Aımaqtar • 08 Qazan, 2019

«Endigi jerde ár oqyrman úshin kúresetin bolamyz» deıdi Qarabalyq aýdandyq «Aına» gazetiniń redaktory Márııa Saparova

12 retkórsetildi

Qarabalyq aýdandyq «Aına» gazeti oblystaǵy merzimdi basylymdar arasynda ýaqyt tynysyn tap basqan sapaly maqalalarymen, gazettiń úzdik bezendirilýi jáne jarnamalyq menedjmenti arqyly oqyrmandar suranysyn ıgerýimen erekshelenedi. «Egemenniń» Qostanaı oblysyndaǵy menshikti tilshisi gazet redaktory Márııa Saparovamen áńgimelesken edi.  

– Márııa Ábýtálipqyzy, «Aına» ga­zeti aldaǵy jyly 90 jas­qa tola­dy eken. «Aına» dese – aı­na, aýdan ómiriniń aınasy bolyp otyr. Ta­rı­hynyń aınasy qalaı?

– Gazettiń Keńes Odaǵy jyl­daryn­daǵy tarıhyn qoıa turaıyn, onyń basqalardan ereksheligi joq. 90-jyldardaǵy jumysymyzdy qysqasha aıtaıyn. Bizdiń aýdandyq «Delo ı lıýdı» gazeti 1996 jyly bir ká­sip­kerge zańsyz tıyn-tebenge sa­tylyp ketti. Shyǵarmashylyq qyz­met­kerler túgelimen redaksııa­dan kettik. Gazettiń ıesi ony oqyr­man, halyq úshin emes, óziniń bız­nesi úshin paıdalandy. Biraq pro­kýra­týranyń tekserýimen bir jarym jyldan ke­ıin qaıtardy. Ju­myssyz qalǵan, kún­kó­ris­pen ár­qaı­sy­myz ár jerde júr­gen ujym qaıta bas qostyq. Kásip­ker bizge gazettiń ózin ǵana us­tat­ty, mate­rıaldyq jabdyǵynan jur­daı etti, tipti bir ústel bergen joq. Sonymen bárin qaıta bastadyq. Ol kezde barter degen bar bolatyn, sharýa­shylyqtardan jazǵan maqala, jarnama jáne gazetke jazylǵany úshin bıdaı, arpa, jem alyp, ony qaqa­ǵan aıazda bazarda, kóshede tu­ryp, qaptap, shelektep satyp aqsha jasa­dyq. Bárimizge ortaq bir kompıýter satyp aldyq. Ujymnyń judy­ryq­taı jumylýynyń arqasynda jaǵ­daıy­­myz birte-birte jaq­saryp, aıaǵy­myz­­dan turdyq. 2002 jyly gazetti «Aına» jaýapkershiligi shek­­­teý­li seriktestigi etip tirkedik. Ap­­ta­­sy­na bir ret 16 bet bolyp shy­ǵyp ke­ledi. Búgin redak­sııada 10 kom­pıý­ter, kólik, stýdııa bar, 12 adam qyzmet etedi.

– Gazettiń aty ǵana emes, zaty da ózgerýi úshin qandaı máselelerdi aldymen sheshtińizder?

– Bizge eń aldymen kómektesken ujymnyń birligi der edim. Biz áp de­gennen oqyrman múddesin bári­nen joǵary qoıdyq. О́tkir taqyryp­tardy taısalmaı ashyq jazdyq. Ásirese, áleýmettik taqyryptar oqyrman kóńilindegini dóp basty. «Aına» úshin eshqashan taqyryptyń úlken-kishisi bolǵan emes, áńgime ony qalaı kórsete bilýde. Biz gazet betin toltyrý úshin ne bolsa sony jaza salmaımyz. Gazet betiniń ár santımetri esepte. Sol ustanymnan ajyraǵan emespiz.        

– Búginde qaı deńgeıdegi basylym úshin de gazettiń oqyrmanyna ýa­qtyly jetýi úlken másele bo­lyp tabylady. Sizder muny qa­laı uıymdastyryp otyrsyzdar?

– Gazetti qalyń oqyrmanǵa jet­kizý óz kúshimizben júzege asyp kele­di. Gazetti oqyrmanǵa jet­­­kizý úshin barlyq jaǵdaıdy paı­da­la­­namyz. Alystaý aýyldarǵa óz kóli­­gi­­miz­ben jetkizemiz, jaqyndaý aýyl­­darǵa taksısterden, gazettiń janashyr­lary arqyly berip jiberemiz. Árıne, taksıstermen kelisim bar. Al bar­lyq aýyl­dardaǵy bizdiń jeke posh­ta­shy­lary­myz gazetti kútip alady da, úı-úı­ge tegis taratyp beredi. Gazet bas­pa­hanadan shyqqan kúni oqyr­­mannyń qolyna tıedi. Hat tasý­shy­myz jyl boıy gazet jazylymy­na da jumys isteıdi. Bizdiń gazetke adam­dar kóp jazylǵan saıyn, sol aýyl­daǵy hat tasýshymyzdyń jalaqy­sy kóbeıedi. Eshkimdi zorlap jazdyrý joq.

