El besikti tozdyrmaıtyn is bastaldy

Indýstrııa qansha damyp, qalalar óskenimen, ótken ǵasyrda Bı-aǵa – Beıimbet Maılın aıtqan «Gúldense aýyl – gúldenemiz bárimiz!» degen sózdiń máni de, mańyzy da artpasa kemigen joq. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary josparly ekonomıkanyń ornyna naryqtyń kelýine baılanysty oryn alǵan qıyndyqtar zil batpan salmaǵyn aldymen aýyl sharýashylyǵyna, odan aýylǵa saldy. Sodan keıingi kóri­nis­ter jurtshylyqtyń kóz aldynda. Ult­tyq dástúr men ana tilimizdiń qa­­sıet­ti oshaǵy, qaınar bulaǵyndaı bol­­ǵan aýyldan osy kúnge deıin kósh toq­taǵan joq. Jyl saıyn oblys kar­ta­synan birneshe aýyl syzy­lyp tas­talady. Otyz jylǵa jýyq boıy tozbasa tolyqpaǵan aýyldy kóterý­di Pre­zıdent Joldaýynda basty máse­le­lerdiń biri etip atady. Onda aýyl tur­mysyn túzetpeı, aýyl sharýa­shy­ly­ǵynyń ónimdiligin arttyrý da múmkin emestigi aıtyldy. Rasynda, júzin jel qaǵyp, mańdaıyn kún jep mal baǵatyn, egin egetin malshy men dıqannyń turmysy ońalmaı, jumy­synda qandaı bereke bolmaq? Kóp­tegen eldi mekende tek jastar ǵana emes, jumys jasyndaǵy adam­dar­dyń turaqtamaı, tipti aýyl sharýa­shy­lyǵy kásiporyndarynda jumysshy ma­mannyń tapshylyǵy biline bas­taǵany da beker emes. Aýyldardyń bar­lyǵynda derlik áleýmettik-mádenı nysandar jóndeý jumysyn qajet etedi. Aýdan men qala ákimderimen, basqarmalar basshylarymen ótkizgen selektorlyq májiliste oblys ákimi Arhımed Muhambetov óńirde ondaı nysandardyń uzyn sany eki myńdaı bolatynyn aıtty. Qostanaı oblysynda qazir 548 eldi meken bolsa, jyl aıaǵyna deıin 521-i qalatyn túri bar. 253 aýyldyń bolashaǵy aıqyn dese, qalǵan 268 aýyldyń kórki de, qýaty da kóńilge asa toq emes, biraq qýsyrylsa da ázirge tur.

Joldaýdan keıin, ob­lysta osy «Aýyl – el besigi» baǵdar­lamasy bo­ıynsha jumys bastalyp ketti. Qazir Fedorov, Sarykól, Qarasý, Meńdi­ǵara, Áýlıekól aýdandary osy baǵdar­lamaǵa qatysyp, olarda 46 áleý­mettik mádenı nysan, ıaǵnı balabaqsha, mektep, ın­ternat, kitaphana, mádenıet saraılary, stadıon, aýrýhana men emhanalardy kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumystary qolǵa alynǵan. Jóndeý jumystaryna aýyl ishindegi joldar da kiredi. Olar úshin respýblıkalyq bıýdjetten 2,3 mıllıard teńge bólingen bolatyn. Búgin barlyq bólingen osy qarjynyń 35 paıyzy ıgerildi. Ási­rese, kún sýymaı birinshi kezektegi qajet­ti nysandardyń jumysyn aıaqtaý min­det bolyp otyr.

– Qarasý men Sarykól aýdan­daryn­daǵy mektepterdiń, Meńdiǵara aýdanyn­daǵy klýbtyń jóndeý jumysy shabandap tur. Bastaǵan soń, olardy kúzdiń qubylmaly kúni kútpeı­di, tezirek bitirý kerektigi bilinedi. Atalǵan aýdandarda qarjy ıgerý 25 paıyzdan aspaıdy, – deıdi oblystyq ekonomıka jáne bıýdjetti baǵdarlaý basqarmasynyń basshysy Gúlbaram Musaǵazına.

Aýyldy kórkeıtýge baǵyttalǵan osy baǵdarlama aıasynda jumysy ir­kilmeı júrgizilse, kóp is tyndyrylyp qalary beseneden belgili. О́ńir bas­shy­sy Arhımed Muuhambetov aýdan ákim­derine mundaı keleli isti tek bıýdjet qarjysyna qaratyp qoımaı, jergilikti kásipkerlerdi de jumyldyrý kerek­tigin aıtty. Eń aldymen jóndeý nysanasyna aýdan ortalyqtary alynady, sosyn bolashaǵy bar iri aýyldarda jumys jalǵasyn tabady.

О́ńirde aldaǵy jyly «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasynyń qadamy keńeıe túsetin bolady. Aldyn ala anyq­talǵandaı, 2020 jyly oblysta Denısov, Qamysty, Qarabalyq, Naýyr­zym, Uzynkól, Altynsarın aýdan­darynyń ortalyqtary men Tobyl stansasy sekildi jeti iri eldimekende osy baǵ­dar­lama aıasynda jumys qyzady. Soǵan oraı oǵan bólinetin qarjy da es­e­lene túseri málim. Bul aýdan­dar­dyń barlyǵy da oblys ortaly­ǵy­nan shal­ǵaıda jatyr. Tozyǵy jetken áleý­met­tik-mádenı nysandar jón­deý ju­my­syn qajet etip, kútip tur. Sony­men qatar ózge baǵdarlamalar bo­ıyn­sha aýyldarǵa aýyz sý, kógildir otyn da jaqyndaı túsedi. Qazir oblys­ta bir­neshe aýyl aýyz sýdy ashyq sý aıdyn­darynan ishedi. Oblys ákimi baǵ­dar­lama jumysynyń shıratylýy úshin aýdan ákimderinen tez arada naq­ty ju­mys­tar kestesin jasaýdy talap etti. Baǵ­dar­lamanyń bastalýynda azda­ǵan osyn­daı kedir-budyr irkilister bol­ǵany­men, onyń aýyldy kórkeıtýge, jańa lep ákelýine degen jurttyń úmiti úlken.

QOSTANAI