Qoǵam • 04 Qazan, 2019

Qoǵamǵa zor mindetter júktedi

18 retkórsetildi

Bıylǵy Joldaýdy Qazaqstan halqy zor qyzyǵýshylyqpen kútkeni aqıqat. Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Joldaýyn áli kúnge kópshilik qaýym asa yjdaǵattylyqpen talqylap jatyr. Senim men úmit basym. О́ıtkeni mazmundy Joldaýda mańyzdy ári ótkir máseleler kóterilgen. Sonymen ózimiz baıqaǵan erekshelikterdi ekshep, jınaqtap jetkizsek, tómendegideı tizimdeýge bolady:

Eń birinshi, sabaqtastyq. Joldaý­dyń attap ótýge bolmaıtyn mańyz­dy tusy – Elbasy Nursultan Nazar­baev qalyptastyrǵan, búginde álem elderi «Nazarbaev modeli» dep baǵa ber­gen bazalyq ustanymdardyń tujy­rym­dama­lyq sabaqtastyǵyn atap ótýge tıispiz. Mem­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Máńgilik eldiń Ult kóshbasshysy negizin qalaǵan sara joldy, ustanǵan irgeli qaǵıdattardy damyta otyryp, odan ári jetildirýdi kózdegen. Bul – órkenıetti damýdyń evolıýsııalyq joly ári talassyz tańdaý!

Bıylǵy Joldaýdyń ekinshi utym­dy bir ereksheligi – keshendiligi. Úki­meti­miz ustanatyn strategııalyq baǵyt­tardan bas­tap elimizdiń qatardaǵy azamat­tary­nyń qarapaıym suranystary men qajet­ti­likterine deıingi máseleler men prob­lemalardyń, mindetter men maqsat­tardyń búkil jıyntyǵy qamtylǵan. Qysqa da nusqa. Endi memleketke qarap otyrmaı, «bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp», tize qosyp, iske asyrýǵa atsalysýymyz qajet. Ult úshin, ulttyq múdde úshin.

Mańyzdysy, oı yqshamdylyǵy. Joldaýǵa negiz bolǵan oı-tujyrym­dardyń qysqalyǵy, qarapaıymdyǵy men jınaqylyǵy tánti etedi. Ásire uranshyldyqqa salynbaý, kópsózdilikke urynbaý Joldaýdyń qurylymynyń yqsham, mazmunynyń dál berilýine sep­tigin tıgizgen. Aldymen fakti keltirilip, sodan keıin oǵan syndarly baǵa beriledi de, sońynda qorytyndy shyǵarylady, naq­ty mindetter qoıylyp, merzimi kór­setilgen tapsyrmalarǵa ulasady.

Aıryqsha aıta keterligi – naqty­lyq. Joldaýda atqarýshylyq jaýap­ker­shilikke qatysty qoıylǵan talap­tar naqtylyǵymen este qaldy. Mı­nıstr­lerge de, ákimder men túrli laýazymdy dárejedegi tıisti memlekettik organ­­dar­dyń basshylaryna berilgen tapsyrmalar naqty, kólemi aıqyn, oryndaý mer­zimi belgili. Naqtylyq jaýapkershilikti kúsheıtedi. Bul – óz kezeginde, nátıje men sapaǵa áser etetini sózsiz.

Júıelilik – Joldaýdyń basty baǵ­­dary. Joldaý erejeleri biryńǵaı qısyndy sıpatta qurylyp, tereń pa­ıym tarazysyna salyna otyryp, damýshy elderdiń halyqaralyq standarttaryna sáıkestendirilgen.

О́zektilik – Joldaýdyń negizgi talaby. Qasym-Jomart Kemelulynyń jurt­shylyqqa arnaǵan bul sózinde mem­lekettik qyzmettegi basshylardy da, sondaı-aq búkil qoǵamdy, qarapaıym aza­mattardy da tolǵandyratyn, sheshýi kezek kúttirmeıtin barlyq ózekti de zárý máseleler derlik tolyq kórinis tapqan. Bul kúrmeýi qıyn máseleni ár qyrynan kórsetedi ári ony sheshý jolyn tıimdi uıymdastyrýǵa septigin tıgizedi.

Birizdilik – Joldaýdyń qundy qyry. Joldaýda kózdelgen árbir máseleniń «basy men aıaǵy», shynaıy ereksheligi, oryndalý merzimi aıqyn kórsetilip, burynǵy jınaqtalǵan tájirıbege súıene otyryp bolashaqta jasalatyn naqty áreketterdiń jospary men olardy oryndaýǵa qajetti sharalar, oryndaý­dy baqylaý júıesi týraly nusqaý berile­di. Qolǵa alǵan is-sharalar sonda ǵana nátıjeli bolmaq.

Ýaqtylylyq – Joldaýdyń bas­ty sharty. Prezıdent kótergen másele­lerdiń birshamasy halyqtyń kókeıin­de burynnan júrgen, tipti pisip-jetil­gendikten ony qolǵa alatyn jáne oryndaıtyn sát týyp otyr. Qazirgi úkimet úshin bul qordalanǵan áleýmettik-saıası, qarjylyq-ekonomıkalyq, mádenı-ıdeologııalyq máselelerdi kún tártibine engizýdiń ýaqyty jetkendigi sózsiz. «Estıtin memleket» mehanızmi zaman talabynan týyndap otyr. Endeshe, bul bizdiń qoǵamǵa sony serpilis ákeletini aıqyn. Az ýaqyt ishinde jemisin beredi degen senimdemiz.

Irgelilik – Joldaýdyń irgetasy. Qasym-Jomart Toqaevtyń Joldaýy – Qazaqstannyń damyǵan memleket­ter shoǵyryna qaraı alǵa qadam bas­qan damý jolyndaǵy ilgerileýiniń daý­syz nátıjesi. Joldaý – negizgi adamı qundylyqtar memleketimiz úshin basty basymdyq sanalatynyn álemge jarııa etýdiń jarqyn dáleli. Álem­degi órkenıettik progresti baǵdarǵa ala otyryp, ózimizdiń halyqaralyq qaýymdastyqtaǵy laıyqty ornymyz­dy da anyq belgileýimiz Joldaýda ashyp aıtylǵan. Osy turǵydan Qazaq­stan­nyń syrtqy jáne ishki saıasaty il­ger­iligimen ári turaqtylyǵymen, ǵyly­mı baǵdarynyń aıqyndyǵymen jáne kópvektorlyǵymen erekshelenedi.

Memlekettik til – Joldaýdyń márte­besi. Joldaýdy qalyń el zor qýanyshpen jyly qabyldady. Táýelsizdikten beri tamyry tereńge tartqan ana tilimizdiń tynysy álemdik deńgeıde qanatyn jaımaq. Qoǵamnyń josparly ári júıeli damýy arqyly biz zamana talqysyna tótep bergen, basty rýhanı muramyz – Mem­lekettik tildi ulyqtaǵan Qazaqstan hal­qyn bir taǵdyr, bir shańyraq, bir jar­qyn keleshek, birtutas ári baıtaq Otan biriktirip tur degen tujyrymǵa keldik.

Prezıdent Joldaýy jaqsylyqqa jeteleıdi. Bizdi biriktiredi: Bir sóz. Bir el. Bir múdde.

 

Erden QAJYBEK,

A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory, UǴA korrespondent múshesi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar