Qazaqstan • 03 Qazan, 2019

Jol azaby azaıa ma?

44 retkórsetildi

«Jol azaby – kór azaby» degen maqaldyń mánin batys­qazaq­standyqtar jaqsy biledi. О́ıtkeni óńirdegi oblystyq hám aýdandyq deńgeıdegi 5082,7 shaqyrym joldyń 28,7%-y ǵana qanaǵattanarlyq kúıde.

 Prezıdent qozǵaǵan, Premer qoldaǵan

Jalpy, Batys Qazaqstan oblysynda 6496,7 shaqyrym jol bar. Munyń 1414 kılometri – respýblıkalyq dárejedegi joldar. Oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń málimetinshe, osy respýblıkalyq joldardyń tek 2277 shaqyrymy, ıaǵnı 35%-y ǵana – asfalt­beton jamylǵyly, al 2363,2 (36,4%) shaqyrymyna qıyrshyq tas tóselgen.

Dárejesi joǵary joldyń jaǵdaıy osyndaı bolǵanda, jergilikti deńgeıdegi kólik joldarynyń jaı-kúıin ózińiz-aq shamalaı berińiz. Áli kúnge deıin Bókeı ordasy jáne Jánibek aýdandarynyń ortalyǵyn Oral qalasymen jalǵaıtyn sapaly jol joq.

Keńes ókimeti tusynda da taqtaıdaı joldyń ne ekenin bilmegen Bókeı ordasy men Jánibek aýdandarynyń turǵyndaryn 2018 jyly 15 mamyrda Elbasy Nursultan Nazarbaev qýantqan edi. Elbasy Batys Qazaqstan oblysyna kelgen saparynda jergilikti turǵyndardyń talaı jyldan beri sheshilmeı kele jatqan túıtkili – Bókeı ordasy men Jánibek aýdandaryna baratyn qatqyl tabandy jol salý máselesine qozǵaý saldy.

Oblys ortalyǵynan 500-600 shaqyrym qashyqta jatqan aýdan ortalyqtaryna jol salý máselesi talaı jyldan aıtylyp keledi. Biraq bul máseleni sheshýge oblystyń kúshi jetpeıdi. О́ıtkeni jol salý shyǵyndary óte qymbat. Onyń ústine qatqyl tabandy jol qurylysyna qajetti qıyrshyq tas ta, bıtým da óńirde joq, túgelimen syrttan tasymaldanady. Munyń bári jol qurylysy shyǵynyn eselep arttyrady.

– О́ńirdegi jol problemasy áli de kún tártibinen túspeı tur. Oblystyq mańyzy bar jol­dardyń 70 paıyzynyń sapa­sy syn kótermeıdi. Bul azamat­tardyń kúndelikti ómirinde qıyndyq týǵyzady. Sonymen qatar, óńirdiń eksporttyq jáne tranzıttik áleýetin tómen­detedi. Elbasynyń tapsyrma­syna sáıkes, Orynbor tas jolyn jóndeý jumystary, oń­­tús­tiktegi – Qaztalov, Jáni­­bek jáne Bókeı ordasy aýdan­darynda jol qurylysy bastalǵanyn bilemin. Úkimetke jergilikti ákimdikpen birlesip, 2021 jyldyń sońyna deıin osy jumystardy aıaqtaýdy tapsyramyn. Bul másele meniń jeke baqylaýymda bolady, – degen edi Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy 19 mamyr kúngi Batys Qazaqstan oblysyna jumys sapary kezinde.

Jaqynda ǵana, 4 qyr­kúıek­te Premer-Mınıstr A.Mamın­niń óńirge kelgen sapa­ryn­da oblystyq jáne aýdan­dyq mańyzy bar joldar­dyń basym bóliginiń sapasy qana­ǵattanǵysyz kúıde bolǵandyq­tan, oblystyq jáne aýdandyq dárejedegi joldardy salý, rekonstrýksııalaý jáne jóndeý jobalaryna respýblıkalyq bıýdjetten bólinetin qarajat úlesin 80%-ǵa jetkizý máselesi de talqylanǵan bolatyn.

 Meje bar, múmkindik kerek

Úkimet basshysynyń saparynda kóterilgen osy jol máselesine keńirek toqtalaıyq. Dál qazir oblystaǵy jergilikti joldardyń 28,7 paıyzy jaqsy jáne qanaǵattanarlyq kúıde. Bul – elimizdegi eń tómen kór­set­kish! Salystyrý úshin aıtsaq, Mańǵystaý oblysynda bul kórsetkish – 92%, Jambyl men Pavlodarda – 80%, tipti eń tómen degen Atyraý men Aqtóbe oblystarynda 54 jáne 53% eken. Sondyqtan Batys Qazaqstan oblysy úshin túbegeıli sheshim kerek. О́ńirde joldardy qaı­ta­dan salýǵa jáne jóndeýge jyl saıyn bólinip otyrǵan qarajat qazirgi jaǵdaıdy jaq­sartýǵa dármensiz.

2020-2023 jyldary oblysta Barbastaý-Aqjaıyq-Inder, Bórli-Aqsaı-Jympıty, Chapaev-Jańaqala-Saıhyn, RF shekarasy-Jalpaqtal-Juldyz-Qarasý baǵyttaryndaǵy avtojoldardy qaıta salý, Jaıyq ózenine kópir ornatý sekildi iri jobalar josparlanǵan. Bul jobalardyń jalpy quny 90 mlrd teńgeden asady.

Budan bólek, jol jóndeý bo­ıy­nsha qosymsha jobalar bar.

«Jetkilikti qarjylandyrý bolsa, alǵa qoıyp otyrǵan bul jospardy 3-5 jyldyń ishinde júzege asyrýǵa bolady» deıdi mamandar.

 Máseleniń sheshimi

Elimizde 2018 jyldan bastap oblystyq jáne aýdandyq ma­ńyzy bar avtojoldarǵa qa­tys­ty jobalardy qarjylan­dyrý 50/50 qaǵıdasy boıynsha júzege asyryla bastady. Iаǵnı bul joldardy salýǵa qajetti qarjynyń teń jartysy respýblıkalyq bıýdjetten kelse, qalǵan jartysyn oblys bıýdjeti kóterýge tıis degen sóz. Biraq bul mindet bıýdjeti shaǵyn, dotasııalyq óńir sanalatyn Batys Qazaqstan oblysy úshin kótere almaıtyn salmaq bolyp tur.

Sońǵy jyldardyń statıs­tıkasyna kóz salaıyq: 2018 jyly óńirde jol qurylysyna 8,8 mlrd teńge bólindi, onyń 5,4 mlrd teńgesi – respýblıka qorjynynan, 3,4 mlrd teńge jergilikti bıýdjetten shyqty. 2019 jyly bólingen 12,5 mlrd teńgeniń de basym bóligi – 9,1 mlrd teńgesi respýblıkadan túsip otyr. Sondyqtan 50/50 qaǵıdasy Batys Qazaqstan oblysy jaǵdaıynda júzege asýy múmkin emes.

Qalyptasqan qıyn jaǵdaı­dan shyǵýdyń jalǵyz sheshimi – jol qurylysy sekildi óte mańyzdy ári qymbat jobalardy respýblıkalyq bıýdjetten qarjylandyrý úlesin 80%-ǵa deıin jetkizý kerek.

P.S. Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń 2018 jylǵa arnalǵan jahandyq básekege qabilettilik reıtıngisine qaraǵanda, Qazaqstan jol sapasy boıynsha álemniń 140 eliniń ishinde bar bolǵany 106-orynda tur eken. Bul asa mańyzdy kórsetkishtiń sońynda qalýymyzǵa, árıne, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy avtojoldardyń ahýaly áser etkeni anyq. Osynyń ózi Aqjaıyq óńiriniń jol máselesine memlekettik dárejede kóńil aýdarý qajettigin kórsetip tur.

 Batys Qazaqstan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar