Kıno • 04 Qazan, 2019

Ermek Tursynov: Naǵyz óner jaýap bermeıdi, suraq qoıady

857 retkórsetildi

– Siz bılikti, qoǵamdy qa­­ryp túsetin qatqyl oıy­ńyz­dy esh búkpesiz, jalańash kú­ıinde aıtyp ta, jazyp ta kelesiz. Bul minezińiz bılikke unamaıtyn bolar dep topshy­laıtyn edik, biraq siz Qa­zaq­stan Kınematografıster odaǵyna basshy bolyp saı­lanǵanyńyzda, ol oıymyzdyń beker ekenin túsindik. Sizdiń tóraǵalyǵyńyzdy qalaı qa­byldasaq bolady: bul qu­zyr­ly mekemelerdiń erkin oı­ly adamdarmen sanasýy ma, álde ózińizdiń barlyq taraptyń kó­ńi­linen shyǵatyn eptiligińiz de bar ma?

– Men saılanbaı turyp ta Kınematografıster odaǵy­nyń burynǵy basshylary S.Tá­ýe­kelov, I.Vovnıanko tarapynan odaq­tyń jumysyna aralasýǵa usynystar aragidik túsip tu­ra­tyn. Bas tartyp, shettep jú­retinmin. О́ıtkeni erkindikti jaqsy kóremin. Kitap jazamyn. Kıno túsiremin. Tóraǵalyqqa barǵym kelmegeniniń sebebi kóp boldy. Bir sebebi, bılik qoǵamdyq uıymdarǵa asa nazaryn aýdara bermeıdi. Shyǵarmashylyq odaqtardyń keńes kezindegi sııaq­­ty bılik sanasatyndaı be­delinen túk qalmaǵan, kúshi joq. Jazýshylar odaǵy ǵımaratyn jalǵa berip, jan baqsa, biz ba­symyzdaǵy jalǵyz baspanamyz – Kıno úıinen de aırylyp qalǵanbyz. Sottasyp kele jatqanymyzǵa, mine bir jarym jyl boldy. Tipti jınalysymyzdy ótkizetin jer de joq. Birese Qaz­aqkonserttiń úıinde ótkizemiz, birde basqa mekemege baryp jalynamyz. Qazaq kınosyna bir adamdaı eńbek sińirgen Asanáli Áshimov aǵamyzdy aldymyzǵa salyp, máseleni sheship berýin surap Alma­tynyń joǵary sýdıasynyń aldyna da bardyq. Prezıdenttiń qabyldaýynda bolǵanda da osy máseleni aıttym. Sondyqtan Kınematografıster odaǵynyń tóraǵalyǵyna qyzyǵatyndaı tátti eshnárse joq. «Meni tór­aǵa saılańdarshy» dep esh­kim­ge jalynbadym. Tipti kóp­shiliktiń ashyq daýysymen tór­aǵa bolyp saılanǵannan keıin áriptesterimnen: «jaqsylap oı­landyńdar ma ózi?» dep su­radym da. Qazaqqa ne kerek: ataq kerek, orden kerek, kabınet kerek. «Er­mekke de keregi sol eken ǵoı» dep otyrǵan shyǵar, biraq men mun­daıǵa eshqashan qyzyqqan emespin.

– Sizdiń Kınematografıster odaǵyna basshy bolyp ke­lýi­ńizdiń tóńireginde daý-damaı kóp boldy, al kez kelgen kı­kil­jiń – dıalogqa kele al­maý­dyń sońǵy shegi. Jalǵyz kıno sala­synda emes, kez kelgen shy­­ǵar­mashylyq odaqtyń tór­aǵa­laryn aýystyrý bizde búlik­shi­likke deıin ulasyp, asa tar­tysty jaǵdaıda ótedi. Nege odaq­­tyń ózge máselesi dál osylaı tal­qylanbaıdy?

 – Bul endi minezge de baılanysty bolar dep oılaımyn. Shyǵarmashylyq adamdary qoǵam túgili, ózge túgili, ózimen ózi ke­lis­peıdi, ózimen ózi kerisip jú­redi. Iá, meni saılaǵanda da aıǵaı boldy, shý boldy. Biraq áńgimege aralaspadym, nemen aıaqtalatynyn kútip qaradym da otyrdym. Jalpy, mundaı nársege mán bermeımin. Tóraǵa bol­ǵannan keıin ómirim ózgerip ketken joq. Sondyqtan men barlyq shy­ǵarmashylyq odaqty – jyn­dyhana, al olardyń tór­aǵasyn jyn­dyhananyń bas dárigeri dep esepteımin, maǵan renjise, renjı bersin, ishteı ózderi de bul shyndyqty moıyndaıtyn shyǵar.

– «Ermek Tursynov – olı­garh-alpaýyttardyń rýhanı lobbıi» degen sóz sizdi ashý­lan­­dyra ma? Ol ortada siz­diń dos­taryńyz kóp qoı, siz­derdi ne or­taqtastyrady? Ádet­te, ba­qýat adam kedeımen dos­tyqqa um­tyla bermeýshi edi, álde siz de baısyz ba?

– Iá, qaltaly, semiz dostarym­nyń kóp ekenin jasyrmaımyn. Biraq olar birden baıyp ketken joq, bárimiz jalańaıaq, ja­lańbas júrgen kezimizde tanysyp, ómirdiń uzyn jolynda qatal synaqtardan birge ótkenbiz. Men dostarymdy eshqashan áleý­mettik kategorııa boıynsha ból­gen emespin. Jastaý kúnimde du­rys sóılemesem, is-áreketim du­rys bolmasa, «renjitip alam ba, anadan aırylyp qalam ba, mynadan bólinip qalam ba» dep, árkimniń kóńiline bir qarap, qorqatyn edim. Qazir bul maǵan qorqynysh emes. Dostar túrli qıyndyqta synalyp, ekshelip shyǵady da, sońyra árkim óz jolyn taýyp ketedi. Al janym­da qalǵandarynyń bári de múmkindiginshe kómektesip keledi. Kitaphanany kúrdeli jóndeýden ótkizdi, úıi joq akterge úı áperdi, basqa da úndemeı júrip tyndyryp júrgen isteri qanshama. Qazir ómirdiń ózi synap sekildi ǵoı, qasyńdaǵy dosyń ózgere bastasa, jolyna turyp, etegine jarmasýdyń qajeti joq. Meniń jolym – shyndyq. Men ómir súrý úshin asa qınalmaımyn, eshnárseni qoldan kúrdelendirmeımin, jaı ǵana ómir súremin. Kezinde men týraly ne aıtylmady? «Halyq jaýy», «satqyn», «ishten shyqqan jaý jaman». Múmkin meni olar osylaı qabyldaǵan shyǵar. Meıli, aıta bersin. Men syrtta on eki jyl ómir súrdim: tórt jyl Ame­rıkada, úsh jyl Eýropada, Sı­rııa, Máskeý, Mysyrda turyp kór­dim. Syrttan kelgennen keıin kóziń ótkir bolady eken, buryn baıqamaǵanyń birden kózge túsedi. «Elý jylda – el jańa» deı­di, biz otyz jylda ózgerip ket­tik. Mynaý baıaǵy qazaq emes. Shydamaǵan soń qarnyń ashyp aıtasyń, jylap aıtasyń, ren­jitip aıtasyń. Árıne munyń bári qazaq bolǵannan keıin ózińe ren­jip aıtqanyń ǵoı. Durys qabyl­damaıdy.

– Siz buryn laýazymdy tul­ǵalardyń emen esigin kóp asha bermeıtin edińiz. Aıtatyn da­tyńyz boldy ma, sizdi Pre­zı­­denttiń qabyldaýynan kór­ge­nimizde tańyrqap qalǵa­nymyz ras...

– Meni tolǵandyrǵan birinshi má­sele – «Qazaqfılmniń» taǵ­dyry boldy. Prezıdentke osy jaıdy aıtýym kerek dep shesh­tim. «Qazaqfılm» – ulttyq brend. Sonyń ózi kókparǵa túsip, tý­laqqa aınalýdyń az aldynda tur. Qalaı­da qutqarýymyz kerek. Ekinshi másele – Kıno úıi. Sottan sotqa baryp, nátıjesi joq sheshimderden sharshadyq. Úshinshi másele – mádenıet. Kıno túsirýdiń qamymen júrip búkil qazaq dalasyn aralap-aralap, ıt arqasy qııandaǵy tanymaıtyn aýylǵa baryp toqtaısyń. Eldiń ishinde júrip aýyl adamdarymen sóılesemin, olardyń jutań turmysyn, ólmestiń kúnin keship otyrǵan tirshiligin kóremin. Men ony bireýden estip, bolmasa ınternetten oqyp alǵan joqpyn. Sonda kózim kórgen shyn jaǵdaıdy Prezıdentke jetkizýge tyrystym. Bir saǵattyń tóńi­reginde bolǵan áńgimede ekeýmiz óte ashyq sóılestik. Mine, sodan beri eki aıdan artyq ýaqyt ótti. Kıno salasynda kóptegen ıgi ózgerister bolyp jatyr. Tá­jirıbesi mol, kózqarasy keń, kınomen «kózi aǵarǵan» Arman Asenov sııaqty jas jigitter kınostýdııa basshylyǵyna keldi. Memlekettiń basqarý isindegi bas­ty nárse ekonomıka da, saıasat ta emes, eń bastysy – mádenıet. Mádenıetsiz adam ne ekonomıkada, ne saıasatta jetistikke jete almaıdy. Ol adam nátıjege úmit­tenbeı-aq qoısa da bolady. Tipti mundaı adamdardy basqarý isine jaqyndatýǵa da bolmaıdy. Ol óte qaýipti adam. Mysaly, D.Qo­naev­ty, Q.Sátbaevty, Sh.Aı­ma­novty alaıyq, biri – saıasatker, biri – ǵalym, biri – rejısser, al bulardy ne biriktiredi? Úsheýi de óte mádenıetti adam bolǵan. Bizdiń bılik qolyna qylyshyn alyp jemqorlyqpen saıysady da jatady. Jemqorlyq degen ne? Jemqorlyq degen – máde­nıetsizdik. Uryda uıat bola ma? Jemqorlyq – urlyqtyń asqynǵan túri. Biz jemqordy qyl­mysker dep jatamyz ǵoı, en­deshe mádenıeti tómen, máde­nıetti qurmettemeıtin adamdy da biz rýhanı qylmysker dep ataýymyz kerek. Bala kezinen kitap oqymasa, durys mýzyka tyńdamasa, jóndi tárbıe almasa, ol myń jerden Oksford bitirip kelse de, onyń ishinde báribir jaman nárse qalady. Sondyqtan bolar bizde qazir bilimdi opasyzdar kóp. Tóńirekti túgel bilimdi ury­lar jaılap alǵan. Shy­ǵarmashyl zııalylardyń ishinde de satqyndar kóp. Bilimin, talantyn satady. Kitap jazady, mýzyka jazady, kıno túsiredi, spektakl sahnalaıdy. Mynany esten shyǵarmaıyq: eshqashan tapsyryspen talantty dúnıe týmaıdy. Shedevr olaı jasalmaıdy.

– «Qazaqfılmge» tapsyrys berýshi de, qarjylaı qol­daýshy da Mádenıet mınıs­tr­ligi, bul kıno sapasyna sózsiz áser etedi. Qoǵamda másele óte kóp, muńymyz da jetedi, biraq so­ny astarmen jetkizetin kıno tili qaı­da qazir? Buryn bar edi, al qazir qaıda joǵaldy?

– Aıtalyq, Leonardo da Vın­chı «Djokondany» tapsyrys­pen saldy ma? «Ult», «ulttyq» degen uǵym aıaýsyz janshylyp, ústinen lýpamen qarap otyrǵan qyraǵylardy túrli kórkemdik tásilmen jer qaptyryp, ulttyq boıaýy qanyq kartınalarynda taqııany basa kıgizip turyp «biz qazaqpyz» degen oıdy tuspaldap jetkizgen Sháken kimniń nusqaýyn oryndady? Shyǵarmashylyq zııa­lylardy jınap alyp «osyndaı taqyrypty kóterýimiz kerek» dep tapsyrma berilip otyrǵan jerde shyn kórkem dúnıeniń týatynyna kúmánim bar. Mınıstrlikte «genplan» degen másele bar eke­nin túsinemiz. Onda halyqtar dostyǵy, tarıhı tulǵa, batyrlar beınesi, zamandas kelbeti degen sııaqty pálenbaı taqyryp qamtylýy tıis. Alaıda naǵyz sýret­kerge erkindik berilýi kerek. Keıbir erkin oı bıliktiń kózqarasymen úılesim taýyp jatsa, birigip jasaýǵa bolady. Rejısserdiń oıymen jymdasyp ketken munyń jaqsy úlgileri kınoda joq emes, bar. Al «qarjyny biz berip otyrmyz, sen bizdiń taqyrybymyzdy sýretteısiń» degen talap durys emes, menińshe. Onda óner «aǵylshyn gazonyna» aınalady. Birde-bir aramshóp ósirmeı, qyltıyp ósip kele jatsa, julyp alyp, al kózdiń jaýyn alatyn kók shópti kún saıyn tep-tegis etip qyrqyp otyrý kó­she kórkin ashqanymen, birdeı etip tegistep tastaý ónerdiń bire­geıligin jo­ıy­p, ózin býyndyryp óltiredi.

– Sheteldiń óte bedeldi, myq­ty granttaryn utyp alyp, kelisimshartpen jumysqa ketip jatqan ǵalymdardy túsinýge bolar, biraq rýhanııattaǵy iri ókil­derdiń shetelden jaıly ómir izdep ketkenin rýhanı dıssıdent etip kórsetý kózqarasy beleń alyp bara jatqany baı­qalady. Bul durys úlgi me?

– Bilmeımin. Kezinde men de qazaqtan bezip ketkem. Ol ýa­qytta Jazýshylar odaǵynyń janynan Aýdarma alqasyn ashyp, birneshe jyl Aqseleý aǵa Seı­dimbek ekeýmiz bir kabınette otyrdyq. О́te bilimdi, sheshen adam, naǵyz dala arıstokraty dersiz. Qurmetimde shek joq. Biraq sol jyldardaǵy jumys úrdisi qyzyq edi – kúnde daý, kúnde aıtys. Ekeýmizdiń áńgimemizge basqalar da qosylyp ketedi. Qalaǵań, Q.Muhametjanov, Or-aǵań, O.Bókeılermen de osyndaı qyzý áńgime-dúken quramyz. Ol kisilerdi tyńdasań, álemniń kindigi – Qazaqstan, búkil ór­kenıet pen damý qazaqtan bas­talǵan. Sóz neden týatyn edi? Qazaq kim? Onyń orny qaıda? Ol alǵa damyp kele me, keri sheginip, quryp bara ma? Daý osydan týady. Meniń oıym­sha, qazaq áldeqashan artta qalǵan. Biraq ony eshkim kórmeıdi. Al anaý biz tabynatyn shetel, Eýropa degeniń basqa álem, olardy oılandyratyn másele basqa, olardyń talqylaıtyn taqyryby bólek. Olardy seniń ultyń emes, adam, maman retindegi jetistigiń qyzyqtyrady. Qolyńnan is kelse, bári qurmetteıdi. Al bizdiń talqylaıtynymyz «Kim taza qazaq? Kim shala qazaq?» degen suraq, aınalyp kelip baıaǵy maltamyzdy ezemiz, sodan beri maı shyǵatyn ýaqyty boldy, qane, urtymyzdan tamǵany? Álemniń qansha elinde boldym, biraq men eshqashan «shala evreı, shala qytaı, shala fransýz» degen sózdi estip kórmeppin. Dúnıeniń burysh-buryshyna tarydaı shashylyp ketken sol evreı edi ǵoı, «sen Ýkraınada týǵan, sen Qazaqstanda týǵan evreısiń, endeshe sen shalasyń» dep nege aıtpaıdy solar? On mıllıonǵa jeter-jetpes qazaqty «shalasyń, tazasyń» dep bólgennen kim ne utady? Maqtanatyn túgimiz joq, sosyn amal joq, qalmaqtardy tyrqyratyp qýyp, oırattardyń oıranyn shyǵaryp, mine, biz jeńiske jettik degen fılmder túsirip, ózimizdi-ózimiz aldap, máz bolamyz. Osy ótirikpen ómir súrýimizdi jalǵastyra bersek, biz eshqashan damymaımyz.

– Qazaq kórermeniniń basym bóliginiń sanasy da, tal­ǵamy da halyqtyq fılm­der­ge negizdelgen eken. «Ta­qııa­ly pe­rishte», «Atame­ken», «Sha­ńy­raq» tektes fılm­derdi ań­saı beredi. Búgingi kórer­menge dál osy ıdeıadaǵy, osy for­mattaǵy kı­no qyzyq bolady dep oılaısyz ba?

– Jyldyń sońynda Kınema­tografıster odaǵy Basqarma má­jilisin shaqyryp, «qansha kıno túsirildi, kınoda qandaı je­­tistikke jettik, qalaı túsi­rildi, qandaı baǵytta damyp kelemiz?» degen suraqtardyń tóńi­reginde qorytyndy monıtorıng jasaımyz. Sonda meniń aldyma tizim tústi. Prokatqa shyq­qan kınolardyń sany 74 eken. Men senbedim. «Múmkin emes!» dep eki qaıyra tekserttim. «Al qandaı fılmder túsirildi?» dep qarasam, «Ne egıpte mne mozgı», «Kelınka-Sabınka», «Kanıkýly v Taılande», «Sısıtaı». Bilesiz be, bul kıno emes, mundaı sum­dyqtar úshin arnaıy termın oılap tabý kerek. Adambaev, Qoıan­baev, Esentaeva, Tóreǵalı, Qaırat, qudaı-aý, qazir bári kıno túsiretin bolyp ketipti ǵoı. Kı­nonyń esigi ashyq-shashyq, bári topyrlap kirip ketken. Sonda kıno degen bári baratyn dárethana bolǵany ma? Senzýra joq. Qýanarlyǵy, fılm sany kóbeıdi, biraq sapasy múlde túsip ketti. Al búgingi kassa jasaıtyn negizgi kórermen 12 men 18-diń ara­syndaǵy jasóspirimder. Biraq kınoǵa baratyn osy top munyń kıno emes ekenin bilmeıdi. Olar Aımanovty, Qarsaqbaevty, Qojyqovty kórgen joq, bilmeıdi. Sondyqtan olar mynalardyń tú­sirgenin kıno eken dep qabyldaıdy. Al bular búgingi kórermenniń qarańǵylyǵyn paıdalanyp, qaltasyn aqtaryp, aldap, aqshasyn sýyryp alyp jatyr. Bul kıno emes – ý. Eger meni bireý tutqynǵa alyp «pa­roldi aıt, qupııany aıt» dep qolymdy burap, uryp-soǵyp qınasa, oǵan qalaıda shydaımyn, paroldi aıtpaımyn. Biraq eger maǵan Qaırat pen Tóreǵalıdyń fılmderin ákep kórsetse, kóp bolsa bes mınýtqa ǵana shydamym jeter, qupııany aıtyp qoıar edim. Mundaı kınony kórý múmkin emes. Bul – aýrý. Bul – «ponos». Aýrý qoǵamnyń kórinisi. 

– Sizdińshe, Qazaqstan re­jıs­­serleri kınonyń qandaı janry­n umyt qaldyryp ke­ledi?

– Janrdy qoıa turaıyq, bizdiń kınoda eń negizgi nárse – shyndyq joq. Al jańaǵy top keıingi jyldary komedııamen áýestenip ketti. Biraq ony ko­medııa dep ataýǵa bolmaıdy. Ne­ge deısiz be, sebebi kúlkiniń de sapasy bolady: arzan kúlki, oıly kúlki, tereń kúlki. Qazaq tabıǵatynda qaljyńǵa jaqyn halyq. Biraq qaljyńy tereń bo­latyn. Biz osydan aıyry­lyp qaldyq. Biz qazir kúlmeımiz – yr­jańdaımyz. Este ustaıyq: ekeýi eki bólek nárse. Búgingi kıno salasynda júrgen jastarda bilim jetispeıdi. Olarǵa sabaq beretin adamdardyń arasynda múlde kınodan habary joq kisiler júr. Meni de T.Júrgenov atyndaǵy О́ner akademııasyna sabaq berýge shaqyrǵan. Biraq men onda barmaımyn. Sebebi meniń ustazdyq qabiletim joq. Eger menen úırengiń kelse, menimen birge túsirilim alańyna júr. Qazir rejıssýra, kınodra­matýrg, operatorlyq ónerge úı­retetin akademııa, ýnıversıtetter kóbeıip ketti. Kınoǵa kelgen adamdar burynyraqta assıs­tenttikten bastaıtyn, rejıs­ser­likke jetkenshe biraz buralań joldan ótetin. Osynyń bári qys­qardy, qazir qaıda baramyn, ne jasaımyn deseń de, tóte jol­men barasyń. Sondyqtan bári mıdaı aralasyp, shatasyp ketken. Tipti Nıý-Iork, Los-An­djeles Kıno akademııasynyń dıplomyn ákelip jatqan balalar bar. Dıplomyn ashsań «rejısser», «qoıýshy operator» dep jazylyp tur. Jaqsy. Er­tip alyp, túsirý alańyna ke­lesiń, túk bilmeıdi. Qoıshy, qys­qa­sha qaıyrsam, myltyq atyp kór­me­gen generaldardyń ýaqyty týdy.

– Fılmniń qandaı fınalmen aıaqtalǵanyn qalaısyz?

– Qal-aǵamnyń, Q.Muha­met­janovtyń «Qısyq aıaqqa qyzyl kebis ne kerek» dep jıi qaı­talaıtyn súıikti bir sózi bar edi. Ustazym G.Danelııa ózin rejısser dep eseptemegen kúıi ketti. Al qazir «men rejıssermin», «men jazýshymyn» dep op-ońaı aıta beretin boldyq. Bári ózgerdi. Ustazdarym aıtatyn: «Árqashan kórermenniń kınoteatrdan qan­daı kóńil kúımen shyǵatynyn oılańdar. Olardyń úmitin úzbeńder» dep. Aýyr taqyrypty qozǵasań da, úmi­tin qaldyr. Shyndyqty aıt­qyń kelse de, arǵy jaǵyn oıla: sen kórermendi ne úshin jylatyp jatyrsyń, nege kúldirip otyr­syń. Al kórermen oılansyn. Kıno­teatrdan shyǵyp bara jatyp ózine suraq qoısyn. Naǵyz óner jaýap bermeıdi – suraq qoıady. Al bizdiń kórermen men oqyrmanda «ol maǵan mindetti» degen oı qalyptasqan. Jazýshy men rejısser shaınap, daıyn oıdy mıyna salyp berýge mindetti. Bulaı bolmaıdy. M.Svetaeva aıtpaıtyn ba edi: «Chıtatel – soavtor». Kınoda da solaı. Kórermen – rejısserdiń syrlasy. Eger sýretkerdiń túpki oıyn túsinse, ári qaraı ózi damytyp alady, birge muńdasady.

– «Ermek Tursynovtyń kı­no salasynan alǵan salmaq­ty syı­lyǵy joq» degen sózdi estidim. Solaı ma?

– Búgingi halyqaralyq kıno­fes­tıvaldardan júlde alyp jatqan fılmder nege bıik dárejede baǵalanady? Sebebi ol fılmniń rejısserleri óz elin qaralaıdy jáne ol búginde sánge aınaldy. Sóıtip upaı jınaıdy. Amerıka men Aýstralııadan bas­tap, birqatar shet memleketterde ótetin kınofestıvaldarda boldym. Baıqaǵanym, kez kelgen eldiń rejısseri óz elin qaralap shyqsa – baǵalanady. «Oı, qandaı qyzyq». Menińshe, bul durys emes. Qaıta óz elińdi bıiktetpeısiń be? Eń órkenıetti eldiń óziniń problemasy bar. Biraq olar kórsetkenniń jóni osy dep, óz elin mazaqqa aınaldyrmaıdy. Kórsetse de, qandaı kóńilmen baıandap otyr – paıda kózdep otyr ma, álde jany ashyp, muńymen bólisip otyr ma? Mine, bul ná­zik másele. Jaqsy, Kannan da, Venesııadan da júlde al. Biraq bastysy bul emes. Bastysy – óz elińniń baǵasy. О́z kórermenińniń túsingeni. Kórermen «Shaldy» jaqsy qabyldady. Men ishteı qýan­dym. Al «Kelindi» qabyl­daýǵa áli daıyn emes. Ol úshin renjimeımin.

– Qatelespesem, siz osy eki-úsh márte «Oskarǵa» usynyl­dy­ńyz. Ala almady­ńyz. Ren­jigen joqsyz ba?

– Osy oqıǵanyń basymnan ótkeni de jaqsy boldy. Damaskide turǵan kezimde 92-ge kelgen bir áýlıe ımamnyń aıtqany bar edi. «Sen eshqashan «osyǵan qaıtsem de qol jetkizýim kerek» dep ózi­ńe arman belgileme. Bir kúni armanyń oryndalǵanda, zııan shegetin óziń bolasyń. О́ıtkeni sen ózińe shekti mólsher belgilep qoıdyń, qolyń jetkennen keıin boldy, ómir maǵynasyz bolyp qalady» degen-di. Eń qyzyǵy – joldyń ózi. Sen aldyńda ne kútip turǵanyn bilmesten qýalap júre beresiń. О́mir degen – belgisiz nárse. Sol belgisizdigimen qyzyqty, qundy. «Oskar» degen ne – jaı ǵana júlde. Ras, qyzyqtym. Qýdym. Tipti aınanyń aldynda turyp alyp «Oskar» alǵanda sóıleıtin sózime deıin juptap, daıyndalatynmyn. Qudaı ońdap, osynyń bárinen aman-esen ótip, óz jolymdy shyn tanyǵandaı boldym. Qazir men úshin bári anyq. Bóten elden baǵa izdeme. Amerıkalyqtar meniń týyndymnan, qazaqtyń máselesinen ne túsinedi? Endeshe ony qalaı baǵalamaq? Saǵan kim baǵa beredi? Adam ba? Jo-o-q – ýaqyt. Sol sebepti adamnan baǵa kútpeımin. Ásirese búgingi kórermennen. Syrttan baryp júlde alý mindet emes. Bas tarttym. Meniń túıgenim – osy.

– Sonda kınofestıval ká­sibı deńgeıdiń anyqtaýyshy bola almaı ma?

– Joq, eshqashan. Ásirese Eý­ropada bir mezgilde kem degende 3-4 qalada kınofestıval ótip jatady. Qazaqstannyń ózinde 5-6 kınofestıval bar. О́zim qansha kınofestıvaldyń qazylar alqasynyń múshesi, tóraǵasy boldym. Ol júldeler qalaı beriledi, qandaı joldarmen anyqtalady, ıesin qalaı tabady – bul qýlyqtardyń bárin bes saýsaqtaı bilemin. Tipti maqtaýly «Oskaryńyzdyń» ózi dos pen tanystyń aınalasynan alysqa uzaı almaı jatady. Sondyqtan bıik dárejede berilip jatqan júldeniń ózine kúmánmen qaraımyn. Mundaı júldeniń quny maǵan bes tıyn. Myna istep júrgen isim júlde alý úshin emes. Tipti ne úshin ekenin ózim de bilmeımin. Biletinim, bul – meniń jolym.

– Áńgimeńizge rahmet.

 

Áńgimelesken

Aıgúl AHANBAIQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Erlikti dáripteıtin qomaqty qor

Rýhanııat • Keshe

Eki qylmystyq top ustaldy

Aımaqtar • Keshe

Eltańba tarıhy talqylandy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar