esirtki taratý, adam saýdasy, áıelderge qatysty turmystyq zorlyq-zombylyq jáne basqa da aýyr qylmystarǵa, balalarǵa qatysty qylmystarǵa qolda­nylatyn jazany shuǵyl túrde qa­taıtý qajettigin eskertip otyr. Sońǵy kezderi qoǵamda úlken rezonans týǵyzǵan oqıǵalardy eskersek, Pre­zı­dent­tiń bul usynysy halyqtyń tarapynan qyzý qoldaý tapqany aıtpasa da túsinikti.

Memleket basshysy Joldaý barysynda kópshiliktiń kókeıinde júrgen jer máselesine qatysty saýaldarǵa da núkte qoıdy.

«Sońǵy ýaqytta jer sheteldikterge satylady eken degen túrli qaýeset áńgimeler tarap júr. Halqymyz mundaı dańǵaza áńgimelerge ermeýi qajet. Men jerdi eshkimge bermeıtinimizdi taǵy da aıtqym keledi. Oǵan jol berilmeıdi»,  dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Árıne, halyqaralyq tájirıbege súıensek, jer – ekonomıkalyq kategorııa. Damyǵan, damýshy elderde de jerdi tıimdi paıdalaný úshin, onyń yrzyǵyn kórý úshin ony satyp, jalǵa berip jatatyny úırenshikti qubylys.

Dese de, Prezıdent Q.Toqaev qazaq halqy úshin «jer» uǵymy asa kıeli, sakraldy másele dep sanaıdy. Bılik mundaı máselelerge kelgende asa yjdahatty bolýy qajet. Qoǵamnyń aıtqanymen sanasyp, barynsha halyqtyń jaǵynda bolýy tıis. Memleket basshysynyń ustanymy – osy.

Prezıdenttiń ult tarıhy men rýhanııatyna, memlekettik tilge qatysty qurmeti de óte joǵary ári berik. El ishine saparlary kezinde aldymen Túrkistan men Semeıdegi, Mańǵystaý men Ulytaýdaǵy kıeli jerlerge taǵzym etýi kóp nárseni ańǵartsa kerek. Ol halqymyzdyń rýhanı, mádenı ahýalyn eshqashan nazardan tys qaldyrǵan emes.

Memleket basshysy óz Joldaýynda «qazaq tiliniń memlekettik til retindegi róli kúsheıip, ultaralyq qatynas tiline aınalatyn kezeńi keledi» dep málimdedi.

Kelesi jyly halyqaralyq, respýb­lı­kalyq deńgeıde atalyp ótiletin ál-Farabıdiń 1150 jyldyq, Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoılaryna daıyndyqty bastaýǵa pármen berdi. Altyn Ordanyń 750 jyldyǵyn atap ótý bastamasy pysyq­ta­lyp jatyr.

Munyń bári alda kele jatqan aıtýly mereıtoıǵa – Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyna deıin tabysty júzege asyrylýy tıis keshendi is-sharalar.

 

* * *

Prezıdenttiń 100 kúni – Elbasy men el tańdaýynyń durystyǵyn, Qazaqstandaǵy memlekettik, bılik sabaqtastyǵynyń ómirsheńdigin, qoǵamnyń qalaýy evolıýsııalyq damý jaǵynda bolatynyn, ultymyzdyń patrıottyq, otanshyldyq rýhy men saıası mádenıeti joǵary deńgeıge kóterilgenin aıqyn kórsetip berdi.

Bizdiń endigi kúsh-jigerimiz saıası sabaqtastyqty, makroekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaı otyryp, árbir áleýmettik toptyń, árbir azamattyń kúndelikti máselelerine kóńil bólýge, olardy ońtaıly sheshýge baǵyttalýy tıis.

Eń bastysy, Qazaqstannyń bola­sha­ǵy memleket pen qoǵamnyń, aza­mattardyń óz qolynda ekenin esten shyǵarmaýymyz qajet.

 

 

Darhan KÁLETAEV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Ákimshiligi Basshysynyń birinshi orynbasary

 

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Atyraýlyq sarbazdar áskerge attandy

Aımaqtar • Búgin, 17:27

Almatyda taǵy da jylý qubyry jaryldy

Qoǵam • Búgin, 16:20

Jambylda aǵash kóshetteri otyrǵyzyldy

Aımaqtar • Búgin, 16:02

Taldyqorǵanda tekstıl shyǵarylady

Aımaqtar • Búgin, 15:42

Eń qysqa áńgime. Qanat Ábilqaıyr

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:33

Eń qysqa áńgime. Arman Álmenbet

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:26

Kúlki kerýeni № 2

Rýhanııat • Búgin, 10:27

Qylqalamnyń ushynda – Qaraǵandy

Rýhanııat • Búgin, 09:48

«Qoıanqasqa» tulpar top jardy

Rýhanııat • Búgin, 09:11

Qazan meshitiniń úlgisin tańdapty

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Qazaq dastarqanynan dám tatty

Aımaqtar • Búgin, 09:03

Baqyt Bókebaev: Bekzat óner belesteri

Rýhanııat • Búgin, 08:59

Aqyn qalamyndaǵy akademık beınesi

Rýhanııat • Búgin, 08:56

Baıanǵalı týraly baıan

Rýhanııat • Búgin, 08:52

Joldyń jaıy qalaı: Mamandar jetispeıdi

Aımaqtar • Búgin, 08:50

Semizdik túrli syrqatqa sebepshi

Qoǵam • Búgin, 08:39

«Nurly kósh» kúnin belgilesek...

Qoǵam • Búgin, 08:35

Jańa aıaldamaǵa jany qas

Aımaqtar • Búgin, 08:31

Jańaózende jańa joba bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 08:24

Taǵzym men taǵylym toǵysqan toı

Rýhanııat • Búgin, 08:19

Bizdiń belsendiligimiz de mańyzdy

Qoǵam • Búgin, 08:16

Ekonomıkada turaqty ósim bar

Ekonomıka • Búgin, 08:06

Kraýdfandıng qazaqqa da jat emes

Qazaqstan • Búgin, 08:00

Elbasy Qyrǵyzstan basshysymen kezdesti

Saıasat • Búgin, 07:56

Uqsas jańalyqtar