Qoǵam • 23 Qyrkúıek, 2019

Shala týǵan shaqalaqtyń sharapatshysy

129 retkórsetildi

Tolyq aı-kúni jetpeı, tipten bir kıloǵa tolmaı shala týǵan shaqalaqtyń adam qataryna qosylyp, ári qaraı sapaly ómir súrýi úshin júretin kúreste alǵashqy jyldaǵy ár mınýt, ár sekýndtyń mańyzy óte joǵary. Sol sátte bilikti maman tarapynan qajetti kómek alǵan sábı ata-anasy men jaqyndarynyń kóz qýanyshyna aınalady. Bıylǵy kóktemde Nur-Sultan qalasynda ashylǵan, shala týǵan bóbekterdi jetildirýge kómek qolyn sozatyn «Katamnez» ortalyǵy jaıynda kóp jazýǵa da, az jazýǵa da bolady. Az deıtini onyń resmı ashylǵanyna áli jarty jyl da tolǵan joq, al kóbirek toqtalsaq ortalyq retinde naqty tirkelmesten buryn Baljan Nurlanqyzy Tátibekova bastaǵan entýzıast dárigerlerdiń bul jumystarmen aınalysqanyna birneshe jyldyń júzine aınalǵan. Sonymen álqıssa, «Katamnez» ortalyǵynan bóbegi jetilip, ómirge joldama alǵan ata-analarǵa sóz bereıik.

Ánel Baqyt, naýqas náresteniń anasy: Jetilmeı týǵany­nyń ús­tine mıyna birinshi dárejede qan quıylyp, kózi onsha kórmeıtin Erkindi Baljan Nurlanqyzyna alyp kelgende osyndaı nátıjege jetemiz degen úmitimizden góri kúdigimiz ba­­sym edi. Jarty jyl kóleminde mıy­na qan quıylý saldarynan da, kózdegi problemadan da tolyq aıyq­tyq, al 11 aıda ulymyz júrip ketti, 1 jasta qatarlastaryn qýyp jet­ti. Barlyq ekpeni ýaqytynda alyp, qazir 3 jastan asqan Erkinge qara­ǵanda júregimiz qýanyshqa tolyp ketedi.

– Nemeremniń týǵandaǵy salma­ǵy 870 gramm edi. 7 aıǵa tolǵanynda osyndaı dárigerlerdiń bar ekenin bi­lip ortalyqqa alyp keldik. Shy­nymen sol kezeńnen bastap Bal­jan Nurlanqyzynyń kúni-túni nazarynda boldyq, sonyń arqasynda quldyrańdap júgirip, qatarlastarmen balabaqshaǵa baryp júrgen nemeremdi kórgen saıyn birinshi Allaǵa, ekinshi dárigerge rıza bolyp, myń shúkirimdi aıtýdan jalyqpaımyn. Nemereme ómir syılady ǵoı, qalaı razylyq etpeısiń, –deıdi qýana sóılep kózine jas alǵan áje.

* * *
– 2015 jyly aýrýhanamyzdyń bas dárigeri osy jumyspen aına­lysa­syń dep buıryq shyǵarǵanda kóńilim qup alyp qabyldaı almadym. О́ıtkeni oǵan deıin reanımasııa bóliminiń meńgerýshisi bo­lyp, bólimsheniń jumysy jol­ǵa qoıylyp, kúndelikti minde­ti­me bar jan-tánimdi aıamaı eń­bek etip júrgenmin. Buıryq shyǵaryl­ǵandaǵy ókpemde shek joq bolatyn. Biraq artynsha Máskeýge issaparǵa jiberip, kórshi eldiń tá­ji­rı­besimen, odan soń Lıtva, Germanııa, Qytaıǵa baryp jetildirý isimen aınalysqan jumystardy kó­rýim meniń kózqarasymdy túbe­geıli ózgertti. Joq, bul iske shyndap kirisý qajet, Otanymyzda je­tilmeı týǵan balalarǵa kásibı túr­de kómek beretin ortalyq qajet de­gen tujyrymǵa toqtadym da bel sheshe kirisip kettik. Aldymen bizdiń ulttyq dilge negizdep (bizde halyq qytaılyqtar men nemister tárizdi dárigerge aýyrmaı turyp barmaıtynyn eskere) nevropotolog, ortoped, hırýrg, kardıolog jáne osy jumysty arnaıy oqyp úırengen me­ıirger birlese júıeli túrde jobany qolǵa aldyq.

Jalpy, otbasynda jetilmeı týǵan balanyń týýy aldymen áleý­met­tik problema. Sondyqtan da eń birinshi nazarda erli-zaıyptylardyń ajyrasyp ketpeı, balany birge jetildirýiniń mańyzyna jumys istep, psıhologııalyq turǵyda keńes berýdi bastadyq. О́ıtkeni mun­daı shara­nanyń kútimi de ózgeshe, jýyn­dyrý, jaıalyǵyn aýystyrý, qandaı retpen jatqyzyp, ony qaı qyryna qalaı aýystyryp turý, bólmeniń ylǵaldyǵy men temperatýrasy syndy tolyp jatqan parametrlerdi saqtaý bir ananyń qolynan esh kelmeıdi. Sol sebepten alǵashqy keńes berý konsýltasııa­syna otbasynyń múshelerin tegis shaqyryp, máselen, aýanyń ylǵal­dyǵy men temperatýrasyn saq­taýdy otbasyndaǵy eresek jannyń biriniń mindetine alýy qajettigin, endi birin ájesi, kelesisin atasy, ákesi men anasynyń qandaı má­selege jaýapty ekendigin aıqyn­dap beremin. Bul bir óte kúrdeli de jaýapty sát. Otbasynda tú­si­nis­tik pen uıymdasa qımyldaý ta­bylǵan kúnde ǵana oń nátıjege qol jetkiziledi. Sondyqtan da psı­hologtyń da qyzmetin atqarýǵa týra keldi. Osylaısha jeńister men jetistikterge birge jetip kelemiz, degen Baljan Nurlanqyzy.

* * *
Bala ómiriniń sapasyn arttyrý kóp eńbekti qajet etedi. Sebebi shaqalaqtyń salmaǵynyń kemdigine qosa, onyń terisi men ishki aǵzasynda tolyp jatqan jetilmeýshilikter bolady. Tynys alý, zár shyǵarý, qan aınalý, tirek-qımyl júıelerindegi ýaqyty jetpeı týǵannan jetilmeı qalǵan organdar jumysy balanyń qatarynan kem bolmaı sapaly ómir súrýine kóp tosqaýyl jasaıdy. Ortalyqqa kúnine keletin 7-8, keıde jaǵdaılary jeńildeý bolsa 10-ǵa deıin shaqalaqty qabyldap, álemdik standarttar boıynsha be­kitilgen hattamalarmen em jasaý­men birge, tynys alýǵa qajetti, nevrologııalyq turǵydan kerek jat­tyǵýlar, ózge de keshendi jumystar atqarýdyń bereri mol ekeni ortalyq dárigerleriniń eńbeginen aıqyn ańǵarylady.

Baljan Nurlanqyzynyń tynymsyz tirligi esh kestege kónbeıdi eken. Kún saıyn keletin balalardy qarap, tekserip, keńes berip, dárileriniń ýa­qytynda qabyldaýyn, ár jat­tyǵý­dyń oryndalýyn qadaǵalaý, emine korreksııa jasaý, tipti bala úıinde aýyryp qalsa ýchaskelik dári­ger men jedel járdemnen bu­ryn jetip, náreste aǵzasynyń erek­sheligin túsindirip, eminiń joldarymen aqyldasý ýaqytpen sanasyp, naıqalýdy esh kútpeıdi de. Tek áldeqalaı bir jaǵdaı, sińirleriniń tartylýy, aýa jetpeı qalýy, t.b. jaǵdaılar sozylyńqyrap ketse ǵana senbi saıyn konsýltasııaǵa keletin arnaıy mamandar sábıdi qarap, neo­notolog Tátibekovamen bir­lese sheshim qabyldaıdy, al ózge ý­aqytta náresteler jetilýi osy ki­siniń moınynda. Sondyqtan da bolar, barlyq ata-ana Baljan Nur­lanqyzy dese ishken astaryn jerge qoıatyny. – 40 jyldyq tájirıbesi bar pedıatr retinde 700 jáne 900 gramdyq qos nemerem adam bolyp ketedi dep esh oılaǵan joqpyn. Bireýi ilikse de ekinshisi aman qalǵan kúnniń ózinde (DSP) balanyń serebraldy sal aýrýy bolady ǵoı degen se­nimde edim. Tipti dárigerge ony ashyq aıttym da. Sodan ol kisi kelinime: – Aınalaıyn, tur desem turasyń, otyr desem otyra­syń, qazir óte bir aýyr kezeń osy ýa­qyt­ta kúsh salmasaq bala sal bo­lyp qalady dedi, endi mine eki kish­ken­taıymnyń ótkende tusaýyn kesip, eń birinshi tilekti dárigerge berdik. Mun­daı ortalyq Nur-Sultan qa­la­synda ǵana emes, barlyq oblys or­­talyqtarynda ashylýy qajet. Jyl saıyn qanshama bala jetilmeı týa­­dy, olardyń keıin múgedek bolmaı sapaly ómir súrýiniń kepili osyn­daı ortalyq, deıdi baqytty áje.

* * *
Ata-analar tilegi Úkimettiń de qulaǵyna jetkendeı. Biz barǵan ýaqytta neonotolog Tátibekova res­pýblıka boıynsha osyndaı orta­lyqtarǵa qajetti standarttardy ázirleý ústinde otyr eken. Mınıstr Eljan Birtanov arnaıy qabyldap elimizde birizdi jobaǵa negizdelgen ortalyq­tardyń jumysy qajet, sonyń barlyq qujattaryn tájirı­be­­lerińiz negizinde daıarlańyz degen ótinish aıtypty. Al Baljan Nurlan­qyzynyń da arman-tilegi osymen ushtasyp jatyr. Barnaýyldyq klı­nıka jumysqa shaqyryp «biz­ge kelińiz, arnaıy ortalyq ashyp, jumysyńyzdy keńeıtýge kómek­tesemiz» degende: «Joq, óz elimde de osyndaı balalar kóp, aldymen solarǵa kómektesýim kerek», degen eken patrıot jan.

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Atyraýlyq sarbazdar áskerge attandy

Aımaqtar • Búgin, 17:27

Almatyda taǵy da jylý qubyry jaryldy

Qoǵam • Búgin, 16:20

Jambylda aǵash kóshetteri otyrǵyzyldy

Aımaqtar • Búgin, 16:02

Taldyqorǵanda tekstıl shyǵarylady

Aımaqtar • Búgin, 15:42

Eń qysqa áńgime. Qanat Ábilqaıyr

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:33

Eń qysqa áńgime. Arman Álmenbet

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:26

Kúlki kerýeni № 2

Rýhanııat • Búgin, 10:27

Qylqalamnyń ushynda – Qaraǵandy

Rýhanııat • Búgin, 09:48

«Qoıanqasqa» tulpar top jardy

Rýhanııat • Búgin, 09:11

Qazan meshitiniń úlgisin tańdapty

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Qazaq dastarqanynan dám tatty

Aımaqtar • Búgin, 09:03

Baqyt Bókebaev: Bekzat óner belesteri

Rýhanııat • Búgin, 08:59

Aqyn qalamyndaǵy akademık beınesi

Rýhanııat • Búgin, 08:56

Baıanǵalı týraly baıan

Rýhanııat • Búgin, 08:52

Joldyń jaıy qalaı: Mamandar jetispeıdi

Aımaqtar • Búgin, 08:50

Semizdik túrli syrqatqa sebepshi

Qoǵam • Búgin, 08:39

«Nurly kósh» kúnin belgilesek...

Qoǵam • Búgin, 08:35

Jańa aıaldamaǵa jany qas

Aımaqtar • Búgin, 08:31

Jańaózende jańa joba bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 08:24

Taǵzym men taǵylym toǵysqan toı

Rýhanııat • Búgin, 08:19

Bizdiń belsendiligimiz de mańyzdy

Qoǵam • Búgin, 08:16

Ekonomıkada turaqty ósim bar

Ekonomıka • Búgin, 08:06

Kraýdfandıng qazaqqa da jat emes

Qazaqstan • Búgin, 08:00

Elbasy Qyrǵyzstan basshysymen kezdesti

Saıasat • Búgin, 07:56

Uqsas jańalyqtar