Saıasat • 24 Qyrkúıek, 2019

Syndarly saıasat jalǵasady

25 retkórsetildi

Nıý-Iorkte BUU Bas Assambleıasynyń 74-sessııasy ashyldy. Bedeli bıik uıymnyń úsh kúnge, ıaǵnı 23-25 qyrkúıek kúnderi aralyǵyna josparlanǵan sessııasyna Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev qatysyp, baıandama jasaıdy dep kútilýde.

Qazaqstannyń halyqaralyq uıym­dar arasyndaǵy bási bıik Birikken Ult­tar Uıymyna múshe bolǵan 1992 jyl­dan bergi aralyqta ekijaqty ynty­maq­tastyqtyń joǵary deńgeıi qalyp­tas­ty. Elimiz atal­ǵan uıymnyń múshesi retinde óziniń belsendi is-qımyly­men kórinip, halyq­ara­lyq aýqym­da­ǵy saıası-ekonomıkalyq, áleý­met­tik, má­denı-gýmanıtarlyq, ekolo­gııa­lyq máse­lelerdi sheshýge, álemdik qaýipsiz­dikti nyǵaıtýǵa atsalysyp keledi. Osy arada Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Nazarbaevtyń, ásirese halyq­aralyq qaýipsizdik salasyna qatysty ár jyldardaǵy ıgi bastamalary BUU-tarapynan únemi qoldaý taýyp otyrýy elimizdiń bedelin kóterip, álemdik qoǵamdastyqtaǵy rólin arttyra túskenin erekshe atap kórsetýimiz kerek.

Bul bastamalardyń birqataryna toqtala keter bolsaq, olar: Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesin (AО́SShK) shaqyrý, Ortalyq Azııa úshin BUU-nyń arnaıy ekonomıkalyq baǵdarlamasyn qurý, Aral, Semeı ekologııalyq apatty aımaqtardy qalpyna keltirý, 29 tamyzdy Halyqaralyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy kúres kúni retinde belgileý, BUU-ǵa múshe memleketterdiń qorǵanys salasy bıýdjetiniń bir paıyzyn BUU-nyń turaqty damý maqsattaryna arnalǵan arnaıy qoryna jyl saıyn aýdarý, 2013-2022 jyldardy Mádenıetterdi jaqyn­dastyrýdyń halyqaralyq onjyldyǵy retinde jarııalaý jáne taǵy basqa.

Budan bólek, N.Nazarbaevtyń «Álem. XXI ǵasyr» manıfesiniń BUU Bas Assambleıasynyń jáne BUU Qaýipsizdik Keńesiniń qujaty retinde tirkelip, onyń uıymǵa múshe barlyq memleketterge alty resmı tilde taratylǵanyn da eske sala ketkenimiz oryndy.

Sonymen qatar elimizdiń 2017-2018 jyldarǵa BUU Qaýipsizdik Keńesine tu­raqty emes múshesi bolyp saılanýy ári osy organǵa 2018 jyldyń qań­tar aıynda tóraǵalyq etýi taraptar ara­syndaǵy baılanystyń joǵary deń­geıin kórsetti. Ortalyq Azııa mem­le­ket­teri arasynda birinshi bolyp BUU QK-ge múshe bolý mártebesin ıelengen Qazaqstannyń osy qadamy elimizdiń halyqaralyq qoǵamdastyqtaǵy bedeldi ári belsendi oıynshy ekenin taǵy bir dáleldedi. Bul Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń álemdik qaýipsizdikti nyǵaıtý baǵytynda júrgizgen sarabdal saıasatynyń arqasynda múmkin boldy.

Mine, elimiz ben BUU arasyn­daǵy osynaý kelisimdi, syndarly ynty­maq­tastyqtyń shırek ǵasyrdan astam tarıhynyń qysqasha aıtqanymyzdaǵy mazmuny osyndaı.

Al endi halqymyzdyń amanatyn arqalap, muhıt asqan Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta BUU-ǵa saparynda buǵan deıin ózara senimge negizdelgen, saýatty júrgizilgen saıası baǵytty odan ári jalǵastyratyny belgili bolyp otyr.

Q.Toqaev óziniń saılaýaldy baǵdar­la­­masynda, 12 maýsymda ótken ulyq­taý rásiminde sóılegen sózinde, 2 qyr­kúıekte jarııalaǵan Joldaýynda El­basy saıasatynyń sabaqtastyǵyn saq­taı otyryp júıeli jumys júrgize­tinin atap kórsetkeni belgili. Budan biz Qazaqstannyń syrtqy saıasaty da sabaqtastyq aıasynda órbıtinin uǵamyz. Demek, elimizdiń halyqaralyq uıymdar sheńberindegi is-qımyly, shet memlekettermen baılanysy buǵan deıin ózin ózi aqtaǵan baǵytpen jalǵasyn tappaq. Muny Q.Toqaev AQSh-qa sapary aldynda amerıkalyq The Hill basylymynda 20 qyrkúıekte jarııalaǵan maqalasy arqyly da naqtylaı túskendeı.

«Qazaqstan dıalog pen yntymaqtas­tyqty odan ári jalǵastyra beredi» degen taqyryppen jaryq kórgen maqalasynda Q.Toqaev bul Prezıdent laýazymynda AQSh-qa alǵashqy sapary ekenin, biraq buryn Syrtqy ister mınıstri, BUU Bas hatshysynyń orynbasary qyz­metterin atqarǵan adam retinde bul elge kelý ózine jańalyq emestigin aıta kelip, «Men óz qyzmetimde bizdiń elimizdi keremet basqarǵan Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń murasyna arqa súıeımin ári ózimniń de buǵan deıin jınaqtaǵan tájirıbemniń paıdasy tıedi dep úmittenemin», dep jazdy. Sondaı-aq Prezıdent Q.Toqaev Elbasynyń ishki jáne halyqaralyq deńgeıdegi jetistikterin jalǵastyrýdy óziniń mindeti sanaıtynyn aıtady.

Budan bólek, Qasym-Jomart Toqaev atalǵan maqalasynda AQSh pen Ortalyq Azııa memleketteriniń baılanysyna Qazaqstan qomaqty úles qosa beretinin, álemdik aýqymda ıadrolyq qarýsyzdandyrý úderisine belsendi atsalysý Qazaqstannyń basym baǵyttarynyń biri ekenin, osy oraıda orta jáne qysqa qashyqtyqtaǵy zymyrandardy joıý kelisiminiń buzylýy álemge zor qaýip tóndirip turǵanyn sóz etti. Maqalada Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy baılanysqa da ekpin túsirilgen. Atap aıtqanda, Qazaqstan AQSh-tyń 700-den astam kompanııasymen áriptestik baǵytta jumys isteıtini, bul eldiń «Nasdaq» jáne «Goldman Sachs» kompanııalary «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy bırjasynyń aksıoneri mártebesine ıe ekeni aıtylǵan.

Joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, 25 qyrkúıekke deıin jalǵasatyn BUU Bas Assambleıasynyń 74-sessııasyna shartaraptan 196 delegasııa qatysýda. Olardyń ishinde 100-ge jýyq memlekettiń basshylary, uıymǵa múshe elderdiń 80-nen asa úkimet jáne syrtqy saıasat vedomstvosy jetekshileri bar. Sessııa sheńberinde túrli deńgeıdegi 630 kezdesý ótetin kórinedi. Budan biz qazaqstandyq delegasııany bastap barǵan Qasym-Jomart Toqaevtyń jumys kestesi óte tyǵyz bolatynyn ańǵaramyz.

Memleket basshysy BUU alańynda ótetin «Kedeılikti joıý, sapaly bilim berý jáne klımatty saqtaý is-qı­myldary men jan-jaqty tásilderin ilgeriletý úshin kópjaqty kúsh-jigerdi shoǵyrlandyrý» taqyrybynda ótetin Jalpy pikirsaıysta baıandama jasaıdy jáne Turaqty damý máseleleri jónindegi joǵary deńgeıdegi saıası forýmda sóz sóıleıdi dep kútilýde.

Sabaqtastyqty saqtap, syndarly saıa­satty jalǵastyrý baǵytyn ustanǵan Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev, sondaı-aq BUU-nyń Bas hatshysy Antonıý Gýter­rıshpen, birqatar memleket jáne úki­met basshylarymen, halyqaralyq uıym tóraǵalarymen, AQSh-tyń bıznes jáne transulttyq kompanııalary ókilderimen, osy eldiń saıası jáne sarapshy top múshe­lerimen kezdesýi júzege asyrylmaq.

Usynylǵan aqparattarǵa qaraǵanda, Prezıdenttiń BUU Bas Assambleıasynyń alqaly jıynyna qatysýdaǵy maqsaty – elimizdiń syrtqy saıasatyna baılanysty birqatar bastamalardy ilgeriletý. Bul bastamalar qarýsyzdaný jáne ony taratpaý, bitimgershilik, terrorızmge qarsy is-qımyl máselelerin qamtıdy. Sonymen birge osy jıynda Qazaqstannyń turaqty damý, azyq-túlik qaýipsizdigi, densaýlyq saqtaý jáne bilim berý, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne basqa da halyqaralyq kún tártibindegi ótkir máselelerge qatys­ty kózqarasy, ustanymy álemdik qoǵam­dastyq nazaryna usynylady.

Jalpy, Qasym-Jomart Toqaev BUU jumysyn jaqsy biletin tulǵa. Qazaqstan Prezıdentiniń dıplomatııalyq qyzmeti jolyndaǵy eń bir jarqyn da jaýapty kezeńderiniń biri BUU Bas hatshy­synyń orynbasary jáne osy uıymnyń Jenevadaǵy keńsesiniń Bas dırektory laýazymyna taǵaıyndalýymen ti­keleı baılanysty. Birikken Ulttar Uıy­mynyń tarıhynda alǵash ret osy deń­geıdegi laýazym Ortalyq Azııa ókiline usynylǵan kezde oǵan Qasym-Jomart Toqaev laıyq dep tanylyp, nátıjesinde ol 2011 jyldan 2013 jylǵa deıin bul qyzmette tabysty jumys istedi.

Taǵy bir aıta keter jaıt, qazaqstan­dyq qoǵam úshin Q.Toqaevtyń BUU Bas Assambleıasy sessııasyna qatysýy­nan bólek, AQSh-tyń bıznes jáne trans­ulttyq kompanııalary ókilderimen kezdesýi de óte mańyzdy. Sondyqtan Qa­sym-Jomart Toqaevtyń AQSh-qa sapary sheńberinde Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty ny­ǵaıtýǵa arnalǵan birqatar is-shara­lardyń josparlanýy kóńil qýantady. О́ıtkeni elimizdiń AQSh-pen tıimdi syrt­qy ekonomıkalyq baılanysyn kú­sheıtý úlken mańyzǵa ıe.

Elimizdiń táýelsizdigin alǵashqylar qatarynda tanyǵan, álemdik arenanyń kóptegen salalary boıynsha kóshbasshy sanalatyn AQSh Qazaqstannyń senimdi áriptesi. Ásirese ekonomıkalyq ynty­maqtastyqtyń jóni bólek. 2017 jyly Qazaqstan-AQSh arasyndaǵy saýda aınalymy 1,636 mıllıard dollardy qurady. AQSh Qazaqstanǵa ınvestısııa salyp otyrǵan elderdiń alǵashqy úsh­tigine kiredi.

 

Bedeldi minberde el bastamalary usynylady

Zarema Sháýkenova,

Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory:

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2011-2013 jyl­dary aralyǵynda BUU Bas hatshysynyń orynbasary qyzmetin atqarǵandyqtan, oǵan atalǵan bedeldi uıymnyń qyzmeti óte jaqsy tanys.

BUU-ǵa múshe bolǵan sátinen bastap memleketimizdiń osy iri halyqaralyq uıymmen yntymaqtastyǵy sátti ári dáıekti túrde damyp keledi. Bul turǵy­da BUU alańynda Qazaqstan birqatar mańyzdy bastamalardy kóterdi. Bul qadamdar elimiz­ge beıbitshilik pen qaýipsizdik­ti qamtamasyz etý boıynsha halyqaralyq kúsh-jigerge eleýli úles qosýǵa múmkindik berdi. Osyǵan baılanysty Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim shara­lary jónindegi keńesti qurý ıdeıasyn 1992 jyldyń qaza­nynda Qazaqstannyń Tuń­ǵysh Prezıdenti – Elbasy Nur­sul­tan Nazarbaev BUU Bas Assambleıasynyń 47-sessııasynda usynǵanyn atap ótken jón. Búginde AО́SShK Azııa óńirinde qaýipsizdik pen turaqtylyqty nyǵaıtý boıynsha aldyńǵy qatarly dıalog alańyna aınaldy, oǵan 27 memleket qatysýda.

BUU qyzmetinde Qazaq­stan qarýsyzdaný men ıadro­lyq qarýdy taratpaý rejimin kúsheıtý salasynda erekshe úlesin qosty. Elimiz ha­lyq­arylyq antııadrolyq qoz­ǵalystyń kóshbasshysyna aınaldy. Qazaqstan óziniń úlgisinde ıadrolyq arsenaldan erikti túrde bas tartyp, memlekettiń táýelsizdigi men qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa bolatynyn kórsetti. Osy rette BUU 29 tamyzdy Iаdrolyq qarýdan bas tartýdyń halyqaralyq kúni dep jarııalaý týraly qarar qabyldady. Ataýly dataǵa 29 tamyzdyń tańdap alynýy da tegin emes. 1991 jylǵy 29 tamyzda Semeı ıadrolyq polıgony jabylýyna oraı bul qarardy Qazaqstan bastama etip kótergen.

BUU Bas Assambleıasy­nyń osy jolǵy sessııasynda Q.Toqaev ornyqty damý, azyq-túlik qaýipsizdigi, densaý­lyq saq­taý jáne bilim berý júıe­si­men jappaı qamtý, qorshaǵan orta máseleleri boıynsha Qazaq­stannyń kózqarasyn usynady.

 

El ustanymyn aıqyndaıdy

Ánýar Shotbaı,

sarapshy:

Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan Respýblı­kasynyń Prezıdenti retinde alǵash ret Birikken Ulttar Uıymy Bas Assam­bleıasynyń minberinen sóz sóıleıdi. Ol óz sózinde azyq-túlik qaýipsizdigi, densaýlyq saqtaý jáne bilim berý júıesimen jappaı qamtý, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne basqa da halyqaralyq kún tártibinde turǵan ózekti máseleler boıynsha Qazaqstannyń kózqarasyn, naqty baǵytyn álem nazaryna usynady.

Qasym-Jomart Toqaev Birikken Ulttar Uıymynyń qyzmetin óte jaqsy biletin adam. О́ıtkeni ol BUU Bas hatshysynyń orynbasary qyzmetin atqarǵany, uıymnyń Jenevadaǵy keńse­siniń Bas dırektory bolǵan tulǵa. Sondyqtan álemdegi eń yqpaldy, quzyreti keń uıym­nyń barlyq qurylymy men jumysyn eg­jeı-tegjeı­li biledi. Memleket basshysy Q.Toqaevtyń Birikken Ulttar Uıymyndaǵy bedeli men jeke baılanys­tary alǵa qoıylǵan maqsattardy oryndaýǵa yqpal etedi. Osy saladaǵy mol tájirıbesi men bilimi Prezıdentke Qazaqstan Respýblıkasynyń múddesin barynsha joǵary deńgeıde qorǵaýǵa múmkindik beredi.

 

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Taǵylymdy tulǵa

Rýhanııat • Búgin, 09:36

Ǵylym qanatyndaǵy ǵumyr

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Moıynqumǵa ushaq qatynaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:29

«Para berme» chellendji bastaý aldy

Aımaqtar • Búgin, 09:27

Kásipodaq úzdikteri marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:26

Bı-aǵa salǵan án eken...

Rýhanııat • Búgin, 09:17

Qaıta oralǵan «Don Karlos»

Rýhanııat • Búgin, 09:15

Jeti óner qonǵan jampozym

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Taǵdyry tańdalǵan patshaıym

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Naǵyz qazaq

Rýhanııat • Búgin, 09:05

«Brakoner» biraz basbuzardy quryqtady

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Reseıden de úırenýge bolady

Saıasat • Búgin, 08:52

Zań jobasyn talqylady

Qoǵam • Búgin, 08:46

IýNESKO-nyń syılyǵyn jeńip aldy

Qazaqstan • Búgin, 08:45

«Eńbek» eleýsiz qaldy

Qoǵam • Búgin, 08:43

Robot-tehnıka úıirmeleri qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 08:26

Qurylysshylar nege ereýilge shyqty?

Qazaqstan • Búgin, 08:24

«Januıa» ortalyǵy jumysyn bastady

Qoǵam • Búgin, 08:22

Kedergisiz ómir syılaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:22

Reformalar oza shabýdy kótermeıdi

Qoǵam • Búgin, 08:19

Azamattyq jaýapkershilik qajet

Qoǵam • Búgin, 08:16

Ashyq qoǵam aıshyqtary

Búgin, 08:14

Tazalyqtan aldyna jan salmaıtyn jurt

Qoǵam • Búgin, 08:08

Jaldamaly jumysshylar jalaqysy artty

Ekonomıka • Búgin, 08:05

Sheteldik taýarlar qymbattady

Ekonomıka • Búgin, 08:03

Ekonomıkalyq ósimniń kóleńke tusy

Ekonomıka • Búgin, 08:00

Baspana baǵasy nege kóterildi?

Qoǵam • Búgin, 07:58

Yntymaqtastyqtyń jańa kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 07:52

Eń qysqa áńgime. Qanat Ábilqaıyr

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Arman Álmenbet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Uqsas jańalyqtar