Saıasat • 27 Qyrkúıek, 2019

Qalyptasqan jaǵdaıdy shynaıy baǵalaý qajet

29 retkórsetildi

Qazaqstan men Ortalyq Azııa elderiniń jetekshi sarapshylary Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Qory janyndaǵy Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýty (ÁESI) qabyrǵasynda atalǵan aımaq pen Qytaı arasyndaǵy yntymaqtastyq máseleleri men onyń bolashaǵy taqyrybyn talqylady.

Qazirgi tańda QHR-dyń ekonomıkalyq áleýeti Ortalyq Azııa damýynyń mańyzdy faktoryna aınalyp otyr. Qytaı Ortalyq Azııa elderiniń iri saýda seriktesi retinde ornyqty jáne aımaq ekonomıkasynyń mańyzdy salalaryna quıylǵan Qytaı ınvestısııasynyń kólemi jyl saıyn artyp keledi.

Alaıda saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastyń qarqyndy damýymen qatar birqatar ekiudaı tendensııa­lar baıqalady. Atap aıtsaq, ekonomıkalyq qatynas qurylymynda teńgerimsizdik aıqyn seziledi. Ásirese, QHR-dyń qarjy ınstıtýttary aldyndaǵy qaryz kóleminiń ósýi úlken alańdaýshylyq týǵyzýda. Sońǵy oqıǵalar kórsetkendeı, Ortalyq Azııa elderiniń qoǵamy bul úderisterdi ekiudaı qabyldaýda. Sondyqtan Qytaı elimen yntymaqtastyqty keńeıtýge qatysty týýy múmkin syn-tegeýrinder men múmkindikterge «aımaqtyq» kózqarastyń qajettigi arta túsedi.

Osyǵan oraı sharanyń moderatory, ÁESI dırektory Erjan Saltybaev: «Búgingi tańda Ortalyq Azııa elderi men Qytaı arasyndaǵy yntymaqtastyq úderisteriniń jalpyaımaqtyq sıpaty bolýy tıis. Bul rette bizdiń ınstıtýtymyz úshinshi jyl qatarynan uıymdastyryp otyrǵan osy formattaǵy sarapshylar pikirtalasy úlken mańyzǵa ıe», dedi.

Basqosý barysynda Qyrǵyz Respýblıkasy Ulttyq strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyz­metkeri Kýbanychbek Toktorbaev óz oıyn bylaı sabaqtady: «Qytaı basshylyǵy Ortalyq Azııa aımaǵy QHR úshin ózin­dik «strategııalyq tyl» ekendigin kórsetti. Resmı Beıjiń Qytaı ekonomıkasy úshin kómirsýtegi men basqa paıdaly qazbalarǵa baı resýrs kózi retinde Ortalyq Azııanyń mańyzdy ekenin túsindi», dedi.

Budan bólek, ÁESI dırektory Erjan Saltybaevtyń pa­ıymdaýynsha, Ortalyq Azııadaǵy Qytaıdyń ekono­mıkalyq úlesi kúnnen-kúnge júıeli ári keshendi sıpat alyp keledi. Osy oraıda ol: «Otyn-energetıka salasy men basqa da salalarǵa keńinen tartylǵan Qytaı ınvestısııasyn ártaraptandyrý kórinisi baıqalýda. Osy úderistiń yqpalymen aımaqta geoekonomıkalyq oqıǵalar qarqyndy ózgeriske ushyraýda. Bizge bul úderisterdiń qarqyny men baǵytyn, sonymen qatar  orta jáne uzaqmerzimdi saldarlaryn anyq túsiný qajet», dedi.

Jalpy alǵanda, jıynǵa qatysýshylardyń Ortalyq Azııa elderiniń ekonomıkalyq táýelsizdigin saqtaý máse­lelerinde pikirleri bir jerden shyqty. Sondaı-aq stra­tegııalyq áreketke qajetti alań qazirgi tańda óte ózekti ekendigi aıtyldy.

Pikirtalasty qorytyndylaǵan Tájikstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Parvız Mýhammadzoda bylaı dedi: «Osy tektes pikirtalas alańdary máseleniń jaı-japsaryn tolyq túsinýge ári zertteýge úlken úles qosaryna senimdimin. Búgingi dıalog Ortalyq Azııa men Qytaı arasyndaǵy qarym-qatynasqa qatysty qoǵamda qalyptasqan taptaýryn pikirlerdi belgili bir deńgeıde seıiltip qana qoımaı, aımaqtaǵy barlyq elder úshin naqty ári salıqaly usynystardy qalyptastyrýǵa yqpal etip, oryn alǵan jaǵdaıdy shynaıy baǵalaýǵa múmkindik berdi».

 

Daıyndaǵan

Joldybaı BAZAR,

«Egemen Qazaqstan»

 

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar