Sport • 30 Qyrkúıek, 2019

Taý kótere almaǵan «TOLAǴAILAR»

25 retkórsetildi

Qyrkúıek aıy sportshylar men jankúıerlerdiń esinde álem chempıonaty ótken aı retinde esinde qalatyny anyq. О́ıtkeni bul aıda álemniń túkpir-túkpirinde tórt birdeı álem chempıonaty uıymdastyryldy. Qatar astanasy Dohada ótken juma kúni jalaýy jelbiregen jeńil atletıkadan álem birinshiligi 5 qazanda máresine jetedi. Búgingi materıalymyzda biz Taılandtyń Pattaııa qalasynda qazaqstandyq sportshylardyń qatysýymen ótken aýyr atletıkadan álem chempıonatyn qorytyndylaımyz.

Birden aıtaıyq, bıylǵy jahandyq birin­shilik Qazaq­stan úshin sátsiz boldy. Sebe­bi Taılandqa barǵan «tola­ǵaı­larymyz» bir ǵana medal ıelendi. Jalpy, Qazaqstan qura­ma­synan álem birinshiligine toǵyz atletimiz barǵan-dy. Jahandyq doda aldynda qurama bas bapkeri Iýrıı Melnıkov erler arasynda Denıs Ýlanovtan, qyzdar básekesinde Zúlfııa Chınshanlodan júlde kútemiz degen bolatyn. Biraq ekeýi de júldege ilige alma­dy. «Olım­pıadaǵa irikteý kezeń­deriniń jańa erejesi boıynsha biz­diń basty maqsatymyz – jekeleı synda meılinshe kóbirek upaı jınaý. Degenmen, qyzdar báse­kesinde álem chempıonatynyń júldesinen basty úmitkerlerdiń bir – Zúlfııa Chın­shanlo. Ol qa­zirgi tańda qazaqstandyq aýyr atletter arasynda reıtıngte kósh bastap tur. Al erler arasynda Denıs Ýlanovqa kóp úmit artamyz. Qalǵan sportshylarymyzdan da jaq­sy nátıje kútetinimizdi ja­syrmaımyn», degen bolatyn.

 Jıyrma jastaǵy qaharman

Biraq eki sportshy da bas bapkerdiń senimin aqtaı almaı, júldeden qur qaldy. Dese de, 20 jastaǵy Igor Son búkil qura­many álem chempıonatynan júl­desiz oralýdan qutqaryp, bir kúnde qaharman atandy. Otan­dasymyz álem birinshiligine alǵash ret qatysyp tursa da, kúmis medal oljalady. 55 kıloda synǵa túsken ol serpe kóterýde 120 kılo ziltemirdi kóterse, julqa kóte­rý baǵdarlamasynda 146 kılo­ny eńserdi. Eki jattyǵý qory­tyn­dysy boıynsha, 266 kılo sal­maqty baǵyndyryp, álem chem­pıonatynyń kúmis júl­degeri atandy. Esterińizde bolsa, Igor tamyz aıynda Tal­dy­qor­ǵanda ótken Qazaqstan Sparta­kıa­dasynda eki jattyǵý qory­tyn­dysy boıynsha 260 kılo ziltemirdi kóterip, Qazaqstan re­kordyn jańartqan bolatyn. Eki aıdyń ishinde óz nátıjesin 6 kıloǵa jaq­sartqan otan­da­sy­myzdyń bola­shaǵynan zor úmit kútýge bolady.

Bul salmaqta top jarǵan Soltústik Koreıa sportshysy Om Iýn Chhol eki birdeı álem rekordyn ornatty. 294 (128+166) kılony eńsergen ol julqa kóterýde jáne jalpy esepte álem rekordyn jańartty. Buǵan deıingi jul­qa kóterýdegi rekord 162, jalpy esepte 293 kılo bolatyn. Sondaı-aq otandasymyzdan bir kılo kem kótergen (265 kılo, 118+147)  Saýd Arabııasy ókili Mansýr Ab­dýlrahım 265 kılo salmaqpen úzdik úshtikti túıindedi.

Sonymen qatar osy salmaq­ta óner kórsetken taǵy bir qazaq­standyq sportshy, byltyrǵy álem chempıonatynyń kúmis júlde­geri Arlı Chonteı 263 kılo­men (118 +145) besinshi oryn ıelendi. 2008 jyly Qytaı­dan Qyrǵyzstanǵa qonys aýda­ryp, 2012 jyly London Olımpıa­dasynyń qarsańynda Qazaqstan azamattyǵyn alǵan Arlı Chonteı 7 jyldyń ishinde tórt ret qana bizdi júldesimen qýantty. 2017 jyly Taıpeıdegi Ýnıversıada oıyndarynda qola medalǵa ıe bolsa, byltyr Ashǵabatta ótken álemdik dodada kúmis aldy. Al bıylǵy Azııa chempıonatynda qola medal enshilegen bolatyn.

 Olımpıada júldegerleri júldesiz qaıtty

Pattaııadaǵy álem chempıo­natyna buǵan deıin Olımpııa oıyndarynda júlde alǵan (Ilıa Ilın men Zúlfııa Chın­shan­lony qospaǵanda) eki sportshy­myz barǵan edi. Biraq ekeýi de Taıland astanasynan qu­ralaqan qaıtty. Rıo-de-Janeıro Olım­pıadasynyń chempıony Nıdjat Ragımov 17-oryndy qanaǵat tutty. Osydan 4 jyl buryn AQSh-ta ótken álem chempıona­tynda, 3 jyl buryn Rıo tórin­de 77 kıloda qarsylas shaq keltir­megen Nıdjat PattaIıada jańa sal­maqta ıaǵnı 81 kıloda óner kór­setti. Byltyr Ashǵabatta ótken dúnıejúzilik birinshilikte 77 kıloda synǵa túsip, segizinshi oryn alǵan bolatyn.

Bıylǵy álem chempıonatyn­da S tobynda synǵa túsken sport­shynyń alǵashqy saıysta joly bolǵan joq. Julqa kóterýde 145 kılomen shekteldi. Mysaly, ol Olımpııa oıyndarynda bul sa­ıysta 165 kılony kótergen bolatyn. Serpe kóterýde 189 kılomen shekteldi. Jalpy esepte 334 kılomen 17-oryndy mise tutty.

Bul salmaqta birinshi oryndy 77 kıloda Rıo Olımpıadasynyń kúmis júldegeri atanǵan qytaılyq Lıýı Sıaoszıýn jeńip aldy. Ol jańa salmaqta eki birdeı álem rekordyn ornatty. Ekinshi orynǵa taǵy bir qytaılyq Lı Daın (377 kg) turaqtasa, úzdik úshtikti kolýmbııalyq Braıan Rodalega (363 kg) qorytyndylady.

Denıs Ýlanov ta (89 kg) el senimin aqtaı alǵan joq. Qos­saıys qorytyndysy boıynsha 358 kılo ziltemirdi ózine baǵyn­dyrǵan ol 10-orynǵa taban tiredi. Aıta keteıik, Ýlanov Rıo Olım­pıadasynyń qola júlderi.

 «Dopıngsiz chempıondar»

Dopıngpen ustalyp, Olımpııa oıyn­dary­nyń altynynan aıy­rylǵan Zúlfııa Chın­shanlo men Ilıa Ilın úshin álem chempıonaty sátti bola qoıǵan joq. 55 kıloda synǵa túsken Chınshanlo qossaıys qorytyndysy bo­ıynsha 213 (93+120) kılony ba­ǵyndyryp, tórtinshi oryn ıe­lendi. Bul básekede qytaılyq Sýnıýn Lıao (227 kg) top jardy. Ekin­shi oryndy taǵy bir qytaılyq sportshy Vansýn Chjan ıelense, úzdikter úshtigin fılıppındik atlet qorytyndylady. Zýlfııa Chınshanlo sońǵy 4 jyl kóleminde halyqaralyq arenadaǵy ja­rystarǵa qatysqan joq. Byltyr 10 maýsymda eki jylǵa sozylǵan «shettetilý» merzimi aıaqtalyp, sportqa qaıta oralǵan bolatyn.

Dopıngke baılanysty biraz jyldyq úzilisten keıin úlken sportqa qaıta oralǵan Ilıa Ilın bıyldan bastap birneshe jarysqa qatysa bastady. Sáýir aıynda Qytaıda ótken qurlyqtyq jarysta 345 (160+185) kılo salmaqty kóterip, jalpy esepte besinshi oryn ıelengen bola­tyn. Sondaı-aq maýsym aıyn­da British International Open týr­nırine qatysyp, 350 (165+185) kı­lomen qola júlde alǵan-dy. Al tamyz aıynda Qazaqstan Spar­takıadasynda top jardy.

Álem birinshiliginde 96 kıloda synǵa túsken otandasymyz qossaıysta 363 kılony ba­ǵyn­dyryp, (168+195) bar bolǵany 13-shi orynǵa taban tiredi. Básekeden keıin Ilıa Ilın óziniń nátıjesi týraly pikir bildirdi. «Jalpy alǵanda, álem chempıonaty joǵary deń­geıde ótti. О́zimniń nátıjeme kóńilim tolady. Bárin jospar boıynsha oryndadym. Meniń bas­ty maqsatym – 10-14 orynnan kóriný kerek boldy. Nátıjesinde 13-i oryn ıelendim. Meniń jasyma bul jaman nátıje emes dep oılaımyn. Men qazir ulttyq quramada birinshi nómir emespin. Bul nátıjeden keıin ekinshi orynǵa kóteriletin shyǵarmyn. Al birinshi orynda Denıs Ýlanov tur», deıdi ol. Sondaı-aq Ilın jeltoqsan aıynda Qatarda ótetin dodaǵa qatysýdy josparlap otyr.

 Jalpy eseptegi jaǵdaı

Qazaqstan álem birinshiliginde 1 kúmis medalmen jalpy koman­dalyq esepte 12-orynǵa turaq­tady. Bizben birge dopıng daýyna tap bolyp, 2017 jyly dıskvalıfıkasııaǵa ushyraǵan Qy­taı men Soltústik Koreıa qurama­larynyń nátıjesi táp-táýir. Qytaı 10 altyn enshilep, jalpy komandalyq esepte top jardy. Eki altyny bar Soltústik Koreıa ekinshi orynda. Úzdik úshtikti 2 altynmen Armenııa quramasy qorytyndylady.

Taǵy bir aıta keterlik jaıt, Qazaqstan quramasy osymen úshinshi álem chempıonatynan altyn medalsyz oralyp otyr. Eń alǵash 2013 jyly Polshadaǵy chempıonatta altyn buıyrmasa, ekinshi ret byltyr Ashǵabatta ótken birinshilikte atletterimiz top jara almady. Mine, bıyl da «tolaǵaılarymyz» taý qopara almady. Eki jyl qatarynan altyn ala almaı, sátsizdikke ushy­raǵan sportshylarymyz ben aýyr atletıka federasııasynyń bas­shylyǵy qalaı aqtalar eken?

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar