Aımaqtar • 02 Qazan, 2019

Altyn Orda handary jerlengen oba-mavzoleı tabyldy

543 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Soltústik Qazaqstan oblysy Ýálıhanov aýdanyndaǵy Sileti ózeniniń tómengi aǵysyndaǵy «Qyzyl oba» degen jerdi qazǵan M.Qozybaev atyndaǵy oblystyq ýnıversıtet pen Pavlodar memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń «Margulan centre» ortalyǵynyń birlesken arheologııalyq ekspedısııasy sensasııalyq jańalyq ashty.

Altyn Orda handary jerlengen oba-mavzoleı tabyldy

Olar jýyrda HIV ǵasyrda Altyn Orda bıleýshileriniń jerlengen mavzoleı-qorymyn tapty. Arheologtardyń pikirine qaraǵanda ol Joshy han kezindegi jáne odan keıingi handar men tóreler urpaqtarynyń jerlengen oryny eken. Onyń aýmaǵy 1200 sharshy metr. Qorymnyń jaı qazaqtyki emes naq bıleýshilerge tán ekendigi kóptegen aıǵaqtarmen dáleldenip otyr. Sonyń ishinde sol zamanǵa tán sheberlikpen qalanǵan kirpish, onyń qalyńdyǵy, tabylǵan asyl zattar jáne t.b. arheologııalyq eskertkishter tek bıleýshilerge tán ekendigi sózsiz.

On sharshy shaqyrymdy alyp jatqan osynaý jerden kirpish kúıdiretin peshtiń, sý jetkizetin shyǵyrdyń silemderi tabylǵan. Osy jazyqqa arheologııalyq barlaý jasaǵandaǵy spýtnıktik túsirilimderdi jáne pılotsyz ushatyn apparattyń kómegimen túsirilgen aerofotolardy sarymen salystyryp, saralaı kele ǵalymdar munda ejelgi órkenıettiń izderi, qoldan sýaratyn ırrıgasııalyq qurylymdar, toǵandar men aryqtar bolǵandyǵy boljanyp otyr. Ekspedısııa basshysy Tımýr Smaǵulovtyń aıtýyna qaraǵanda osy aımaqta barlyǵy 7 mavzoleı bar eken. Osynyń bári Orda handarynyń bir stavkasy osy jerde bolǵany jáne bul aımaq memlekettiń bir mádenı-saıası ortalyǵy bolǵandyǵyn kórsetedi. Munyń ózi, saıyp kelgende, Soltústik Qazaqstan dalasyn mekendegen kóshpeli turmystaǵy halyqtyń belgili bir ortalyǵy, sol zamanǵa tán qalasy da bolǵandyǵyn aıǵaqtap tur. Kirpishtiń joǵary sapasy da ınjenerlik aqyl-oıdyń jetik bolǵandyǵyna mysal bola alady. Tabylǵan jańalyqtar akademık Álkeı Marǵulannyń bir kezde aıtqan qazaq dalasynda aýyz sý jetkizilgen ǵana emes, sýmen jylytylatyn qalalar boldy, olarda shahar mádenıeti de qalyptasqan edi degen boljamdaryna bir dálel retinde qarastyrylyp otyr.

Osy jańalyqqa baılanysty búgin Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalov jýrnalıster aldynda málimdeme jasap, tabylǵan qazba jańalyqtary Rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasyna qosylǵan súbeli úles ekenin jáne tarıhı mańyzy zor oqıǵa ekenin atap ótti. Sonymen birge ol qazba jumystaryn júrgizý jalǵastyrylatynyn,  basshylyq tarapynan oǵan jan-jaqty qoldaý kórsetiletinin jetkizdi.  «Bıylǵy qazba jumystary aıaqtaldy, al aldaǵy jazda arheologtarǵa qansha qarajat kerek ekendigi eseptelip, olarǵa tıisti qarajat mólsheri, qural-jabdyqtar bólinetin bolady», dedi ol.