Tehnologııa • 27 Qyrkúıek, 2019

Internet ıgiligin qalaı paıdalanamyz?

1510 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Alǵashynda ınternetti aı­shylyq alys jerlerden habar alǵyzyp, onlaın aqparat izdestirý úshin ǵana paıdalanǵan qol­danýshylar úshin qazir ınternettiń túrli qyzmeti bar. Ǵalamtordyń ǵala­maty úıde nemese álemniń kez kelgen núk­tesinde otyryp-aq kerek qujatyńyzdy alyp, qa­jet taýaryńyzǵa qol jetkizesiz. Ol az deseńiz, on­laın dárigerge jazylyp, medısınalyq kómekke júgine alasyz. Oǵan taǵy qashyq­tyq­tan onlaın oqýdy, kásibı bilik­tilikti art­tyrýdy qosyńyz. Meıli úıde, meıli túzde bolsyn ın­ternet sizdiń kúndelikti ýaqy­tyńyzdy únemdeýge úlken sebep.

Internet ıgiligin qalaı paıdalanamyz?

Internet jelisin kimder qoldanady?

 International Telecommunications Union deregi boıynsha, álemde 48% ın­ter­net qoldanýshysy bar. Bul dege­nimiz álemniń túkpir-túkpirinde ın­­ternettiń kómegimen túrli jaǵdaı­daǵy máseleler sheshimin taýyp jatyr degen sóz. Rasynda bir ǵana batyrma ar­qyly qajet dúnıeńizdi alasyz, barar jerińizdiń bıletine deıin daıyn tu­rady. Bul onlaın qyzmetterdiń bir­nesheýi ǵana. Al ómir súrý deńgeıin jeńil­dete túsetin ınternettiń ıgiligi qan­shama?!

Statıstıkaǵa súıensek, ınternet qol­danýshy memleketter tizimine jalpy 182 memleket engen. Bul kóshte eń birinshi orynda – Qytaı Halyq Res­pýblıkasy tur. Atalǵan elde 772 mln ın­ternet qoldanýshysy ǵalamtordyń ǵa­lamatyn túrli jaǵdaıda kórip otyr. Internet qoldanýshy memleketterdiń ondyǵynda qytaılyqtardan ózge Úndistan, AQSh, Brazılııa, Indonezııa, Japonııa, Reseı, Nıgerııa, Meksıka, Bang­ladesh syndy elder bar. Al Qa­zaqstan bul reıtıngte 40-orynda.­ Statıstıka dereginshe, elimizde
14 023 856 ınternet qoldanýshysy bar.­ Iá, búginde elimizde ınternet qol­­­daný­shylar qatary qarqyndy ósip keledi. Osy oraıda «Sıfrly Qa­zaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıa­synda elimizde halyqty joǵary jyl­damdyqty ınternetpen qam­tamasyz etý jáne aýyl men qala arasyndaǵy sıfr­ly teńsizdikti azaı­tý máselesi bir jolǵa qoıylyp keledi. Atalǵan jo­ba arqyly elek­trondy saýda-sat­tyqty jandandyrý, elektrondy úkimet qyz­metterin jáne bilim berý, den­saýlyq saqtaý salalaryndaǵy ın­ter­aktıvti quraldardy engizý sharalary el damýyna eleýli áleýmettik-eko­nomıkalyq serpin berýde. Qazirdiń ózinde nátıjeler kóńil qýantady. «Elektrondy úkimet» portalynyń jyldyq jumysynyń qorytyndysy boıynsha 2018 jyly 30 mln-nan astam elektrondy formatta qyzmet kór­setilip, portalǵa 8 mln-nan as­tam adam tirkelgen. BUU zertteý qory­tyn­dysynda «Elektrondy úkimettiń» damý deńgeıi boıynsha Qazaqstan 39-orynnan kórindi. Bul – óte joǵary kór­­setkish.

 Qazaqstandyqtar ınternetti qandaı maqsatta qoldanady?

Internet jyldamdyǵyna sáı­kes, jyl saıyn onlaın qyzmetke júginý­shi­lerdiń qatary kóbeıip keledi. Sta­tıs­­tıka komıtetiniń málimetinshe, 2007 jyly taýarlardy satý jáne satyp alý qyzmetine halyqtyń 4,7% -y adam júginse, 2018 jyly bul kórsetkish 36,8%-dy kór­setken. Sol sııaqty aqparat izdes­tirý, habarlamalar almasý qyzmetteri 2007 jy­ly 71,8% bolǵan bolsa, 2018 jy­ly 75,4 %-ǵa jetken. 12 jyl ara­­lyq­ta­ bul qatarǵa túrli qyzmetter enip otyrdy.

2018 jylǵy derek boıynsha qa­zaq­­standyqtar ınternetti 5 negiz­gi maq­satta qoldanady. Derekke súıen­sek, ınternet qazaqstandyqtar úshin eń aldymen aqparat ornalastyrý jáne habarlama almasý (75,4%) úshin qajet. Al ekinshi kezekte áleýmettik jelige kirý úshin qajet bolatyn kóri­nedi. О́ıtkeni bul qyzmet úshin úles 69,7%-dy quraıdy. Al fılm kó­­­rý, sý­ret júkteý, mýzyka tyńdaý já­ne túrli onlaın oıyndar oınaýǵa ın­­­ter­net qoldanýshylarynyń 63,3 ­%-y qyzyǵady. Tórtinshi kezekke elek­­­trondy saýda-sattyq qyzmeti ki­rip otyr. Iаǵnı 36,8% adam ınternet arqyly qajet taýaryn qalaǵan ýaqytynda, ózi tańdaǵan baǵaǵa alyp, keregine jaratyp júr degen sóz. Al besinshi kezekte ınternet qoldanýdyń qajettiligi elektrondy poshtamen hat almasý úshin kerek bolady. Bul qyzmet úshin úles 32,6%-dy kórsetti. Mine, osylaısha qazaqstandyqtar kúndelikti atalǵan 5 negizgi maqsatta ınternet jelisin qajet etedi. Iá, ınternettiń ıgiligin búginde eńbektegen baladan eńkeıgen qartqa deıin kórip otyrǵany ras. Tehnologııanyń san alýan túrin san qıly ortada qoldaný arqyly kópshiliktiń qoly kópke jetip otyr.