Rýhanııat • 04 Qazan, 2019

Qordaıda О́tegen batyrdyń 320 jyldyǵy atalyp ótti

57 retkórsetildi

Esimi elge málim, urpaqqa uran bolǵan О́tegen batyr qazaq tarıhyndaǵy tegeýrindi tulǵalardyń biri. Uly jyraý Jambyl Jabaev batyr týraly tolǵaýynda «Jolbarystaı qarýly, qyrandaıyn qyraǵy, arystandaı aıbarly» dep jyrlaıdy. Aty ańyzǵa aınalǵan О́tegen batyrdyń 320 jyldyǵy Qordaı aýdanynda atalyp ótti. Áýeli batyr eskertkishiniń aldyna gúl shoqtary qoıylyp, elimizdiń birqatar óńirinen kelgen qonaqtar batyr eskertkishine taǵzym etti.

О́tegen batyr esimi qazaq tarı­hyn­daǵy qıly kezeńdermen birge aıtyla­dy. Tarıhta áıgili Tóle bıden bata alyp, ataqty Abylaı hannyń batyr­­lary­nyń biri bolǵany týraly derek bar. Batyr eskertkishine gúl shoqtaryn qoıý rásiminen keıin О́tegen batyr atyndaǵy aýdandyq mádenıet úıin­de tulǵa taǵylymyna arnalǵan jıyn uıymdastyryldy. Jıynǵa kel­gen kópshilik О́tegen batyrdyń Aby­laı hannan alǵan shubar tegenesin tama­sha­lady. Búginde bul tegene batyr­dyń segizinshi urpaǵy Baqytjan Bekba­tyrov­tyń qolynda saqtaýly eken. Batyr taǵylymyna arnalǵan jıynda belgili jazýshy Maral Ysqaqbaı sóz alyp, О́tegen batyr ómirinen syr tolǵady. 1699 jyly Shý ózeniniń boıyndaǵy Izendi degen jerde dúnıe esigin ashqan О́tegenniń jastaıynan ǵylym-bilimge qumartyp, Buhara, Samarqan, Sham, Baǵdat sııaqty ataqty rýha­nııat ordalarynda bol­ǵany týraly da keńinen áńgimelen­di. Sonymen qatar Túrkistan, Tashkent mańyndaǵy jáne Ańyraqaı dalasyndaǵy qııan-keski shaıqastarda da erlik kórsetkeni aıtyldy. Budan keıin Qazaqstannyń eńbek sińir­gen dárigeri, belgili mesenat Músilim Daıyrbekov, Al­maty oblysy, Ile aýdany ákimi­niń oryn­basary Almasbek Sáti­baev, Ile aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Ámze Áldi­bekuly jáne Taraz qalasy ákimi­­niń orynbasary Kenjebek Olja­baı sóz alyp, erligi elge ańyz bop jetken О́tegen batyr­dyń esimi ultymyz úshin ár­daıym qasterli ekenin atap ótti. О́z kezeginde О́tegen batyr jáne onyń urpaqtary týraly jaryq kórgen kitaptyń tusaýy kesildi. Jıyn barysynda qordaılyq ónerpaz Qarlyǵash Qojaǵazına jáne Almaty oblysy, Ile aýdanynyń ájeler ansambli ásem ánnen shashý shashty.

Merekelik shara budan ári О́te­gen batyr aýylynda jalǵasyn tapty. Kópshilik batyr kesenesine arnaıy baryp, babalar rýhyna Quran baǵysh­tady. Aýyl meshiti mańyn­daǵy alańqaıda kúres uıymdas­ty­rylyp, elimizdiń árbir óńiri­nen kelgen 28 balýan ózara baq synasty. Nátıjesinde, bas júl­deni dzıýdodan Qazaqstan qura­masynyń múshesi, jambyldyq Dáýlethan Jaqyp jeńip alyp, «Lada Granta» temir tul­pa­ryn ıelendi. Budan keıin 33 sha­qy­rymdyq alaman báıgede Al­maty oblysy, Qarasaı aýdanynan Álnur Nazarbaevtyń «Úshqońyr» júırigi top jaryp, «Toıota Haılıýks» temir tulparyn jeńip aldy. Jalpy, at báıgesinde oryn alǵan bar­lyq júldegerge de kólik berildi. Qordaı aýdanynyń Qur­metti azamaty, О́tegen batyr aýy­lynyń qarııasy Turǵan Jasy­baev toıǵa qatysqan barsha aza­mattarǵa aq batasyn berdi.

О́tegen batyr jasynan er­ligimen kózge túsip, el qorǵaýda erekshe er­júrektiligin tanytqan tulǵa. Batyr esimi urpaqqa ula­ǵat retinde Súıinbaı, Sarbas, Maıkót, Jambyl sııaqty alyp­tardyń óleń-jyrlaryna arqaý bolǵan. Tarıhı derekter boıynsha batyr 74 jasynda Ile boıynda ómirden ótken eken. Keıinnen batyrdyń urpaqtary Qapshaǵaı sý qoımasynyń salynýyna baılanysty súıegin 1973 jyly Qordaı jerine áke­lip, jer qoınyna bergen. Al 1999 jyly batyrdyń úsh ǵa­syr­lyq toıy respýblıkalyq deń­geıde atalyp ótip, basyna kesene turǵyzylǵan. Aýdan orta­lyǵy Qordaı aýylyna eskert­kishi ornatylǵan. Budan bólek, Almaty qalasynyń bir kóshe­sine jáne Ile aýdanynyń ortaly­ǵyna da О́tegen batyr esimi berilgen.

 

Jambyl oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar