Spıkerdiń aıtýynsha, eń aldymen shekaralas Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Túrikmenstan jáne Qytaı naryqtarynda saýda jasaý qajet. Bul eldermen transshekaralyq yntymaqtastyq úshin barlyq quqyqtyq jaǵdaılar jasalǵan.
«2022 jylǵa qaraı Qazaqstannyń shıkizattyq emes eksportynyń kólemi 1,5 esege artady. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha Reseımen saýda aınalymynyń úlesi Qazaqstandaǵy jalpy saýdanyń 19,5 paıyzyn, ıaǵnı 18,5 mlrd AQSh dollaryn, Qytaımen – 12,3 paıyzyn, ıaǵnı 11,7 mlrd dollardy qurasa, О́zbekstanmen 40 paıyzǵa ósip, 2,9 mlrd dollarǵa, Qyrǵyzstanmen 1 paıyzǵa ósip, 900,5 mln dollarǵa, Túrikmenstanmen 0,1 paıyzǵa ósip, 98,1 mln dollarǵa jetti», dedi vıse-mınıstr.
Qazaqstan Reseı Federasııasynyń birqatar óńiri úshin basty saýda áriptesi bolyp tabylady. Bizdiń eldiń 7 oblysy men Reseıdiń shekaralas 11 óńiri arasyndaǵy saýda aınalymy ótken jylǵy syrtqy saýda aınalymnyń 10 paıyzyn qurady. Eki eldiń shekaralas óńirlerindegi saýda kólemi 2018 jyly 1,5 paıyzǵa ósti.
Atap óterlik bir qýanyshty jaǵdaı, Reseıge shyǵaratyn óńdelgen ónimderimiz eksportynyń 18 paıyzǵa óskeni boldy. Shıkizattyq emes eksporttyń artý qarqynyn kórsetetin bul derek Qazaqstan taýarlarynyń kórshi elderde básekege qabiletti ekendigin bildiredi.
Búginde Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi shıkizattyq emes eksportty jandandyrý maqsatynda jetkiziletin taýarlar men qyzmetterdiń túrlerin keńeıtý boıynsha jumystar júrgizýde. Nátıjesinde, Qazaqstannyń eksportqa shyǵarý úshin áleýeti bar taýarlar túrlerin aıqyndady. Saýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri Qazaqstan kórshi memleketterge qandaı taýarlardy saýdalaı alatynyn tizip berdi. «Máselen, biz Reseıge baǵyttalǵan eksportty 87 taýarlyq pozısııaǵa deıin arttyra alamyz. Qazaqstandyq naryqtan Reseıge metall, hımııa ónerkásibiniń taýarlary, azyq-túlik, ýran men basqa da taýarlar tartymdy. Biz olarǵa 245,6 mln dollardyń taýaryn tasymaldaı alamyz. Sol sekildi, Qytaıǵa quny 1,6 mlrd dollarlyq 60 taýar túrin jibererlik áleýet bar. Atap aıtqanda, ol jaqqa temir men bolattyń ılemdelgen túrin, jartylaı fabrıkattar men ýran, kúkirt, bıdaı, maı ónimderin, kondıterlik ónimderdi shyǵara alamyz. Odan bólek, Qytaıǵa bizdiń elden buryn aparylmaǵan oksıd, sement, metaldyń bólek túrleri sekildi teń taýardyń 30 túrin saýdalaýǵa múmkindik bar», dedi vıse-mınıstr. Onyń aıtýynsha, qazaqstandyq kásipkerler Túrikmenstanǵa quny 123 mln dollarǵa teń taýardyń 40 túrin, О́zbekstanǵa 210 mln dollarlyq 70 taýar túrin shyǵara alady.
Osy rette vıse-mınıstr Reseı naryǵyna taýar shyǵaratyn otandyq kompanııalardyń jekelegen problemalaryna da toqtalyp ótti.
«О́zderińiz biletindeı, Reseı úlken memleket bolǵandyqtan, onda sapaly taýar shyǵaratyn kompanııalardyń sany óte kóp. Sondyqtan sapaly taýarlarmen birinshiden básekelestikke túsý kerek. Odan bólek, basqa memleketterden ımporttalatyn taýarlar da bar. Olarmen da báseke qyzý bolýy tıis. Úshinshiden, olardy utqannan keıin ǵana kedergiler paıda bolýy múmkin. Máselen, Reseı naryǵyna taýar shyǵaratyn qazaqstandyq «Zenchenko» kompanııasy ol eldiń saýda sórelerinde tek 2-3 paıyzdyq múmkindik beriletinin aıtqan edi. Bul boıynsha biz Ulttyq ekonomıka mınıstrligimen jumys júrgizdik. Másele tekserilip jatyr», dedi ol.
Vıse-mınıstrdiń aıtýyna qaraǵanda, qazaqstandyq bılik otandyq kompanııalar betpe-bet kelgen máselelerdi sheshýge tyrysady. «Kóptegen kompanııa bizge problemalaryn aıtpaıdy. О́ıtkeni olar kelesi joly RF bazarlarynda taýarymyzdyń joly jabyla ma dep qorqady. Jalpy, Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi qazaqstandyq taýarlardyń shetelde ótkizilýine múddeli. Biz kásipkerlerimizdiń múddesin qorǵap, barlyq túıindi máselelerdi sheshkimiz keledi. Alaıda ol problemalar týraly qoryqpaı aıtý kerek. Máselege keziktiń be, sabyrly túrde suraqtardy pysyqtap, ortaǵa salý qajet. Sonda ǵana bizde áriptesterimizge qarsy naqty argýmenttermen shyǵa alar edik. Bálkim, bir jerde tehnıkalyq qatelik bolýy múmkin, bir jerde tipti túsinispeýshilik týyndaǵan bolar. Sol sebepti bizdiń taýardy kórshi elderdiń naryqtary qoldan kirgizbeı otyr deýge bolmaıdy. Árbir jaǵdaıdy jeke-jeke qarastyrǵan abzal», dedi vıse-mınıstr.
