Álem • 07 Qazan, 2019

Perý halqy prezıdentti qoldaıdy

36 ret kórsetildi

О́tken aptada Perý prezıdenti Martın Vıskara respýblıka Kongresin taratatynyn málimdegen bolatyn. Mundaı sheshimge el depýtattarynyń Memleket basshysynyń konstıtýsııalyq sot reformasyn qabyldamaýy sebep boldy.

Prezıdent sheshimimen kelispegen Parlament músheleri Martın Vıskara­nyń ókilettigin 12 aıǵa toqtatýdy uıǵaryp, onyń ornyna vıse-prezıdent Mersedes Araosty taǵaıyndady. Degenmen Mersedes Araos otstavkaǵa ketetinin málimdep, kezekten tys saı­laý ótkizýdi usyndy. Ol Twitter jeli­sindegi paraqshasyna «Memlekettiń kons­tıtýsııalyq tártibi buzyldy. Men vıse-prezıdent mindetinen de bas tartamyn» dep jazdy. Parlament múshe­leri BUU-ǵa mem­leket demokra­tııa­sy­na nuqsan keldi de­gen hat joldap, oryn­darynan ketýden bas tartty. Vıskara Parlament jumysyn toq­tatý sheshiminen keıin mınıstrler keńesi­ne jańa basshy taǵaıyndady. Keńes basshysy Salvadora de Solara­nyń ornyna Ádilet mınıstri Vısente Sebalos keldi.

Prezıdenttiń bul áreketin memle­kettik qyzmet­kerlerdiń kóbi jáne eldegi oppozı­sııalyq toptar tóń­keris dep tanyp, Mar­tın Vıskaraǵa dıktator degen aıyp taqty. Al Vıs­kara óz kezeginde Kongress tara­tyl­ǵan­dyq­tan, depýtattardyń sheshiminiń zań­­dy kúshi joq ekendigin aıtady. Aq­pa­­rat qural­daryna súıensek, memle­ket polısııasy men áskeri Martın Vıs­karanyń jaǵynda. Pre­zı­denttiń bas­pasóz qyzmeti onyń mem­leket­tiń qarýly kúshteri, áskeri, polısııa basshylarymen kezdeskenin málimdedi. Basqosý Lımadaǵy prezıdent sara­ıyn­­da ótken.

Perýdiń burynǵy Syrtqy ister mı­nıstri Fernando Rospılosı memleket Kon­gresiniń konstıtýsııalyq sotqa ara­lasýǵa tolyqtaı quqyly ekenin aıtty. «Sot ókilderin taǵaıyndaý prosesiniń sozylǵanyna on aı boldy, al memleket basshysy mańyzdy sheshim qabyldanatyn sońǵy kúni depýtattarǵa jańa músheler tańdaýǵa múmkindik bermedi. Prezıdenttiń Parlamentti taratý sheshimi – zańsyz. Bul – sońǵy 35 jylda Latyn Amerıkasynda oryn alǵan tóńkeristerdiń biri», dedi F.Ros­pılosı. Sonymen birge eks-mınıstr pre­zı­denttiń bılikte uzaq qalatynyna kú­mán kel­tiretinin de jetkizdi. «Qazir, álbette, onyń sózi ótimdi, biraq bul uzaqqa barmas, jaq­sylyqqa da alyp kelmesi anyq», dedi ol.

Al Kongrestiń burynǵy múshesi, «Jańa Perý» partııasynyń ókili Tanıa Parıona memlekettegi jaǵdaı qalypty ekenin, eshqandaı tóńkeristiń bolmaǵanyn aıtty. «Memleketimizde eshqandaı tóńkeris bol­maǵanyn, dıktatýranyń da joǵyn jet­kiz­gim keledi. Kongrestiń taratylýy konstı­týsııal­yq turǵydan oryndy, zańdy», dedi óz suh­batynda. The New York Times gazeti mem­­lekettegi saıası daǵdarystyń negizgi sebe­bin eldegi beleń alǵan sybaılas jem­qor­lyqpen baılanystyrady. Bul boljamdy Tanıa Parıonanyń «Parlamenttegi «Halyq kúshi», «Perýdiń Aprısta partııasy» syndy partııalar uzaq jyldar boıy jemqorlardy jasyryp keldi. Olar sybaılas jemqorlyq áreketteri arqyly Parlamenttegi oryndaryn saqtap qal­maq» degeni rastaı túskendeı.

Búgingi tańda atalǵan qos partııaǵa qatys­ty is júrgizilýde. Bul tergeýler Lava Jato operasııasynyń negizinde júrip ja­tyr. Sonymen birge eks-kongresmen Par­la­mentti taratý áreketi memlekettegi sy­baı­las jemqorlyq máselesin sheshýge kó­mekt­espeıtin jetkizdi.

Al Perý halqy bolsa Martın Vıs­karany qoldap otyr. Sońǵy oqıǵa­larǵa baılanysty memleket astanasy Lımada halyq boı kóterip, narazylyq tanytty. Al depýtattar sheshimimen kelispegen Vıskara jazda Parlament saı­laýyn ótkizýdi usynyp otyr. Alaı­da negizinen oppozısııalyq partııalardan turatyn Kongrestiń bul sheshimdi qabyldaýy ekitalaı.

Martın Vıskara memleket basyna 2018 jyly naýryzda kelgen edi. Onyń aldyndaǵy prezıdent Pablo Pedro depýtattardy satyp almaq bol­dy dep aıyptalyp, qyzmetinen ket­ken bolatyn. Perý Parlamentiniń tara­tylýy birinshi ret emes. Tarıhqa kóz jú­girtsek, 1992 jyly memleket bas­shysy Alberto Fýdjımorı reforma­lar men jańartýlar engizý úshin depý­tat­­tardy otstavkaǵa jibergen edi. Degen­­men onyń negizgi jospary iske as­­paı, memlekettiń demokratııa jú­ıe­sin qul­dy­ratty. Martın Vıs­kara­nyń sheshi­mi memlekettegi bas­ty prob­le­ma­ǵa aı­­nal­ǵan sybaılas jem­qor­lyqty toq­tatary, ne 1992 jyl­ǵy jaǵ­daıdy qaı­ta tý­ǵyzary belgi­siz. Ony ýaqyt kór­setedi. Martın Vıs­kara­nyń Par­la­ment músheleriniń sheshimin qa­byl­daý­dan bas tartqanyn eskersek, jaǵ­daı­dyń odan ári ýshyǵa túsýi ǵajap emes.

Sońǵy jańalyqtar

Adamdardyń alǵysyna esh nárse jetpeıdi

Aımaqtar • Búgin, 12:05

Qostanaıda muz arenasy salynyp jatyr

Aımaqtar • Búgin, 10:56

Elimizde jumyssyzdar sany artty

Qoǵam • Búgin, 10:38

29 qyrkúıekke arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:34

Dollardyń búgingi baǵamy belgili boldy

Ekonomıka • Búgin, 09:25

Mektepterde shekteý kúsheıtildi

Bilim • Búgin, 08:43

Indettiń betalysy irkilissiz

Álem • Búgin, 08:41

33 mln teńge aıyppul salyndy

Qoǵam • Búgin, 08:39

Balalarǵa bazarlyq kóbeıdi

Aımaqtar • Búgin, 08:38

Emhanaǵa tirkelý joldary qandaı?

Medısına • Búgin, 08:28

Eski kompıýterler jańartylady

Aımaqtar • Búgin, 08:16

Aımaq mektepteri abattandyryldy

Bilim • Búgin, 08:15

Ashyqtyq – qoǵam damýynyń kepili

Saıasat • Búgin, 08:13

Mal urlyǵy órship tur

Oqıǵa • Búgin, 08:01

Ekologııalyq bilim berýdiń tetikteri

Saıasat • Búgin, 07:58

Basym mindetter – basty nazarda

Aımaqtar • Búgin, 07:56

Salany jańǵyrtý – ýaqyt talaby

Pikir • Búgin, 07:42

Alty aqynnyń alǵysy

Rýhanııat • Búgin, 07:40

Til tutastyǵy – el tutastyǵy

Rýhanııat • Búgin, 07:37

Altyn astyqty aýyldar

Aımaqtar • Búgin, 07:29

Jambylda júzege asqan jarqyn joba

Aımaqtar • Búgin, 07:27

Qazaq tilin tórge shyǵaratyn ýaqyt jetti

Rýhanııat • Búgin, 07:25

Qarttarǵa qamqorlyq qajet

Aımaqtar • Búgin, 07:19

Balshyq sorǵysh kemeni sýǵa túsirdi

Tehnologııa • Búgin, 07:15

Sózimen demep, ánimen jebep...

О́ner • Búgin, 07:13

Batyl barlaýshy

Rýhanııat • Búgin, 07:01

Ata erligi – urpaǵyna úlgi

Tarıh • Búgin, 07:00

«Astana Opera» qaıta jandandy

О́ner • Búgin, 06:58

Qoǵam qasiretin arqalaǵan týyndy

Pikir • Búgin, 06:54

Uqsas jańalyqtar