Álem • 26 Qyrkúıek, 2019

Memleket basshysynyń AQSh-qa sapary álem nazarynda

79 retkórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev AQSh-qa memlekettik sapary barysynda Birikken Ulttar Uıymynyń 74-sessııasyna qatysty. Irgeli uıymnyń bul jolǵy jıyny «Kedeılikti joıý, sapaly bilim berýdi jáne klımatty saqtaý is-qımyldary men jan-jaqty tásilderdi ilgeriletý úshin kópjaqty kúsh-jigerdi shoǵyrlandyrý» taqyrybyna arnalǵan bolatyn. Osy oraıda, Memleket basshysy bedeldi minberde sóz sóılep, birqatar mańyzdy máselelerge halyqaralyq qoǵamdastyq nazaryn aýdardy. Aıta keterligi, bul – Q.Toqaevtyń Prezıdent retinde qatysqan BUU-nyń alǵashqy jıyny. Osy bir erekshe oqıǵa álemdik buqaralyq aqparat quraldary nazarynan tys qalǵan joq. Sınhýa, Bloomberg sekildi alpaýyt agenttikter men the Hill, Agenparl sekildi basylymdar Memleket basshysynyń saparyna keńinen toqtaldy.

Ulttyq biregeıliktiń ajyramas bóligi

1

Qazaqstan ıadrolyq qa­rýdan óz erkimen bas tart­qan el retinde BUU-nyń Bas Assambleıasynda halyq­aralyq qoǵamdastyqty jap­paı qyryp-joıatyn qarýsyz álem qurýǵa shaqyrdy.

BUU Bas Assambleıasynyń jyl saıynǵy jalpy pikirsaıysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev álem elderine úndeý jasady.

Osydan jetpis jyl buryn, Keńes ókimeti kezinde Semeı qalasynyń mańynda 450-den astam atom bombasyn synaqtan ótkizgen-tuǵyn. Q.Toqaev ıadrolyq qarýsyz álem ıdeıasy ulttyq biregeıliktiń ajyramas bóligine aınalǵanyn atap ótti.

«Iаdrolyq qarýsyz álem qurý – elimizdiń asa mańyzdy basymdyq bergen baǵyty. Osy umtylys qazaq halqynyń jalpyulttyq biregeıliginiń ajyramas bóligine aınaldy. Ol bizge ıadrolyq qarýdy joıýǵa qatysty jahandyq qozǵalystyń alǵy shebinde bolýǵa moraldyq quqyq berdi. Biz ıadrolyq qarýdyń ıgilik emes, jahandyq turaqtylyq pen beıbitshilikke tóngen qaýip ekendigine nyq senimdimiz. О́kinishtisi, birqatar elder strategııalyq qorǵanys kúshterinde ıadrolyq arsenalǵa arqa súıeıdi, bul olardyń qarsylastaryna assımetrııalyq jaýap berý úshin ony ıemdený máselesin qaraýǵa májbúr etedi. Bul qarymta jaýaptyń ózi – jappaı qyryp-joıý qarýy sekildi qyrǵynǵa aparatyn jol», dedi ol.

Osy oraıda, ıadrolyq qarýdan bas tartýymen qatar Qazaqstan Ortalyq Azııada ıadrolyq qarýdan azat aımaq qurǵanyn aıta ketken jón. Jyl sa­ıyn 29 tamyzda Semeı polıgonynyń jabylýyna baılanysty atap ótiletin Halyqaralyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy kúnniń toılanýyna Qazaqstan bastamashy bolǵan.

«Iranǵa qatysty birlesken is-qımyldyń keshen­di jospary jáne Koreı túbegin denýklearızasııa­laý jónindegi aǵymdaǵy máseleler taraptardyń múddeleri men pikirleri eskerile otyryp, saıası jolmen sheshilýi tıistigine Qazaqstan senedi», dedi Q.Toqaev.

Prezıdent, sondaı-aq Qazaqstannyń beıbitshilik pen qaýipsizdikke qosqan úlesin atap ótti. El astanasynda Sırııa daǵdarysy jónindegi kelissózderdiń 13 raýndyn ótkizdi.

2

Álemdi ıadrolyq qarýdan azat etýge shaqyrdy

BUU Bas Assam­bleıa­sy­nyń 74-sessııasynyń pikir­talas alańy bul joly kedeı­shilikpen kúres, sapaly bilim berý, klımattyń ózgerýi se­kil­di taqyryptarǵa arnaldy.

Jıyndy BUU Bas Assambleıasy 74-sessııasynyń Prezıdenti Tıjjanı Mýhammad-Bande ashty. Ol qazirgi tańda álem elderi kezdesip otyrǵan syn-qaterlermen birlesip kúresýge shaqyrdy. Sondaı-aq halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti saqtaý BUU-nyń basty maqsattarynyń biri ekenin atap ótip, álem elderi basshylaryna kúsh jumyldyrý qa­jet­tigin aıtty.

Jıyn barysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev sóz sóıledi. BUU Bas Assambleıa­synyń 74-sessııasynda sóılegen sózinde ol álemdi ıadrolyq qarýdan azat etýge shaqyrdy.

«Iаdrolyq qarýsyz álem qurý – elimizdiń asa mańyzdy basymdyq bergen baǵyty. Osy umtylys qazaq halqynyń jalpyulttyq biregeıliginiń ajyramas bóligine aınaldy. Ol bizge ıadrolyq qarýdy joıýǵa qatysty jahandyq qozǵalystyń alǵy shebinde bolýǵa moraldyq quqyq berdi. Biz ıadrolyq qarýdyń ıgilik emes, jahandyq turaq­tylyq pen beıbitshilikke tóngen qaýip eken­digine nyq senimdimiz. О́kinishtisi, birqatar elder strategııalyq qorǵanys kúshterinde ıadrolyq arsenalǵa arqa súıeıdi, bul olardyń qarsy­las­taryna assımetrııalyq jaýap berý úshin ony ıemdený máselesin qaraýǵa májbúr etedi. Bul qarymta jaýaptyń ózi – jappaı qyryp-joıý qarýy sekildi qyrǵynǵa aparatyn jol», dedi Q.Toqaev.

3

Ýkraınamen áriptestikke ázir ekenin aıtty

Qazaqstan Prezı­denti Qasym-Jomart Toqaev pen Ýkraına Prezıdenti Vladımır Zelen­­skıı BUU-nyń shtab-páterinde kezdesip, eki­jaq­­ty qarym-qatynas jóninde kelissózder júrgizdi.

Kezdesý barysynda Qasym-Jomart Toqaev pen Vladımır Zelenskıı birin-biri óz memleketterindegi eń joǵary qyzmetke saılanýlarymen quttyqtady.

Qazaqstan basshysy eki el arasyndaǵy tarıhı tamyrlastyq pen ortaq bolashaq jaıyn atap ótti. Qasym-Jomart Toqaev Ýkraınamen aradaǵy saıası jáne saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa daıyn ekenin, bul baǵyttaǵy múmkindikter zor ekenin aıtty.

Kezdesý sońynda Qasym-Jomart Toqaev pen Vladımır Zelenskıı bir-birin óz memleketterine saparmen kelýge shaqyrdy.

4

Qazaqstan senimdi kóshbasshynyń qolynda

Táýligine 1,8 mıllıon barrel munaı óndi­retin Qazaq­stan buryn­ǵy keńestik elder­degi eń iri munaı óndirýshi­lerdiń biri. Bıyl osy elde jańa prezıdent saılanǵany belgili. Taıaýda, 2 qyrkúıekte Qasym-Jomart Toqaev halyqqa Joldaýyn jarııalady. Endi, ol Nıý-Iorktegi BUU Bas Assambleıasynyń sessııasyna qatysty.

Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy N.Nazarbaevtyń kezinde qol jetkizgen ekonomıkalyq jetistikterden ke­ıin jańa qadam qajet. N.Nazarbaev «áýeli ekono­mıka – keıin saıasat» ustanymyn jarııalap, ıns­tıtý­sıo­naldy reformany keıinge qaldyrǵan-dy. Alaı­da taıaýda elde bolǵan narazylyq aksııalary ózge­ris­tiń ýaqyty kelgenin kórsetedi. 2 qyr­kúıek­tegi Jol­daýyn­da Q.Toqaev azamattardyń demons­trasııaǵa shyǵý qu­qy­ǵyna Konstıtýsııa kepildik bere­tinine toqtaldy.

Prezıdent Toqaev saıası reformasyz ekonomıka­lyq damý múmkin emes dep esepteıdi. Ol kóp partııa­ly júıeni, azamattardyń shaǵymdaryna «qulaq asa­tyn memlekettiń», sonyń ishinde Prezıdent ákim­shiliginde azamattardyń ótinishterin qaraý bólimin qurýdyń qajettigin atap ótti.

Áıtse de ál-aýqat deńgeıi ósip kele jatqanyn aıta ketken jón. Sońǵy bes jyl ishinde áleýmettik qol­daý alatyn adamdardyń sany 77 myńnan 1,4 mıl­lıonǵa deıin ósti. Bul – el halqynyń 8 paıyzy. Osy oraıda, keıbireýler áleýmettik qoldaý alý kezinde tabysyn jasyrǵanyn aıta ketken jón.

Sonymen qatar kóp balaly otbasylar áleýmettik qoldaýdyń azdyǵyna narazylyq bildirgen-di. Toqaev múmkindigi shekteýli balalarǵa, serebraldy sal aýrýyna shaldyqqandarǵa jáne kóp balaly analarǵa qoldaýdy arttyrýdy tapsyrdy.

Quqyq reformasy da kún tártibinde tur. Toqaev jynystyq zorlyq-zombylyq, pedofılııa jáne áıelderge qatysty turmystyq zorlyq-zombylyq faktileri boıynsha qylmystyq qýdalaýdy kúsheıtýge shaqyrdy. Ol sottardy túbegeıli reformalaýǵa jáne sottalýshylardyń quqyǵyn qorǵaýdyń qajettigin atap kórsetti.

Qazaqstan úshin eń úlken másele – «orta taptyń kirisin» ulǵaıtý. Toqaev sybaılas jemqorlyqpen kúresý, memlekettik kompanııalardyń sanyn azaıtý kerek dep esepteıdi. Budan bólek, mıkro jáne shaǵyn bıznesti úsh jylǵa salyqtan bosatyp, para berýge jaǵdaı jasaıtyn «tekseristerdiń» toqtatylatynyn aıtty. Negizgi maqsat – 2050 jylǵa qaraı jappaı jumyspen qamtyp, ishki jalpy ónimniń úlesin 50 paıyzǵa jetkizý.

Qazaqstan tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartýdy, eksportty qoldaýdy, týrızmdi damytýdy jáne aýyl sharýashylyǵyn órkendetýdi josparlap otyr. Sheteldikterge jer satýǵa tyıym salyndy. Álbette, mundaı sheshimdi qazaqstandyqtar qoldaıtyny anyq.

Qazaqstan qazir senimdi kóshbasshysynyń qolynda. Nıý-Iorktegi BUU Bas Assambleıasynda sóılegen sózinde Q.Toqaev muny anyq baıqatty. Eki ret óz eliniń Syrtqy ister mınıstri jáne Premer-Mınıstr qyzmetin atqarǵan tájirıbeli dıplomat úshin BUU-nyń alańy jaqsy tanys. Eýrazııa júreginde jańa dıplomatııalyq bastamalar bolatynyn anyq baıqadyq.

5

Qazaqstan ıadrosyz álemdi qoldaýdy jalǵastyrýda

Italııanyń Agenparl aq­parattyq agenttigi Mem­le­ket basshysy Qasym-Jo­mart To­qaev­tyń BUU Bas Assam­bleıa­­synyń Jalpy debattaryn­da sóılegen sózine nazar aýdardy.

«Osydan jetpis jyl buryn Qazaqstan keńes dáýirinde alǵashqy atomdyq synaq alańy bolǵan. Semıpalatınsk – qazirgi Semeı mańynda 450-den astam ıadrolyq qurylǵy jaryldy. Toqaev myrza ıadrosyz álem qurý Qazaqstannyń ulttyq biregeı­liginiń ajyramas bóligi ekenin málimdedi», delingen agenttik bergen aqparatta.

Agenttik Q.Toqaevtyń «Biz budan bylaı ıadrolyq qarýdyń aktıv emes, jahandyq beıbitshilik pen turaqtylyq úshin qaýip tóndiretin qural ekenine nyq senemiz. О́kinishke qaraı, keıbir elder áli de strategııalyq qorǵanys maqsatynda ıadrolyq qarýǵa senim artady. Osylaısha ol elder qarsylastaryn jappaı qyryp-joıý qarýlaryn satyp alý múmkindigin qarastyrýǵa ıtermeleıdi. Qazaqstan úlgi retinde osy jaǵdaıdy ózgertý úshin tabandy jumys isteıdi» degen sózin keltirgen.

Agenparl Qazaqstannyń ıadrolyq qarýdan bas tartýynan bólek, Ortalyq Azııada ıadrolyq qarýdan azat aımaq qurǵanyn sózge tıek etken. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń beıbitshilik pen qaýipsizdik máselesine basa nazar aýdaratynyn aıta kele, elimizde Sırııa daǵdarysyn talqylaý maqsatynda Astana prosesiniń 13 raýndy ótkenin atap ótti. Al terrorlyq áreketke qarsy júrgizilgen is-shara barysynda Qazaqstan men seriktesteri arnaıy gýmanıtarlyq operasııamen Sırııanyń soǵys aımaǵynan 600-ge jýyq azamatty qutqarǵanyna da toqtalǵan.

Agenttik aqparatty Memleket basshysynyń «Biz tájirıbemizben bólisýge daıynbyz jáne álem elderin osyndaı qadam jasaýǵa shaqyramyz» degen sózimen qorytyndylaǵan.

6

Qazaq Prezıdenti AQSh-tyń saıası jáne sarapshy top ókilderimen kezdesti

The Times of Central Asia Qazaqstan Prezıdentiniń Nıý-Iorkke sapary bel­gili amerıkalyq saıasatker­ler­­­men jáne sarapshylar qaýym­dastyǵynyń ókil­deri­­men kezdesýmen bastalǵanyn jazdy. Qasym-Jo­mart Toqaev AQSh-pen yntymaqtastyqty arttyrý Qazaq­­stan úshin asa mańyzdy ekenin atap ótkeni aıtyldy.

«Sondaı-aq Qasym-Jomart Toqaev amerıkalyq áriptesterine energetıkalyq saladaǵy birqatar birlesken jobalardyń tabysty júzege asqany týraly habardar etti. Aýyl sharýashylyǵy jáne joǵary tehnologııa salalary boıynsha ózara is-qımyldy arttyrý úshin jańa múmkindikterdiń bar ekenine nazar aýdardy», delingen aqparatta.

Meniń formýlam – kúshti Prezıdent, yqpaldy Parlament, esep beretin Úkimet Eurasia Diary BUU Bas As­sam­b­leıasy 74-sessııa­sy­nyń Jalpy debatynda Memleket bas­shysy Qasym-Jomart To­qaev­tyń sóz sóıleýine toq­tal­dy. Prezıdenttiń «Qazaqstannyń saıası júıesine qatys­ty formýlam – kúshti Prezıdent, yqpaldy Par­lament, esep beretin Úkimetten turady. Atalǵan basym­dyqtar halqymyzdyń suranysyna ja­ýap beretinine jáne elimizdiń beıbit bolashaǵyna aparatynyna senimim mol» degen sózin keltirgen aqparattyq portal.

Sondaı-aq Memleket basshysynyń maqsaty – mıllıondaǵan qazaqstandyq úshin reformalar men ınklıýzıvti qoǵamnyń artyqshylyqtaryn qamtamasyz etý ekendigi aıtylǵan. Oǵan qosa, portal Prezıdenttiń eldegi quqyq qorǵaý organdarynda oryn alǵan ózgerister týraly baıandaǵanyn jáne zańnyń barlyq salalar men azamattardyń kúndelikti ómirinde ústemdigin qoldaýǵa ýáde bergenin keltirgen.

6

Qazaqstanǵa saparmen kelýge shaqyrdy

BUU Bas Assam­bleıa­­­­sy­­nyń 74-shi ses­sııa­­sy aıasynda Qazaq­­stan basshysy «Bloom­berg» aqparat agentti­giniń ne­gi­zin qalaýshy ári ıesi Maıkl Blýmbergpen kezdesti.

Kezdesý barysynda taraptar Qazaqstan men «Bloom­berg» aqparat agenttigi arasyndaǵy yntymaqtas­tyq­tyń keleshegin talqylap, álemdik ekonomıkanyń kún tártibindegi ózekti máseleleri jóninde pikir almasty.

«Qasym-Jomart Toqaev 25 qyrkúıekte Nıý-Iorkte ótetin «Bloomberg» Jahandyq bıznes-forýmynyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Bul rette, Prezıdent aldaǵy is-shara jumysyna Qazaqstannyń atynan «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń basqarýshysy Qaırat Kelimbetov qatysatynyn aıtty», deıdi Elgezit.kz saıty.

Sondaı-aq Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Maıkl Blýmbergke Qazaqstannyń saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq múmkindikteri týraly aıtyp, amerıkalyq bıznesmendi «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵymen belsendi ynty­maqtastyq ornatýǵa shaqyrdy.

Maıkl Blýmberg kezdesýge múmkindik týǵyzǵany úshin Qazaqstan Prezıdentine alǵys bildirip, qazaq­standyq áriptesterimen ózara tıimdi yntymaq­tastyq­ty ilgeriletýge daıyn ekenin jetkizdi.

Kezdesý sońynda Qasym-Jomart Toqaev Maıkl Blýmbergti Qazaqstanǵa saparmen kelýge shaqyrdy.

Sholýdy ázirlegen

Abaı ASANKELDIULY,
Merýert BÚRKITBAI,
«Egemen Qazaqstan»

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Elıtaly kezeńge joldama aldy

Sport • Búgin, 09:58

Eki qola medal enshiledi

Boks • Búgin, 09:57

«Barystyń» qarqyny qatty

Hokkeı • Búgin, 09:52

Kıprdi de jeńe almadyq...

Fýtbol • Búgin, 09:51

Galbadrah bolmasa qaıter edik?!

Sport • Búgin, 09:49

«Qara altyndy» qapysyz aǵyzǵan

Qazaqstan • Búgin, 09:44

Qyz áýlıe

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Qaıtalanbas qymyz dámi

Qazaqstan • Búgin, 09:33

Rýhanı jańǵyrǵan aýyl

Rýhanııat • Búgin, 09:28

Ekijaqty kelisimge qol qoıyldy

Qazaqstan • Búgin, 09:26

Tálim men tájirıbe ushtasqan uıa

Qazaqstan • Búgin, 09:10

Jambyldyqtardyń jarqyn jobasy

Aımaqtar • Búgin, 08:36

Joshy ulysynyń joǵalǵan shaharlary

Rýhanııat • Búgin, 08:31

Úılestirý keńesiniń kezekti basqosýy

Qazaqstan • Búgin, 08:27

Túgel túrkini túgendegen

Álem • Búgin, 08:20

Katonqaraǵaıdy qalaı saqtap qalamyz?

Qazaqstan • Búgin, 08:12

«Dostastyq vızasyn» engizýdi usyndy

Prezıdent • Búgin, 08:03

Taldyqorǵanda 5 myń aǵash otyrǵyzyldy

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Keı óńirlerde aýa-raıy ózgeredi

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Iesiz zyndan. Dıdar AMANTAI

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Senatorlar senbilikke shyqty

Qazaqstan • 12 Qazan, 2019

Uqsas jańalyqtar