Ekonomıka • 21 Qyrkúıek, 2019

Importtan ne uttyq?

148 retkórsetildi

Jeti aıdyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstanda taýar aınalymynyń ósimi ımport kóleminiń artýymen de baılanysty ekeni anyqtaldy.  Bul derekterdi keshe Finprom.kz agenttigi jarııalady.

Salystyra ketý úshin aıtsaq,  bul kórsetkish ótken jyldyń jeti aıynyń qorytyndysymen salystyrǵanda 4%-ǵa tómendegen. Mamandar bul qubylystyń biz úshin jańalyq bolmaı qalǵanyn talaı jyldan beri aıtyp keledi. Máseleniń qanshalyqtty ózekti ekenin 2019 jyldyń  jeti aıynyń qortyndysy alaqanǵa salǵandaı aıqyndap berdi.

Taýar aınalymy ósip keledi degen sózder úkimet minberlerinde jıi aıtylady.   Taýar aınalymy dınamıkasyna qarasaq, eksport pen ımport kóleminde aıtarlyqtaı ózgeris joq.  Biraq sol baıaǵy shıkizatpen shektelip otyrǵanymyzdy baıqaý úshin maman bolýdyń qajeti joq.  Eksporttyń 70 paıyzy energoresýrstar, 25 paıyzdan kóbi metallýrgııa, qalǵany – usaq-túıek,  Kóptegen jyldar boıǵy trend taqyryp bıýdjetti toltyrýdyń aınalasynda ǵana tolqyp júrdi.  «Az ǵana ýaqytta qalaı óndiristi damyta alamyz?» degen másele endigi jerde úkimettń ekonomıkalyq blogy ózekti bolýy tıis. Endi betalys burynǵydaı munaıdyń, qala berdi shıkizattyń  býyna aldanyp júre berýdiń kúni ótkenin kórsetip tur. Endi dálelmen sóılesek:

2019 jyldyń alǵashqy jeti aıynda Qazaqstandaǵy taýar aınalymy 53,8 mlrd AQSh dollaryn quraǵan, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 3,6% artyq ($52,9 mlrd). Taýar aınalymynyń ósimi ımport kóleminiń artýymen de baılanysty (11,7%). Al taýarlar men kórsetiletin qyzmetter eksportynda 3,7% tómendeý bar ($32,9 mlrd).

2018 jyly  12 aıynda  bul kórsetkish $61 mlrd bolǵan.

2022 jyly shıkizattyq emes eksport kólemi 31,8 mlrd AQSh dollaryna jetý kerek, jospar boıynsha 2018 jyly 22,7 mlrd AQSh dollaryna jetýi tıis ed. Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri kóktemde bolǵan Úkimet otyrysynda 2018 jylǵy shıkizattyq emes eksport kólemi 15,7 mlrd AQSh dollaryn quraǵanyn aıtty. Demek bári jospardaǵydaı oryndalyp jatqan joq.

Qazir jalpy eksport kóleminiń 72,3%-yn mıneraldy ónimder quraıdy. Metaldar men buıymdar jalpy eksporttyń 14,6%-yn, janýarlar men ósimdik ónimderi jáne daıyn tamaq ónimderi 5,7%-yn quraǵan.

Jeti aıdyń ishinde eksporttalǵan taýarlar men qyzmetterdiń deni Italııa ($4,7 mlrd), Qytaı men Reseı ($4,6 mlrd jáne $3 mlrd), Nıderland jáne Fransııa ($2,3 mlrd jáne $2,2 mlrd) sekildi memleketterge baǵyttalǵan.  

Sarapshylar  álsiz valıýtaǵa jáne básekelestikke berý arqyly taýarlarymyzdy  memlekettik qoldaýsyz-aq eksportqa shyǵýǵa múmkindik baryn aıtady. Biz bul múmkindikti ýystan shyǵaryp aldyq.  Túıindi tarqatý úshin mamandar eń aldymen ımportqa táýeldiligi tym tereńdep ketken salalalardy tizbektep, olardy aıaǵynan tik turǵyzýǵa tyrysýy kerek. Importtyń etegine jarmasý, sol arqyly kapıtaldy ulǵaıtý uǵymy keshegi kúnniń enshisinde qalypty. Ekonomıst –sarapshy Ánýar Úshbaev qazaq úkimeti naq osy baǵdarlamany jasaýǵa nıet tanytqanyn aıtady. Tereń taldaý bolmaǵandyqtan,  ol júzege aspapty. «Sala mamandary bas qosyp,el ekonomıkasynyń ımportqa táýeldilik deńgeıin anyqtaý kerek», deıdi Ánýar Úshbaev.

Importqa táýeldilik deńgeıine qanshalyqty batyp ketkenimizdi anyqtaý úshin maman bolýdyń qajeti joq, Iri saýda dúkenderine, qara bazarlardy bir súzip shyqsaq boldy. Balalarymyz 100% shetel oıynshyǵyna táýeldi. Bul biz úshin ıgerilmegen keńistik. Jaqyn bolashaqta jaǵdaı  ózgeredi dep dámelenýdiń qajeti joq. Importqa táýeldilik deńgeıiniń qanshalyqty mańyzdy ekenin kórsetip turǵan faktorlar kez-kelgen qaltarystan aldymyzdan shyǵady.

Qarjyger Maqsat Halyq  halyq tutynatyn taýar óndiremin  degenderge  qosymsha salyq jeńildikterin qarastyryp, syrttan keletin taýar túrlerine salyqty kóbeıtý kerek ekenin aıtady.

Biz sol kezde ǵana «ımporttan ne uttyq?» degen saýalǵa naqty jaýap alamyz.  

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Taldyqorǵanda 5 myń aǵash otyrǵyzyldy

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Keı óńirlerde aýa-raıy ózgeredi

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Iesiz zyndan. Dıdar AMANTAI

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Senatorlar senbilikke shyqty

Qazaqstan • 12 Qazan, 2019

Berdibek Saparbaev Aqtaý emhanalaryn aralady

Medısına • 11 Qazan, 2019

NZM IýNESKO syıaqysyna laıyq dep tanyldy

Qazaqstan • 11 Qazan, 2019

Oralda «LATYN FEST» jastar forýmy ótti

Aımaqtar • 11 Qazan, 2019

Uqsas jańalyqtar