Aımaqtar • 03 Qazan, 2019

Arqada «Sybaǵa» berilip jatyr

79 retkórsetildi

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Joldaýda ónimin eksportqa shyǵaratyndarǵa memlekettik qoldaý kórsetýdiń tıimdiligin barynsha arttyrý kerek ekenin aıtqany belgili. Bul aýyl sharýashylyǵy salasyna da tikeleı qatysty tapsyrma. Osy baǵytta atqarylyp jatqan aýqymdy jumystyń qatarynda elimizde etti mal sharýashylyǵyn damytýǵa arnalǵan «Sybaǵa» baǵdarlamasyn atap ótýge bolady. 

Tórt túlik malǵa jaıly, jaıylymdyq jeri mol Qaraǵandy oblysynda «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly nesıe alyp, asyl tuqymdy iri qaranyń sanyn arttyryp otyrǵan sharýashylyqtar barshylyq. Sonyń biri – Abaı aýdanyna qarasty Dýbovskıı aýyldyq okrýgynyń Alabas qystaǵyndaǵy «Erjanova K.R.» sharýa qojalyǵy. Sharýashylyq basshysy Altaı Ábishev 2018 jyly Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha nesıe alyp, oǵan asyl tuqymdy iri qara men mal azyǵyn satyp aldy. Qoldaǵy malynyń sapasy men sanyn arttyrý úshin syrttan asyl tuqymdy iri qara ákelgen sharýa eldegi et eksportynyń áleýetine úles qospaq.

– Byltyr «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly 70 mln teńge nesıe aldym. Osy aqshaǵa Reseıden «Angýs» tuqymdy 104 bas iri qara satyp aldyq, qarjymyz mal azyǵyna da jetti. Jalpy, sıyrlarymyz sýyqqa tózimdi, tez salmaq jınaıdy. Bizdiń Arqanyń klımatyna beıimdeýdiń asa qajeti joq. Ýaqytynda veterınarlyq is-sharalaryn jasap, baqylap otyrsaq bolǵany. Qazir bizde on adam jumys isteıdi. Aldaǵy ýaqytta asyl tuqymdy mal sanyn kóbeıtip, sharýashylyǵymyzdy keńeıte tússek, elimizdiń et eksportyna úles qossaq deımiz. Aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qory úlken qoldaý kórsetip otyr. Mal azyǵyn daıyndaıtyn tehnıkamyz jetkilikti. Shópti ózimiz shaýyp alamyz. Jemdi satyp alyp, túrli rasıondaryn qosyp daıyndaıtyn arnaıy tehnıkamyz da bar. Jalpy, jumys isteımin degen adamǵa qazir barlyq jaǵdaı jasalǵan. Tek eńbek etý kerek, – dedi A.Ábishev.

Shet aýdanynyń Buǵyly-Taǵyly taýynyń eteginde ornalasqan Dárııa aýylyndaǵy «Salaýat» qojalyǵynyń basshysy Jaqsylyq Sopyjanov ta byltyr Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń jergilikti fılıalynan «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly nesıe resimdep, oǵan asyl tuqymdy sıyr men mal azyǵyn daıyndaıtyn tehnıka satyp aldy. Memleket beretin sýbsıdııadan da úlesin alyp, úlken iske bilek sybana kirisken. Atakásiptiń arqasynda sharýanyń áýleti aýqatty turady. Tipti mal baǵýdyń zamanaýı ádisterin qoldanatyn sharýa jaıylymdyq jerin tıimdi ıgerý úshin «Elektrondy jaıylym» qondyrǵysyn ornatyp qoıǵan.

– Byltyr «Gereford» degen asyl tuqymdy 69 bas sıyr satyp aldym. Qordyń biz sııaqty sharýalarǵa kórsetip otyrǵan qoldaýyna razymyz, nesıe sharttary kóńilimizden shyǵady. Eki jyl jeńildik merzimi bizge birshama kómek boldy. Sonyń nátıjesinde malymyzdy tóldetip, sharýashylyǵymyzdyń áleýetin kóterip alǵansha nesıe tólemeımiz. Qazir bes adamdy turaqty jumyspen qamtyp otyrmyn. Jem-shóp daıyndaıtyn tehnıkamyz bar, jaıylymdyq jerimiz bar. Aldaǵy ýaqytta Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan taǵy nesıe alyp, mal ákelýdi josparlap otyrmyz, – deıdi J.Sopyjanov. Onyń aıtýynsha, mal baǵýdyń tıimdi tásilderin de qoldana bilý kerek. Osy arqyly jaıylymdyq jerdi únemdeýge bolady.

– Mysaly, men qazir «Elektrondy jaıylymnyń» rahatyn kórip otyrmyn. О́zim sııaqty sharýalarǵa túsindire keteıin. Jaıylymdy qorshap qoıamyz. Bul úshin kóp dúnıe kerek emes, ár jerden qada qaǵyp, toq júretin sym tartsa jetkilikti. Qorshaýdan mal shyǵa almaıdy. Basynda 50 gektar jerdi qorshaǵanbyz, qazir 200 gektarǵa jetkizdik. Ishten syrtqa mal shyǵa almaıdy, syrttan ıt-qus ta kire almaıdy. Baǵasy da qymbat emes, – deıdi ol.

Qaraǵandy oblysy Shet aýdanynyń Aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Baǵlan Arystanbekov mal sany bıyl byltyrǵydan 28 paıyzǵa óskenin aıtty. Oǵan Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory tarapynan beriletin nesıe aıtarlyqtaı sep boldy deıdi ol.

– Aýdannyń jospary boıynsha shetelden 1 300 bas iri qara ákelýimiz kerek bolatyn. 27 sharýa qojalyǵy asyl tuqymdy mal ákelip úlgerdi, jyl sońyna deıin taǵy 7-8 qojalyq qorasyn malǵa toltyrmaq. Maldyń bári qazir bizdiń jerge beıimdelýden ótip jatyr. Aýdan boıynsha bıyl 5 600-den astam erkek taıynshalardy bordaqylaý alańdaryna tapsyrý josparlanǵan, sonyń 2 myńnan astamy tapsyryldy. Eksportqa 220 tonna et shyǵaramyz. Sharýalarǵa beriletin sýbsıdııa máselesi tolyq sheshilgen dep aıta alamyn. Sýbsıdııa qarjysy túse qalsa, alýǵa daıyn qojalyqtar kezekte tur. Osy tusta aıta keteıin, kóptegen kásipker azamattardyń agrosektorǵa erekshe mán berip jatqanyn baıqaýǵa bolady. Jańadan sharýa bastaǵandardyń qatary kóbeıip keledi. Jer bar, jer alýdyń óz tártibi taǵy bar. Arnaıy konkýrs bolady, soǵan azamattar qatysyp, yńǵaıly jerdi alady. Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory jergilikti isker azamattarǵa úlken qoldaý kórsetip otyr. Nesıe sharttary yńǵaıly, paıyzdyq ústemesi tómen, sharýalardyń eńse tiktep alýyna múmkindik retinde eki jylǵa deıingi jeńildik merzimi qarastyrylǵan. Aýdanda mal sharýashylyǵyna qatysty barlyq baǵdarlama iske asyrylyp jatyr. Sharýalardyń lızıng arqyly tehnıkalaryn jańartýǵa da jaǵdaı bar, – deıdi B.Arystanbekov.

Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń Qaraǵandy fılıalynyń dırektory Asqarbek Maqsumhan «Sybaǵa» baǵdarlamasymen nesıe alyp jatqan sharýalarǵa jasalyp jatqan jaǵdaılar men jeńildikter týraly aıtyp bergen edi. Bıyl jergilikti  fılıal 7,5 mlrd teńgege jýyq qarjylaı qoldaý kórsetipti. «Sybaǵa» bo­ıynsha 50 sharýashylyqtyń 3 500 bas mal satyp alýyna 2,5 mlrd teńge qarjy bólinipti.

– Osy aımaqtaǵy 44 sharýashylyqtan 2800 iri qara satyp alýǵa ótinish qabyldaǵanbyz. 26 ótinish maquldanyp, sharýalar 1 710 bas asyl tuqymdy iri qara satyp aldy. Qalǵandaryna da nesıe beriledi, jyl sońyna deıin qoralaryna maldaryn kirgizip úlgerýge tıis dep otyrmyz, – dedi ol.

Jalpy, «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly sharýalarǵa 70 mıllıon teńgege deıingi nesıe 15 jylǵa 14 paıyzdyq mólsherlememen beriletinin aıta keteıik. Onyń 10 paıyzyn Úkimet sýbsıdııalaıdy. Nesıe berilgennen keıin 2 jylǵa deıingi jeńildik merzimi bar. Kepildikke múlik qoıý máselesi de jeńil. Qor basshylary sharýashylyqpen aınalysamyn degen azamattarǵa barynsha qoldaý kórsetýge ázirmiz dep otyr. «Sybaǵa» baǵdarlamasy arqyly nesıe alamyn deýshilerge qoıylatyn talapqa da toqtala keteıik. Sharýalar alǵan nesıege mal, tehnıka jáne mal azyǵyn satyp alýy tıis. Mal ustaıtyn qorajaıy, talapqa saı jaıylymdyq jeri bolýy kerek. Sonymen qatar erkek taıynshalardy ótkizetin bordaqylaý alańdarymen kelisimshart jasasqany jón. Kepilge qoıatyn múlki bolmaǵan jaǵdaıda, nesıe arqyly satyp alatyn mal men múlikti qoıý múmkindigi qarastyrylǵan.

Sońǵy jańalyqtar

Kúlki kerýeni № 20

Rýhanııat • Keshe

Haliń qalaı, Qostanaı?

Aımaqtar • Keshe

«Iokerıtten» jeńildi

Hokkeı • Keshe

Qazaqstan tórtinshi topta

Fýtbol • Keshe

Pedagogterge paıdaly shara

Rýhanııat • Keshe

Onlaın-oqyrman

Tehnologııa • Keshe

Sý basý qaýpi joq

Qoǵam • Keshe

Baspanaly bolyp, baqytqa bólendi

Baǵdarlamalar • Keshe

Ábishtanýdyń áz álipbıi

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar