Pellet dep atalatyn otyn kádimgi ósimdik qaldyqtarynan jasalady eken. Ásirese saban men qamystan jaqsy otyn shyǵady. Otynnyń bul túri tabıǵı sanalady. Eń bastysy arzan.
– «Qyzyl partızan» eldi mekenindegi №8 jylý qazandyǵyn túıirshik otynmen jaǵylatyn etip qaıta jabdyqtadyq. Taǵy bir jylý qazandyǵyn aldyrǵaly jatyrmyz. Pellet ósimdik shıkizatynan jasalady. Kóbine qamys, shóp, saban qoldanylady. Shıkizat nyǵyzdalyp, túıirshikteledi. Tabıǵı ónimniń qyzýy jaqsy, qaldyǵy da anaǵurlym az, eń bastysy – baǵasy tıimdi, – deıdi «QJEK» MKK dırektory Asqar Bekmaǵambetov.
Atalǵan otynnyń damyǵan elderde keńinen qoldanylatynyn aıta ketken jón. Máselen, AQSh-ta 2008 jyldan beri qoldanylyp keledi. Sol kezdiń ózinde bul elde túıirshik óndirisimen 80-nen astam kompanııa aınalysyp, jylyna 1,1 mln tonna ónim shyǵarǵan. Qazir Qurama Shtattarda 600 myńnan astam ǵımarat jyl saıyn 2 mln tonna túıirshik otynmen jylytylady.
Al Fınlıandııanyń turǵyn úı sektory jylyna 70 myń tonna túıirshik qoldanady. 7 myńǵa jýyq ǵımarat bıootynmen jylytylady. Klımaty Qazaqstanǵa uqsas Kanada da – túıirshik otyndy kóp tutynatyn elderdiń biri. Bul elde jylyna 1,3 mln tonnaǵa jýyq ónim óndiriledi. Túıirshik shyǵaratyn zaýyttar negizinen jaǵalaýda ornalasqan. Kanadanyń batys jaǵalaýynda ornalasqan zaýyttar aǵashtyń jumsaq shyrsha, qaraǵaı ispetti suryptaryn paıdalanady. Al shyǵys jaǵalaýynyń zaýyttary emen, úıeńki, shıe jáne basqa da qatty sorttardy paıdalanatyn kórinedi. Damý deńgeıi joǵary basqa da memleketterge toqtalar bolsaq, jyl saıyn Shvesııa – 1,7 mln tonna, Germanııa – 900 myń tonna, Aýstrııa – 800 myń tonna, Latvııa – 200 myń tonna pellet tutynady. Eýropada otyndyq aǵash túıirshikterin shyǵaratyn shamamen 650 zaýyt jylyna 10 mln tonnadan astam ónim shyǵarady. Jalpy, álem boıynsha jylyna 22,5 mln tonna túıirshik otyn kádege jaratylady.
Qostanaılyq jylý kompanııasynyń málimetine júginer bolsaq, otyn granýlalaryn paıdalaný ekonomıkalyq jaǵynan tıimdi. Sebebi biz jaǵyp otyrǵan gazdyń ár tonnasyn jylý kompanııasy 24 myń teńgeden usyndy. Al balamaly otyn 11-12 myń teńgege shyǵýy tıis. Onyń ústine ónimniń ár tonnasynan 3,5-4 Gkallorııa jylý alýǵa bolady. Esep durys bolsa, jylyna 20 mln teńgege deıin qarjy únemdeýge bolady deıdi mamandar.
Jumataı KÁKIMJANOV,
jýrnalıst
Qostanaı
