Parlament • 25 Qyrkúıek, 2019

Úlken Eýrazııalyq dıalog: Eýropa men Azııa elderi parlamentteriniń IV keńesinde jahandyq máselelerdiń keń aýqymy talqylandy

35 retkórsetildi

Nur-Sultan qalasynda «Úlken Eýrazııa: Dıalog. Senim. Serik­testik» Eýrazııa elderi parla­mentteri spıkerleriniń IV keńesi ótti. Qazaqstanda birinshi ret ótken fo­rým jumysyna Eýropa men Azııa­nyń 65 elinen parlamenttik dele­gasııalar, 14 halyqaralyq par­lamenttik uıymdar ókilderi keldi.

Qazaqstan – beıbitshilik pen qaýipsizdiktiń jarshysy

Aýqymdy ári mańyzdy jıynnyń ortasynan tabylǵandardyń ishinde EQYU men UQShU Parlamenttik assambleıa­lary, Parlamentaralyq odaq, Azııa Par­lamenttik assambleıasy, Halyqtyń qonystanýy jáne damýy jónindegi par­lamentarıılerdiń Azııalyq forýmy, Eýropalyq parlament, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesi, Islam yntymaqtastyq uıymy parlamenttik odaǵy, TMD PAA, ShYU sııaqty uıymdar bar.

Eýrazııalyq keńistik elderiniń par­lamentaralyq dıalogyn jáne jemisti yntymaqtastyǵyn keńeıtýdi kózdeıtin basqosý Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­zı­denti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Eýrazııalyq ıntegrasııa týraly ıdeıa­synyń 25 jyldyǵymen tuspa-tus kelip otyr. Bul forýmdaǵy Qazaqstannyń basty ustanymy – Eýrazııa elderi arasynda qarama-qaıshylyqtarǵa, jahandyq qaýip-qaterlerge qarsy birlesip, seriktestiktiń túbegeıli jańa modelin engizý.

Keleli keńeske Qazaqstannyń Tuń­ǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev qatysty. Ol sóz basynda Eý­razııa júregindegi Uly dala eline, qonaq­jaı Qazaq jerine alystan at arytyp kelgen qadirmendi meımandardy kórgenine qýanyshty ekenin jetkizdi.

– Biz zań shyǵarý organynyń qyzmetine zor mán beremiz. Qazaqstan depýtattary sheteldik áriptestermen keń aýqymdy baılanys ornatyp, memleketaralyq dostyqty nyǵaıta tústi. Elderimizdiń joǵary ókil organdarynyń depýtattary Eýrazııadaǵy yntymaqtastyq aıasyn odan ári keńeıtedi dep senemin. Osy keńes jumysynyń tabysty bolýyna barshamyz múddelimiz, – dedi Elbasy.

Nursultan Nazarbaev jınalǵan qaýymnyń aldynda táýelsizdik jyldarynda Qazaqstannyń qol jetkizgen negizgi jetistikterine toqtaldy.

– Biz KSRO ydyraǵannan keıin aýmaq kólemi boıynsha álemde toǵyzynshy memleket ekenimizdi jáne óz bolashaǵymyzdy qalyptastyrýymyz kerektigin aıqyn túsindik. Elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti retinde maǵan 30 jylǵa jýyq ýaqyt boıy memleket quryp, Qazaqstan Respýb­lıkasy dep atalatyn eldi basqarý qurmeti buıyrdy. Halyqtyń artqan zor seniminiń arqasynda qansha ýaqyt el basqaryp, bıyl óz ókilettigimdi tapsyrý jóninde she­shim qabyldadym. О́tken jyldarǵa kóz tastasam, 1991 jyldan beri men halqymmen birge kúrdeli kezeńderdi bastan ótkizgenimizdi aıtqym keledi. Biz aldymyzǵa bıik maqsattar qoıdyq jáne olardy baǵyndyrdyq. Ekonomıkalyq ilgerileýdi jáne halyqtyń ál-aýqatyn kóterýdi basty basymdyq retinde belgi­ledik. Naryqtyq ekonomıkany nólden bastap quryp, búginde Qazaqstan álemniń eń damyǵan 50 memleketiniń qataryna qosyldy. Qazaqstannyń IJО́-si
18 ese ósti. El ekonomıkasynyń kólemi Or­talyq Azııa elderiniń IJО́ deńgeıinen 2 esege jýyq asady. Halyqtyń tabysy dollarmen qaraǵanda 9 ese kóterildi, kedeılik deńgeıi 10 ese, 40%-dan 4,6%-ǵa deıin qysqardy, – dedi Tuńǵysh Prezıdent.

Elbasy Qazaqstannyń ıadrolyq qarý­syzdanýǵa jáne jappaı qyryp-joıý qarýlarynyń taralýyna qarsy is-áre­ketke bar kúsh-jigerin salǵanyn atap ótti.

– Qazaqstan – BUU Bas Assam­b­leıasy qabyldaǵan Iаdrolyq qarýdan azat álem qurý týraly jalpyǵa ortaq deklarasııanyń bastamashysy jáne birlesken avtory boldy. Aımaq boıynsha kórshilermen birge biz Ortalyq Azııada ıadrolyq qarýdan azat aımaq qurdyq. Men «Iаdrolyq qarýsyz álem jáne jahandyq qaýipsizdik úshin» arnaıy syılyq taǵaıyndadym, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Elbasy búginde elimizde 130 etnos pen 46 konfessııanyń ókili yntymaǵy jarasyp, tatý-tátti ómir súrip otyrǵanyn, bul adam­dardyń quqyqtary men bos­tan­dyqtaryn qamtamasyz et­kenin aıtty. Sondaı-aq Tuńǵysh Pre­zıdent qazaq tilin latyn álip­bıine kezeń-kezeńimen aýys­tyrý mańyzy, ondaǵan myń jas­tyń shetelderdiń jetekshi bilim ordalarynda oqýyna múm­kin­dik bergen «Bolashaq» baǵdar­la­masy jáne Qazaqstanda qurylǵan álemdi­k deńgeıdegi birqatar ýnıversıtet týraly sóz qozǵady.

Nursultan Nazarbaev belsendi, kóp­vektorly jáne beıbitshil saıa­sattyń arqasynda Qazaqstan ózi­niń egemendigi men ulttyq qaýip­siz­digin edáýir nyǵaıtqanyn atap ótti.

– Halqymyzdyń ulttyq bire­geı­ligi men mádenıetin saqtaý mańyzdy basymdyq retinde aı­qyn­daldy. Uly dala álemge jyl­qy sharýashylyǵy men atqa miný mádenıetin, ejelgi metal­lýr­gııany, «ań stılin» jáne «Altyn adam» dep atalatyn saq jaýyngeriniń kıimderin berdi. Biz qazir qalpyna keltirip jatqan Uly Jibek jolynyń kerýenderi Qazaqstannyń baıtaq dalasynan ótti. Túrki álemi osy jerde dúnıege keldi, – dedi Elbasy.

Yntymaqtastyqty ilgeriletetin utymdy usynystar

Tuńǵysh Prezıdent keńes qatysýshylarynyń aldynda kontınent elderi arasyndaǵy eýrazııalyq dıalogty, senim men áriptestikti nyǵaıtý jóninde bir­qatar usynysyn aıtty. Ol al­dymen parlamentshilerdi álem el­deriniń jetekshi derjavalary arasyndaǵy jahandyq senim daǵ­darysyn sheshý prosesine bel­sendi qatysýǵa shaqyrdy.

– Kontınentte parlament­shi­lerdiń daýysy aıqyn ári qattyraq shyq­qany jón. Memleket jáne úkimet basshylary sanatyndaǵy saıa­satkerlerge parlament bel­sen­di yqpal etýi tıis dep sanaı­myn. 1889 jyly qurylǵan Par­la­men­taralyq odaqqa bıyl 130 jyl tolyp otyr, ıaǵnı Ulttar lıga­synan buryn quryldy. Odaq­tyń negizgi maqsaty elder arasyn­daǵy saıası dıalogqa yqpal etýge qatys­ty boldy. Depýtattar saıa­sı qaıratkerlerge qarapaıym aza­­mat­tardy alańdatyp otyrǵan má­­se­­lelerdi, ǵalamshardaǵy syn-qa­ter­lerdi tyńǵylyqty ári maq­sat­ty túrde jetkize alady. Biz ha­lyq­­ara­lyq quqyq júıesiniń ty­ǵy­­ryq­­qa tirelgenin, onyń elen­beı, es­keril­­meı buzylyp otyr­ǵanyn kórip otyrmyz. Mem­leket­terdiń ege­­men­­digi men aýmaqtyq tutas­ty­­ǵy jáne buryn qol jet­kizilgen keli­­sim­­der buzylǵan jaǵ­­daılar bar­­shaǵa belgili. Sank­sııa­lardy óz er­­ki­­men qoldaný ony qarsy ba­ǵyt­­taǵan elderge ǵana emes, so­ny­­men birge barlyq bas­qa memleket­terge de, álemdegi mıl­lıon­daǵan qarapaıym adamdardyń ál-aýqatyna keri áserin tıgizedi, – dedi Elbasy.

Sonymen qatar Nursultan Nazarbaev jappaı qyryp-joıý qarýlaryn paıdalanýǵa jol berý búgingi órkenıetke orasan zardabyn tıgizetinin qaperge alyp, Reseı, Qytaı, AQSh jáne Eýropa odaǵy arasynda ýaǵdalastyqqa qol jetkizýdiń mańyzdy ekenin aıtty jáne jahandyq shıelenisti báseńdetýge bastaıtyn dıalogty ilgeriletý úshin Qazaqstan asta­nasynda atalǵan tórttik parla­mentteriniń beıresmı kezdesýin ótkizýdi usyndy.

– Parlamentaralyq qaýym­das­­tyqty ortaq múddege ju­myl­-

dyryp, zań shyǵarý baǵy­tyn­daǵy birlesken jumystyń tıim­­diligin arttyrý kerek. Quqyq­tyq akti­lerdi úılestirý jolynda da kóp jumys atqarylýy tıis. My­saly, terrorızmniń jalpyǵa ortaq anyqtamasyn aıqyndaý, terrorıstik jáne ekstremıstik uıymdardyń, uıymdasqan halyq­aralyq qylmystyq toptardyń biryńǵaı tizimin qurý mańyzdy. Sondaı-aq álemdik ekonomıkany jańa sıfrly dáýirge, jasandy ıntellekt dáýirine kóshirý barysyndaǵy quqyqtyq bazany ázirleý jumystary da ózekti, – dedi Nursultan Nazarbaev.

Sóz sońynda Elbasy Eýra­zııa qurlyǵy árdaıym álem­dik damýdyń aldyńǵy sapynda bol­ǵanyn eske salyp, kontı­nent­tiń bolashaǵyn birlesip aıqyndaýda búgingi basqosý úlken úles qosaty­nyna senim bildirdi.

Jahandyq qaýip-qaterge qarsy biriktiretin ortaq alań

Alqaly jıynnyń moderatory, Qazaqstan Parlamenti Májilisi Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın aldymen delegattarǵa Eýrazııa elderiniń Parlamentteri úshin mańyzy zor, róli erekshe jıynǵa qatysqandaryna alǵysyn bildirdi. Bul forýmnyń zań shyǵarýshy organ­dar arasynda jan-jaqty dıa­log ornatýǵa, ózara senimdi ny­ǵaı­týǵa, parlamentaralyq yn­ty­maq­tastyqty odan ári kúsheı­týge múmkindik beretinin atap ótti.

– Búgingi kezdesý Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nur­sultan Nazarbaevtyń Eýra­zııa­lyq ıntegrasııa týraly ıdeıasynyń 25 jyldyǵymen tuspa-tus kelip otyr. Elbasy aýqymdy bastamany 1994 jyly Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń qabyrǵasynda jarııa etken bolatyn. Bul ıdeıa birqatar damý satylarynan ótip, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda iske asyp keledi. Úlken Eýrazııa ıdeıasynyń tabysty bolýy ıntegrasııalyq jobalardy zańnamalyq qoldaýǵa baılanys­ty bolmaq. Sondyqtan jıyn barysynda parlamenttik de­lega­sııalardy keńes jumysy aıa­syn­da Eýrazııalyq Keńistikti da­myt­ý maqsatynda strategııalyq ashyq jáne ornyqty, kópjaqty áript­estik ornatý úshin usynys­tar aı­t­ýǵa shaqyramyn, – dedi moderator.

Sondaı-aq N.Nyǵmatýlın Qazaqstannyń basty ustanymy – Eýrazııa qurlyǵyndaǵy memleketter arasynda týyndaǵan qandaı da bir qarama-qaıshylyqtarǵa jáne de jahandyq qaýip-qaterge qarsy birigetin ortaq alań retinde serik­testiktiń túbegeıli jańa mo­delin usyný ekenin nazarǵa aldy.

Jıynnyń birinshi parlament­tik otyrysynda alǵash bolyp sóz alǵan Reseı Federaldyq jınalysy Memlekettik Dýmasynyń Tóraǵasy Vladımır Volodın forým aıasyndaǵy talqylanatyn ıdeologııalyq máseleler, memleketter arasyndaǵy kelissózder jáne de ózara seriktestik ornatý bastamalaryna keńinen toqtaldy. Negizgi máselelerdi tarqatpas bu­ryn Elbasy N.Nazarbaevtyń Eýra­zııalyq ıntegrasııa týraly ıdeıasyna 25 jyl tolýymen qut­tyqtap, álemde oryndy, ádil de qajetti usynystar men oı­­lardyń bar­ly­ǵy birdeı júze­­ge asa bermeıtinin, dese de N.Nazar­b­aevtyń bir kezderi aıt­qan pa­ıymy ýaqyt talabyna saı óz tıim­diligin dáleldep qana qoı­maı, qanshama eldiń basyn biriktirgen ortaq arnaǵa aınalyp otyrǵanyn jetkizdi. V.Volodın álem elderindegi parlament mú­shelerin jahandyq qaýip-qater­lerge belsendi túrde den qoıýǵa shaqyrdy.

− Eger de álemdik qoǵamdastyq úshin qaýip tóndiretindeı másele týyndasa, biz álemdi saqtaý úshin qol­dan kelgenniń barlyǵyn ja­saýǵa tıispiz. Kóp jaǵdaıda keı­bir basy ashyq áli de oń sheshim tabylmaǵan máselelerge kelgende aınalyp ketemiz, – dedi ol.

Sonymen qatar halyqaralyq kelisimder men ýaǵdalastyqtardy saqtaýda problemalar bar ekenin atap ótti.

Reseı Memlekettik Dýmasy­nyń Tóraǵasy BUU sııaqty álem­dik ınstıtýt keıbir máselelerdi na­zar­ǵa almaı otyrǵanyn jet­kizdi.

– Áskerlerdi engizý, egemendi memleketterdiń ishki isterine aralasý syndy jaıttarǵa kelgende jeke-dara sheshim qabyldaıdy. Bul múmkin emes, – dedi Reseı Mem­lekettik Dýmasynyń Tóraǵa­sy. Ol sondaı-aq DSU tıisti ere­je­lerdi durys saqtamaı otyr­ǵanyn aıtty.

– Álemdik ekonomıkaǵa tike­leı áser etip otyrǵan saýda soǵy­sy, onyń ishinde Qytaı, Reseı, Túrkııa, Iran syndy memleket­ter­degi shıelenisken jaıttarǵa nazar aýdarý kerek. Bul rette Eýro­palyq odaqqa kiretin memleket­ter sanksııalardan zardap shegýde, – dedi V.Volodın. Mem­­dý­manyń spıkeri birde-bir parlament­aralyq uıym bu­ryn qabyldanǵan halyqara­lyq kelisimderdi buzýǵa negizi joq ekenin de ashyq bildirdi. Onyń aıtýynsha, parlamentterdiń ús­temdigin halyqaralyq ınstı­týt­tardan joǵary qoıa bilý kerek. Sebebi qanshama jyldan beri qalyptasqan ózara memleket­ara­lyq kelisim dıalogy degen túsinik bar.

– Biz óz memleketterimiz aldynda memlekettik tutastyqty saqtaýǵa, syrtqy faktorlardan keletin qaýip-qaterdiń aldyn alýǵa, gýmanıtarlyq apattarǵa jol bermeýge, tynyshtyq pen beı­bit­shilikti saqtaýǵa tıisti­miz. Bul bizdiń aldymyzda tur­ǵan bas­ty mindet, – dedi Reseı Memle­kettik Dýmasynyń Tóraǵasy. Bul maqsatta jumys isteý úshin Eýra­zııa keńistigindegi elderdiń múm­kindigi joǵary ekenin, forým­ǵa jınalǵandardyń legi Atlan­tı­ka­dan Tynyq muhıty aralyǵyn qamtıtynyn, bul memleketter birikse, berik kúshke aınalatynyn jetkizdi.

Eýrazııa elderi parlament­teri tóraǵalarynyń IV keńesi memleketter arasyndaǵy senim men serik­testikti jandandyrý­d­yń ja­ńa satysyna aınalady. Koreıa Respýblıkasy Ulttyq Assambleıa­synyń Tóraǵasy Mýn Hı San jıyn­da búgingi bas­qosýdyń ma­ńyz­dylyǵyna toq­talyp, Qazaq­stan­­nyń Tuń­ǵysh Prezıdenti N.Na­zar­­baev Eýra­zııalyq ıntegra­sııa týraly ıdeıa­nyń negizgi tujy­rym­da­ma­syn daıyndap, osy ıdeıa­nyń is júzinde júzege asýyna bas­ta­ma­shy bolǵanyna alǵysyn bildirdi.

− Osydan úsh jyl buryn Eýrazııa qurlyǵyndaǵy elderdiń birlese jumys júrgizýi úshin qolaıly jaǵdaı jasap, ortaq kelisim ornatý maqsatynda Eýropa men Azııanyń 65 eliniń parlamenttik delegasııalary, 14 halyqaralyq parlamenttik uıym ókilderi bas qosqan bolatyn. Búginde Qazaqstanda jal­­ǵ­asyn taýyp otyrǵan IV keńes­­ten de utymdy usynystar men tyń bastamalar, birlesken áriptestik kútemiz. Osy rette aıta keterligi, Reseıdiń «Vostok», Qazaqstannyń «Nurly jol», Koreıanyń «Soltústik jáne Ońtústik» jobalary jan-jaqty, ilkimdi bastamalar dep baǵalaý­ǵa tolyq negiz bar. Bul jobalar­dyń júzege asýy tek óz elinde ǵana nátıje bermeı, Eýrazııa keńis­tiginde de aıtarlyqtaı ma­ńyzǵa ıe bolady. Eskeretini, osyndaı iri ári aýqymdy jobalar tek mem­­leketterdiń ózara dos­tyǵy men yntymaqtastyǵy negi­zin­de ǵana iske asady. Sondyq­tan ózara kelisimniń utymdy túrde jalǵasyn tabýy bolashaq úshin aýadaı qajet, – dedi Mýn Hı San. Spıkerdiń sózinde aıtylǵandaı, Ońtústik Koreıa elinde qalyptasqan túsinik bo­ıynsha memlekettiń halyq seni­minsiz damýy múmkin emes. Mem­leketterdiń ózara kelisimi men yntymaqtastyǵynyń basynda bir-birine degen senim turýy tıis. Sondyqtan qandaı da bir týyndaǵan máselelerdi ashyq talqylaý ortaq sheshim shyǵarýǵa umtylý arqyly álemdi qut­qaryp qalýǵa bolatynyn aıtty Koreıa Respýblıkasy Ulttyq Assam­bleıasynyń Tóraǵasy.

Eýrazııa elderi parlament­teriniń basyn qosqan jıyn byltyr Túrkııanyń Antalııa qala­synda ótken bolatyn. Onda «Eýra­­zııadaǵy ekonomıkalyq yn­ty­maq­tastyq, qorshaǵan orta jáne turaqty damý» taqyrybynda keńinen áńgime órbip, sharaǵa qa­tysýshylar ózderiniń tyń usy­nys­taryn ortaǵa salǵan-dy. Bıyl Qazaqstannyń astanasyna at basyn burǵan Túrkııa Uly Ulttyq jınalysynyń spıkeri Mustafa Shentop atalǵan forým­nyń jyl saıyn aıasy keńip, qaty­sý­­shy­lar­dyń da úlesi artyp kele­ jatqanyn aıtty.

− Búgingi álemdik ekono­mıka­lyq, saıası shıelenisterdiń kún sa­nap artýy, tıisti oń sheshim­der qabyldanýynyń ornyna, qa­qty­ǵystardyń údep, úreı týǵyzar­lyq teketiresterdiń jappaı oryn alýy qalypty qubylysqa aınalyp otyr. Saldarynan eli men jerin tastap, jamyraǵan bos­­qyn­dar­dyń shekaralarda sherý qu­ryp, kóshelerde kúneltip júr­genin kózi­miz kórýde. Búgingi IV ke­ńes­tiń taqyryby dál osyndaı aýma­ly-tókpeli kezeńdegi aýyr máse­le­lerdiń ashyq aıtylýyna múm­kindik berip otyr, – dedi Spıker.

Búgingi álem elderindegi ishki jáne syrtqy parlamenttik dıp­lo­matııanyń mán-mańyzdylyǵy artyp jatqanyn aıtqan M.Shentop soń­ǵy jyldary álemde parla­ment­­tik dıplomatııa barlyq ózek­ti máselelerdi sheshýdiń jańa ele­menti ekenin jetkizdi.

− Parlamenttik dıplomatııa jańa sheshimderdi damytýǵa serpin beredi dep esepteımin. Parlament ishki jáne syrtqy saıasatta mańyzdy ról atqarady. Eýrazııalyq kontınentte biz ókil bola otyryp, parlamenttik dıp­lomatııany belsendi qoldanýǵa tıispiz. Birlesken jobalarǵa qol jetkizý, ortaq máselelerdi sheshý úshin biz jańa baǵytta jumys isteýimiz kerek. Bosqyndardyń legi Eýropadan Azııaǵa aýysa­ty­nyn baıqaǵan kezde, jańa jo­ba­lar­dy júzege asyrýǵa tıis­piz. Túr­kııa eýropalyq jáne azııa­lyq kontınenttiń ajyramas bóligi bolyp qalyptasty. Bul tur­ǵyda Túrkııa kóptegen ózekti máselelerdi sheshýge úles qosatyn «Jańa Azııa» bastamasyn negiz­ge almaq, − dedi Spıker. Keńes­te Túrkııa tarapynan kóterilip otyrǵan máseleniń óz sebebi bar. Búgingi tańda atalǵan memleket bosqyndar kóptep shoǵyrlanatyn elderdiń kóshbasynda tur. Halyq­aralyq uıymdardyń deregi­ne sáıkes, bosqyndarǵa gýmanı­tarlyq kómek kórsetý boıynsha túrik aǵaıyndar alǵashqy úshtik­tiń qatarynda. Sondyqtan bul má­seleni kún tártibine qosyp, bar­lyq memlekettermen birle­se sheshim qabyldaýǵa nıetti eken­dikterin jetkizdi.

Qazaq eline alǵash ret resmı saparmen kelgen Búkilqytaı­lyq halyq ókilderi jınalysy Turaq­ty komıtetiniń spıkeri Lı Chjan­shý Eýrazııalyq qurlyqtyń álem­de ornalasqan halyq sany­nyń kóptigi turǵysynan jáne de jer kólemi jaǵynan da aldyńǵy qatar­da ekenin tilge tıek etti.

− Memleketter arasyndaǵy mádenı-gýmanıtarlyq baı­lanys­tardy jandandyryp, halyq­­tardyń jaqyndasýyna yq­pal etýge mán berý kerek. Keńestiń negizgi basymdyq bergen tusy da osy­ǵan saıady. Mádenıetterdiń alýan túrliligi – Eýrazııalyq kon­tınenttiń jarqyn beınesi ǵana emes, onyń sarqylmas ıgiligi. Bir-birin qurmetteý, beıbitshilik pen kelisimde ómir súrý, máde­nıet, bilim, týrızm, sport, buqara­lyq aqparat quraldary jáne jastar salalaryndaǵy yntymaqtastyq­ty ilgeriletý mańyzdy», dep atap ótti Lı Chjanshý. Ol óz sózinde memleketaralyq qatynastardy damytý úshin zańnamalyq organdar jelisi boıynsha baılanysty nyǵaıtý oryndy ekenin aıtty.

– Árbir eldiń saıası ómirinde zań­namalyq organdardyń sal­maq­ty ekenin eskere otyryp, par­lamentter deńgeıinde, atap aıt­qanda, kóshbasshylar arasyndaǵy mańyzdy kelisimderdi is júzin­de júzege asyrý boıynsha baı­la­nys­tyń biregeı rólin iske asyrýǵa mán berý kerek. 70 jyl ishinde kópultty qytaı hal­qy Qytaı Kompartııasynyń basshy­ly­ǵymen tabandy kúrespen, qajymas kúsh-jigermen adamzat tarıhynda qy­taı­lyq ǵaja­ıyp týdyrdy. Qytaı­dyń jan-jaqty damýy álemge jol ashady. Biz álemdi baǵalaımyz jáne qorǵaımyz, barlyq eldermen teń jáne dostyq qarym-qatynas ornatamyz. Biz qysym men teke­tireske qarsy turamyz. Mem­leketterdiń úlken nemese kish­kentaı, baı nemese kedeı bolýy­na qaramastan, ár eldiń táýel­siz­digine asa qurmetpen qa­raı­myz, – dedi qytaılyq spıker.

Onyń aıtýynsha, Eýrazııa elderine birlesken órkendeý isin­degi saýda-ekonomıkalyq yn­ty­maqtastyqty keńeıtý qajet. Kópjaqty saýda júıesin qol­daý­ǵa, saýda-ınvestısııalyq sa­la­­­­nyń damýyna járdemdesýge, ashyq­­­­tyqqa, ortaq ıgilikterge, eko­no­­­mıkalyq turaqtylyqty saq­­taý­ǵa múddeli ekendikterin jetkizdi.

– Eýrazııalyq qurlyqtyń múshesi retinde Qytaı birlesken jobalardy iske asyrýda seriktes­terimen aradaǵy baılanysyn jan­dandyrýǵa, nyǵaıtýǵa nıetti. Bul biz úshin asa mańyzdy. Eýra­zııa­lyq ekonomıkalyq odaq aıa­synda naqty usynystar qabyl­dap, bastamalarǵa qatysýǵa óz qyzy­ǵý­shylyǵymyzdy bildirip otyr­myz. Sonymen qatar Eýra­zııa qurlyǵyndaǵy halyqtar­dyń turmys deńgeıin arttyrý, ekonomıkalyq ahýalyn jaq­sartýǵa baǵyttalǵan ilkimdi jobalardy qoldaýǵa daıynbyz, − dedi sóz sońynda Lı Chjanshý.

Eýrazııa memleketteriniń bir­ligi men tatýlyǵy keńeske qa­ty­s­qan ár spıkerdiń baıandama­syn­da sóz boldy. Slovak Respýb­lı­ka­sy Ulttyq Keńesiniń Tóraǵa­sy And­reı Danko óz kezegin­de Eýra­zııalyq keńistik memleket­teri­niń aldynda birlesken kúsh-ji­ger­men ǵana sheshýge bolatyn mindet­ter­diń barshylyq ekenin aıtty.

− Parlamentaralyq jınalys Eýropa men Azııa arasyndaǵy yn­ty­maqtastyq máselelerin tal­qylaýǵa úlken múmkindik beredi. Bul geosaıası keńistiktegi damý álemdik qoǵamdastyqqa áser etedi. Bizdiń turaqty kez­desýlerimiz sondyqtan da asa mańyzdy bol­maq, – dedi A.Danko. Onyń aıtýynsha, Máskeýde ótken birinshi sammıtke 19 eldiń parlament ókilderi qatyssa, bıyl Nur-Sultanda 65 eldiń ókilderi bas qosyp otyr.

– Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­zıdenti N.Nazarbaev Eýra­zııa­lyq ıntegrasııa bastama­syn osydan 25 jyl buryn kótergen bolatyn. Eýrazııalyq keńis­tik memleketteriniń aldynda biz birlesken kúsh-jigermen ǵana sheshe alatyn mindetter kóp. Bul ekonomıkalyq yntymaq­tastyq, qaýipsizdik pen óńir­diń turaqtylyǵy sııaqty másele­ler. Halyqaralyq ynty­maq­­tas­tyq, onyń ishinde ulttyq par­la­mentterdiń yntymaq­tasty­ǵy joǵaryda atalǵan salalardaǵy túıtkildi máselelerdi sheshýdiń basty sharty bolmaq, − dedi spıker. A.Dankonyń pikirinshe, tıisti sheshimder shyǵarý úshin ózara qarym-qatynastyń durys qalyptasýy, túsinistik ornap, memleketter bir-birin jan-jaqty tanýǵa umtylýy kerek. Ekijaqty dıalog qorytyndysy negizinde jeńýshi ıa bolmasa jeńilýshi tarap bolmaýy tıis. Bul rette kóz­qarastardyń tyńdalyp, pikir­lerdiń qarama-qaıshylyǵyna qa­ra­mastan sońyna deıin syılas­tyq­pen qabyldana bilýi mańyzdy.

– Árıne, ortaq seriktesterdiń sheshimi de ortaq bolýy úshin senim ornaýy shart. Slovakııa eli álemdegi iri ári yqpaldy uıym­dardyń múshesi retinde ashyq saıasat ustaıdy. Osy rette birlesken joba – «Bir beldeý – bir jol» baǵdarlamasyn qoldaıdy. Negizgi taqyryptardyń ishinde sıfrlandyrý máselesine kóńil aýdarǵym keledi. Ásirese, salyq rejimin­de, qaýipsizdik máselesinde sıfr­ly júıege kóshý zaman talabyna aınalyp otyr. Bul búgingi taqyryp bolǵanymen erteńgi ár memleket úshin aýadaı qajet bolatyn negizgi sala bolmaq, – dedi spıker. Jahandyq saıası reformalardyń salqyn sal­dary ekonomıkany eki ókpeden qy­syp, óńiraralyq memleketterdiń birine túsken aýyrtpalyq endi birine áser etpeı qoımasy anyq. Slovak Respýblıkasy Ulttyq Keńesiniń Tóraǵasy búgingi álemdegi shatqaıaqtaǵan saıası-ekonomıkalyq jaǵdaıda bir memleket barlyq máseleni ózi sheship, tyǵyryqtan shyǵatyn jol tabatyndaı deńgeıde emes. Ondaı múmkindik joq. Sebebi áleýmettik, saıası, ekonomıka­lyq máselelerdiń baılanysy sııaq­ty memleketter de ózara or­taq jú­ıege enip ketken deı kelip terrorlyq áreketterge qar­sy birlesip jumys isteý jónindegi usynysyn bildirdi.

Parlamenttik dıplomatııa áriptestikti damytýǵa serpin beredi

Parlamenttik forýmnyń teń uıymdastyrýshysy retin­de Qazaqstan Parlamenti Májili­simen qatar Reseı Federa­sııa­sy­­nyń Federaldy jınalysy Mem­lekettik Dýmasy jáne Koreıa Res­pýblıkasy Ulttyq Assam­­b­­leıasy qyzmet atqardy. Son­­dyq­­tan plenarlyq otyrys­tar­da osy elderdiń ókilderi sóz tiz­gi­nin ustap, moderator boldy. Osy keńeste Eýropa men Azııa par­la­mentshileri eýrazııalyq keńis­tik­tiń qaýipsiz jáne turaqty da­mýyn qamtamasyz etý, HHI ǵa­syr­­dyń iri ıntegrasııalyq jo­ba­laryn júzege asyrý máse­lelerin talqylady.

Ázerbaıjannan kelgen Mıllı Medjılıs Tóraǵasy Oktaı Asadov parlamentaralyq dıplo­matııa úkimetterdiń saıasatyn qalyptastyrýda, memleketter arasyndaǵy yntymaqtastyqty damytýda óte mańyzdy ról at­qaratynyn aıtty. Ol osy óńir el­deriniń birlesken jumysy­nyń nátı­jesinde júzege asyrylatyn ınfraqurylymdyq joba­lar­dyń shynaıylyǵyna kóz jetkenin, eýrazııalyq keńis­tikte qalyptasqan jan-jaqty keli­­simder ekonomıkalyq ınte­gra­sııaǵa, ornyqty damýǵa úles qosa­tynyn sóz qyldy.

Osy oıdy qostaǵan Bangladesh Halyq Respýblıkasy Ulttyq Assambleıasynyń Tóraǵasy Shırın Sharmın Choýdhırı eýra­zııalyq parlamentter óńirdegi ekonomıkalyq olqylyqtardy azaıtýdyń tıimdi quraly bola alatynyn jetkizdi.

– Biz tıimdi ekonomıkalyq ınte­grasııaǵa qol jetkizý jáne jahandaný syn-qaterlerine jaýap berý úshin Eýrazııa el­derin biriktirýge baǵyttalǵan kóz­qaras­tardy osynda bólisemiz. Mun­daı ıntegrasııa bizge jahan­dyq ekonomıka men halyqara­lyq saýda júıesin úılestirý men yqpaldastyqty qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Biz ár eldiń ózderiniń ekonomıkalyq áleýetin belsendi seriktestik jolymen tıimdi paıdalana alýy úshin myqty negiz jasaımyz, bul óz kezeginde bizdiń halyqtardyń ómirine oń áserin tıgizedi. Men Eýropalyq odaq, ósip kele jatqan Ońtústik-Shyǵys Azııa, ASEAN elderi arasynda ómirsheń ekonomıkalyq komponent qura alatynymyzǵa senimdimin. Eýra­zııalyq parlamentter damýshy jáne damyǵan elder arasynda jaqsy saıası túsinistik qalyp­tastyrýǵa septigin tıgizedi, – dedi Sh.Choýdhırı.

Chehııa depýtattar palatasy­nyń Vıse-spıkeri Voıteh Fılıp Chehııa tarapy Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy negizgi saıası jáne ekonomıkalyq seriktes retinde kóretinin aıtyp, byltyr naýryzda Qazaqstan Parla­menti Májilisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń Chehııaǵa saparmen barǵanyn eske saldy. Al bıyl qazan aıynda Chehııa Res­pýblıkasy Parlamenti depýtattar palatasynyń Tóraǵasy Radek Vondrachektiń Qazaqstan­ǵa resmı sapary josparlanyp otyr eken.

– Parlamentaralyq baılanys­tardyń joldaryn qarastyrý óte mańyzdy dep sanaımyn. Sebebi bul baǵyttaǵy yntymaqtastyq lańkestik, ekstremızm sııaqty jahandyq syn-tegeýrinder men qaterlerge qarsy turý úshin kerek. Kópjaqty parlamentaralyq yntymaqtastyq memleket pen halyq arasynda ózara túsinistikti qamtyp, dıalog úshin qolaıly jaǵdaı jasaıdy. Osyǵan oraı mundaı dıalogtyń halyqara­lyq ári óńirlik turaqtylyq­tyń ornyqty damýy úshin mańyz­dylyǵyn moıyndaı alamyz, – dedi V.Fılıp.

Al Vengrııa Parlamentiniń Spıkeri Laslo Kever Qazaqstan damýdyń úlken jolynan ótkenin atap ótti.

– Qazaqstan sońǵy 30 jyl boıy úlken damý joly men prosesin bas­tan ótkerdi. 1990 jyldan keıin Vengrııa da demokratııalyq damý jolyna túsken edi. Biz de óte uzaq joldan óttik. Qazaqstannyń turaqtylyq ári tabys deńgeıine zor qurmetpen qaraımyn. Ár eldiń óz mádenıeti men dástúri, demokratııa men parlamentarızmge qol jetkizýde ártúrli joly bar. Iаǵnı, ár eldiń ózindik modeli bar ekenin aıtqym keledi. Birde-bir modeldi, birde-bir úlgini biz basshylyqqa alyp, ilgerileı al­maımyz. Ár eldiń óz joly, óz damý prosesi bar. Parlament róli barlyq ýaqytta da tarıhı sát­ke baılanysty. Máselen, Ven­grııada demokratııanyń alǵash­qy jyldarynda Parlament róli zań shyǵarýshylyq salada júr­gi­zil­di. Ol kezde bizge jańa zań­dar qa­byl­daý mindet boldy. Sál keıi­ni­­rek baqylaý prosesine kóship, at­qarý­shy organdardyń qyzmetin qa­da­ǵaladyq. Depýtat­tar barlyq ýaqyt­ta da óz saılaý­shylarynyń múd­desin qorǵaýy tıis, – dedi ol.

Keńes qorytyndysy boıynsha Eýrazııa elderi parlamentteri­niń tóraǵalary birlesken málim­deme jasady. Osyǵan oraı Qazaq­stan Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın baspa­sóz máslıhatyn uıymdas­tyryp, elimizde alǵash ret ótken halyqaralyq sharany qory­tyndylady.

– Búgin biz kóptegen túrli pikirdi tyńdadyq, tipti osy sessııa barysynda ótkir sóılegenderdi de estidik. Bizdiń bárimiz de uıym­das­tyrýshylarmen birge qa­tysý­shylar arasynda dıalog ornatý úshin barynsha qolaıly jaǵdaı jasaýǵa umtyldyq. Sonyń arqasynda senim men seriktestikti jolǵa qoıýǵa bolady. Bir keńespen memleketter, óńirler arasyndaǵy barlyq teketiresti alyp tastaý múmkin emestigi túsinikti. Alaıda biz birlesken kúsh-jigerimizben bar­lyq seriktesterimizge kómek­tesýge tyrystyq. Búgingi keńes­ke qatysqan barlyq ókil­der par­lamenttik dıplomatııa dıa­logynyń mańyzdylyǵyn jete túsindi. Biz qabyldaǵan qory­­tyndy málimdemede «Eýra­zııada dıalog, senim jáne serik­testik bolýy tıis» degen ortaq paıymymyzdy bildiremiz. Muny bizdiń halyqtarymyz kútip otyr. Biz tolyqqandy sessııa ótkizdik, – dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

Keńes barysynda jıynǵa qatysýshylar túrli salalardaǵy kópjaqty jobalardy júzege asyrý barysyn talqylap, olardy zańnamalyq qamtamasyz etý boıynsha tájirıbe almasty. Parlament spıkerleri jarııa etken bastamalar men usynystar Eýrazııa memleketterin seriktes­tiktiń jańa deńgeıine shyǵarýǵa múmkindik beredi jáne búkil eýrazııalyq keńistiktegi qaýip­sizdik pen birlikti qalyptas­tyrýǵa septigin tıgizedi degen senim mol.

 

Leonıd SLÝSKII,

RF Memlekettik Dýmasy halyqaralyq ister komıtetiniń tóraǵasy:

– Parlamentaralyq, elaralyq baılanystyń esebi dál osy Nur-Sultan qalasynan bastalady dep aıtýǵa bolady. Qazaqstan qashan bolsyn barlyq mem­lekettermen yntymaqtastyq orna­týǵa nıetti. Búgingi jıyn Eýrazııa kon­tınentinde ekonomıkalyq, saıası, áleý­mettik damýǵa jańa serpin beredi degen senimdemin. Qazaqstan tarapy Eýrazııa elderiniń yntymaqtastyǵyn berik ustaý úshin ortaq alańǵa aınalǵan memleket retinde ózin moıyndatyp otyr. IV Keńesti teń uıymdastyrýshy Reseı men Ońtústik Koreıa memleketi bolǵanymen, bul sharanyń ótýine Qazaqstannyń qosqan úlesi ólsheýsiz. Buǵan deıin eýropalyqtardyń qatysý-qatyspaýy beımálim bolsa, olardyń osy ortadan tabylýyna birden-bir uıytqy bolǵan – Qazaqstan tarapy. Osydan-aq memlekettiń álem elderi aldyndaǵy orasan zor yqpalyn kórýge bolady. Bul format eýropalyq negizge ıkemdelip jasalǵanyn da aıta ketken jón. 

Álbette, búgingi jıynda álem elderiniń qaýipsizdik máselesi de keńinen sóz boldy. Áńgime ıadrolyq derjava sanalatyn Reseı men AQSh sııaqty elderge tikeleı qatysty bolyp otyr. Osy oraıda parlamentaralyq kelisim boıynsha ıadrolyq qarýdy beıbit maqsatta paıdalaný máselesi nazarǵa alynýy kerek. Bul taqyrypty aldaǵy ýaqytta da jıi kóterý qajet. О́ıtkeni ıadrolyq qarýmen beıbit ómirdiń ólshemi ólshenetinin eskerýimiz kerek.

Voıteh FILIP,

Chehııa Depýtattar palatasynyń vıse-spıkeri:

– Parlamentaralyq baılanystardyń tetikteri óte mańyzdy dep sanaımyn. Sebebi bul baǵyttaǵy yntymaqtastyq lańkestik, ekstremızm sekildi jahandyq syn-tegeýrinder men qaterlerge qarsy turýǵa múmkindik týǵyzbaq. Kópjaqty parlamentaralyq yntymaqtastyq memleket pen halyq arasynda ózara baılanys ornatyp, dıalog úshin qolaıly jaǵdaı jasaıdy. Osyǵan baılanysty halyqaralyq ári óńirlik turaqtylyqtyń jahandyq ornyqty damýy úshin qolaıly jaǵdaılardy qurý maqsatynda yntymaqtastyq qurýdyń mańyzdylyǵy artyp keledi. Qazaqstan men Chehııa arasyndaǵy dostyq qarym-qatynas jańa bastamalardyń qolǵa alynyp, birlesken jobalardyń júzege asýyna yqpal etpek.

Chehııa tarapy Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy negizgi saıası jáne ekonomıkalyq seriktes retinde tanıdy. Aldaǵy ýaqytta eki el arasyndaǵy baılanystyń turaqty damýy úshin saýda-ekonomıkalyq baǵytta jańa mejelerge qol jetkizý kózdelip otyr. Aıta keterligi, byltyr naýryz aıynda Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın Chehııaǵa saparmen kelgen bolatyn. Al bıyl qazan aıynda Chehııa Parlamenti depýtattar palatasynyń Tóraǵasy Radek Vondrachektiń Qazaqstanǵa resmı sapary josparlanyp otyr. Joǵaryda atalǵan bastamalar, ózara yntymaqtastyq kezdesýler barysynda áli talaı talqylanatyn bolady.

Mýhamad Arıf Bın Md IýSÝF

Malaızııa Parlamentiniń Spıkeri:

− Qazaqstan turaqtylyǵy men beıbitshiligi myzǵymas, shekaralas memlekettermen de, álemniń ózge qurly­ǵyndaǵy eldermen de baılanysy berik, senimdi seriktes atanyp otyrǵan el. Parlamenttik forýmnyń Qazaqstanda ótýi Qazaq eliniń bedeli men abyroıyn kórsetedi. Malaızııa Qazaqstannyń bastamalaryna únemi qoldaý bildirip, óz tarapymyzdan ystyq yqylasymyzdy kórsetip otyramyz. Búgingi jıynda álem elderiniń nazaryn aýdaratyndaı utymdy bastamalar aıtyldy. Qazaqstan beıbit túrde ıadrolyq qarýdan bas tartý arqyly kóptegen alpaýyt derjavalarǵa úlgi bolyp otyr. Bul ǵasyrdyń basty qasireti – ıadro­lyq qarý ekenin barlyǵymyz sanaly túrde jaqsy túsinemiz. Tek onyń basqa maqsatta qoldanylmaýyn qadaǵalaý kerek. Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti N.Nazarbaev Qazaqstan BUU Bas Assambleıasy qabyldaǵan ıadrolyq qarýdan azat álem qurý týraly deklarasııanyń bastamashysy ekenin atap ótti. Búgingi kúngi ózektiligi joǵalmaǵan máseleniń aldaǵy ýaqytta da nazarda bolýy qajet dep esepteımin.

Eýrazııa elderi parlamentteri spıkerleriniń IV Keńesi joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵan. Álemniń ár buryshynan jınalǵan elderdiń spıkerleri ózara pikir almasyp, tanysýǵa, tájirıbe jınaqtaýǵa múmkindik týyp otyr. HHI ǵasyrdaǵy iri ıntegrasııalyq ekonomıkalyq jobalar tanystyrylyp, utymdy oılar, paıymdy pikirler aıtylǵan alań boldy.

Gúlmıra ISIMBAEVA,

Qazaqstan Parlamenti Májilisi Tóraǵasynyń orynbasary:

– «Úlken Eýrazııa: Dıalog. Senim. Seriktestik» Eýrazııa elderi parlamentteri spıkerleriniń IV keńesiniń Qazaqstanda ótýi biz úshin úlken saıası oqıǵa dep esepteımiz. Táýelsizdik alǵaly beri elimizde alǵash ret osylaı 60-tan asa eldiń parlamentter tóraǵalary halyqaralyq qarym-qatynasty damytýdy talqylaý maqsatynda bas qosyp otyr. Buǵan bizdiń Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qaty­sýy atalǵan forýmnyń mańyzy men deń­geıin kótergeni sózsiz. Elbasynyń búgin­gi jarııalaǵan usynystary qatysqan 1,5 myń parlamentshiniń kóńilinen shyqty dep oılaımyn. Tuńǵysh Prezıdent áý bastan kóterip júrgen bastamalary kez kelgen keleńsizdikterdi qarýmen emes, kelissózben sheshýge shaqyryp keledi.

Qazirgi tańdaǵy shym-shytyryq jahandyq shıelenister, jappaı qarýlaný, saýda sanksııalary sııaqty máselelerden parlamentter qalys qalmaý kerek. Olardyń memleketterdiń basshylaryna ájeptáýir yqpal etetindeı áleýeti bar. О́ıtkeni parlamentshiler – halyqtyń ókili. Al dúnıe júzindegi halyqtyń bárine eń birinshi keregi – turaqtylyq, beıbitshilik, ál-aýqattyń jaqsarýy. Sondyqtan osy keńeste aıtylǵan árbir usynys qundy.

Vladımır ANDREIChENKO,

Belarýs Ulttyq Jınalys О́kilderi Palatasynyń Spıkeri:

– Qonaqjaı Qazaqstan jerinde osyndaı forýmdy ótkizý – osy el basshylyǵynyń teń quqylyq, dıalog jáne senim negizinde álem­dik saıasattyń kúrdeli máselelerin sheshýge peıil­diliginiń taǵy bir dáleli. Belarýs álemdik qoǵam­dastyq nazaryn naqty máselelerge shoǵyr­lan­dyratyn keleli keńeske únemi qatysyp otyrady.

Qazirgi tańda yntymaqtastyq baǵyttaǵy kez kelgen qadam óte mańyzdy. Sondyqtan biz munda ortaq múddege jumylǵan, oıy bir jerden shyǵatyn pikirles taraptardyń qatary artqanyna shyn júrekten qýanyshtymyz. Mundaı dıalog formatynyń ereksheligi parlamenttik dıplomatııa bizdiń memleketterdiń azamattaryna ómirlik múddelerge negizdelgen ózekti máselelerden tys qalmaýǵa múmkindik beredi. «Úlken Eýrazııa: Dıalog. Senim. Seriktestik» Eýrazııa elderi parlamentteri spıkerleriniń IV keńesiniń taqyrybynda beıbitshilik, qaýipsizdik, erkin damý, eskirgen dogmalar men jalǵan stereotıpterden bas tartý sııaqty máselelerge basymdyq berildi.

Baqytbek SMAǴULOV,

Parlament Májilisiniń depýtaty:

– Buǵan deıin Eýrazııa elderi parlamentteri tóraǵalarynyń keńesi Reseı Federasııasy, Ońtústik Koreıa jáne Túrkııa Respýblıkasynda ótken edi. Endi mine, kúlli Eýrazııa úshin mańyzdy jıyn qazaq elinde, kelisim men bitimgerliktiń kıeli besigine aınalǵan Nur-Sultan qalasynda ótip jatyr. Bul forýmnyń mańyzy Qazaq eli úshin ǵana emes, álem úshin mańyzdy. Jıynda Eýrazııa qurlyǵyndaǵy 60-tan astam memleket pen 14 halyqaralyq uıym ókilderi túrli ózekti  máseleler kóterdi. Olardyń  barlyǵy zań shyǵarýshy organ esebinde beıtarap qalmaı, álemde bolyp jatqan oqıǵalardy ashyq aıta bildi. Osyndaı keń aýqymdy forýmdar ózge áriptestermen qarym-qatynasty nyǵaıta túsýde taptyrmas orta degim keledi.

Forým barysynda ár memleket ókili óz elinde bolyp jatqan máselelerdi ortaǵa saldy. Bul arqyly bir memlekettiń ǵana emes, jalpy alǵanda adamzat balasynyń damýyna kedergi keltiretin máselelerdi kórýge bolady. Rasynda da kóz jumyp qaraýǵa bolmaıtyn máseleler talqylandy. Bul parlamentter spıkerleriniń búkil qoǵamǵa alańdaýshylyq bildiretindigin ańǵartady.

Jumyssyzdyq, ashtyq, terrorızm syndy máselelermen álem bolyp kúresýimiz kerek. Osyndaı úlken dıalog alańdarynda ózekti máselelerdiń jıi aıtylýy, olardyń sheshý joldarynyń qarastyrylýy asa mańyzdy. Jıyndaǵy barlyq baıandamalar qoǵamnyń ózekti máselelerdi ashyq aıtýymen erekshelendi. Parlament zań shyǵarýshy organ retinde osyndaı dıalog alańdarynda aıtylǵan máselelerdi eleýsiz qaldyrmaıdy.

 

Orynbek О́TEMURAT,

Erkejan AITQAZY

 

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Izgilik elshisi

Aımaqtar • Búgin, 17:38

Soltústik oblystarda boran bolýy múmkin

Qazaqstan • Búgin, 16:18

Kún energııasy Oralǵa jetti

Aımaqtar • Búgin, 15:46

«Aqyny aq Ertistiń – Qımadıden...»

Rýhanııat • Búgin, 12:46

Fýtbol: Makedonııamen teń oınadyq

Fýtbol • Búgin, 12:24

Kúlki kerýeni № 3

Rýhanııat • Búgin, 11:38

Eń qysqa áńgime. Jandos Júsipbek

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:32

Eń qysqa áńgime. О́mirjan Ábdihalyquly

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:29

Eń qysqa áńgime. Baýyrjan Babajanuly

Eń qysqa áńgime • Búgin, 11:24

Dala úni Almatyda bastalady

Rýhanııat • Búgin, 10:19

Tekti sózdiń tóresi Almatydan bastalady

Aımaqtar • Búgin, 10:11

Taǵylymdy tulǵa

Rýhanııat • Búgin, 09:36

Ǵylym qanatyndaǵy ǵumyr

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Moıynqumǵa ushaq qatynaıdy

Aımaqtar • Búgin, 09:29

«Para berme» chellendji bastaý aldy

Aımaqtar • Búgin, 09:27

Kásipodaq úzdikteri marapattaldy

Aımaqtar • Búgin, 09:26

Bı-aǵa salǵan án eken...

Rýhanııat • Búgin, 09:17

Qaıta oralǵan «Don Karlos»

Rýhanııat • Búgin, 09:15

Jeti óner qonǵan jampozym

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Taǵdyry tańdalǵan patshaıym

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Naǵyz qazaq

Rýhanııat • Búgin, 09:05

«Brakoner» biraz basbuzardy quryqtady

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Reseıden de úırenýge bolady

Saıasat • Búgin, 08:52

Zań jobasyn talqylady

Qoǵam • Búgin, 08:46

IýNESKO-nyń syılyǵyn jeńip aldy

Qazaqstan • Búgin, 08:45

Uqsas jańalyqtar