– Siz Amerıkaǵa baryp, gazet jumysyn uıymdastyrýdy úıren­dińiz ǵoı?

– 2004 jyly Qostanaıda uıym­dasty­ryl­ǵan, AQSh-tyń memleket­tik departamenti qarjylandyrǵan joba arqyly amerıkalyq jýrnalısterdiń ótkizgen trenıngi boıynsha ar­na­­ıy konkýrstan ótip barǵan edim. Jo­ba­nyń ózi «Shynaıy jańalyqtar jáne tabysty menedjment» dep atal­dy. Biz Qazaqstannan barǵan segiz jýrnalıst Nıý-Iorktegi, Va­shıng­­ton­daǵy jáne 8 shtattaǵy bas­pa­hanalar­­men, basylym redaksııalary­men ta­nys­tyq. Men Vermont shta­tyn­­da­ǵy Glover degen shaǵyn qalada bir aı boldym. Sondaǵy gazet redaksııasynda tájirıbeden óttim. Shaǵyn qaladaǵy «Hronıka» dep atalatyn gazet redaksııasynyń jumysy da bizdiń «Aınaǵa» qatty uqsaıtynyn bilgende tańǵaldym jáne durys jol­da ekenimizge sendim. Gazetti oqyrman­ǵa jetkizý, satý, jumys kestesi sııaq­ty jumystardy Amerıkaǵa barmaı turyp-aq, ozyq tásilmen júrgizippiz. Qazir aýdanda gazettiń tırajy 3600, onyń 800 danasy aýdandaǵy azyq-túlik dúkenderi arqyly satylady. Iá, jalpy muhıttyń arǵy betinde gazet jumysy týraly úırengenim az emes.

– Jýrnalıster izdenisi týraly ashyńqyrap aıtsańyz.

– Aýdandyq gazet 12 adamǵa ju­mys berip otyr dedim ǵoı. Muny kóp jerden kezdestire bere almaı­syz. Osy 12 adamnyń barlyǵy bir­deı redaksııanyń súıegi, onyń bi­reýi kem bolsa jumys aqsaıdy. Gazet shyǵarýǵa qatysatyndardyń bar­lyǵy, onyń ishinde jýrnalıster de kompıý­terdiń qulaǵynda oınaıdy. Ga­zet­ti eki adam bezendiredi. Jar­na­malyq menedjer jarnama­ny tabý men ony gazet betine orna­las­tyrǵanǵa deıingi jumystyń bar­ly­ǵyn ózi atqarady. Al sonyń ishinde 3 jýrnalıst redaksııanyń bel omyrt­qasy der edim. Bizdegi ujym kúni-túni izdenis ústinde júredi. Oqıǵa qashan bolar eken, aýdandyq ákimshilik ne ótkizer eken dep qarap otyrmaı­myz, taqyrypty tintip júrip, ózimiz tabamyz. Jýrnalısterdiń oqyp, táji­rıbesin kóterýine óte mán bere­min. Marııa Shılo Polshaǵa eki ret baryp, tájirıbesin ushtap keldi, Tatıana Makarova Shvesııada bolyp, biliktiligin kóterdi. Jýrnalıster Igor Sverkovıchti, Dınara Ýtesho­va­ny jáne bezendirýshi Álibek Baı­tyqov­ty da semınarlardan qaldyr­maımyz. Sosyn irgedegi Reseıdiń Chelıabi oblysyndaǵy áriptestermen ty­ǵyz baılanystamyz. Olarda jyl saıyn jýrnalıster festıvali ótedi, jýrnalıstıkanyń, merzimdi basy­lymnyń problemalarynan ne aıtylmaıdy deısiz. Sankt-Peterbýrgten, Máskeýden spıkerler, trenerler shaqyrady. Biz odan qalmaımyz. Sochıde Reseıden 3000 jýrnalıst jınaǵan basqosý bolyp turady. Oǵan da shaqyrtýlar alyp turamyz. Redaksııada shyǵarmashylyq top úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Kólikten bastap, kerektiniń bári tabylady. Aılyq jalaqylaryna rıza, barlyǵy da gazet jumysyna erekshe yntamen atsalysady, gazet – báriniń de súıgen jumysy. Aıtpaqshy, mem­le­ket­tik tapsyrystyń qarjysy redak­sııa­nyń barlyq shyǵynynyń 25 pa­ıy­zyn ǵana jabady. Qalǵan qarjy­nyń barlyǵyn tabý óz mo­ıynymyzda.

– Gazettiń janynda «Lýchık dobra ı nadejdy» degen qaıyrym­dy­l­yq qory aýdan emes, oblysqa bel­gili bolyp qaldy. Bul gazetke ne beredi?

– Qordyń jumys istegenine 14 jyl boldy. Biz aýrý balalarǵa kómek berýdi maqsat tutqanbyz. Bıyl ǵana aq qan aýrýyna shaldyqqan ba­la­ny Túrkııaǵa jiberý úshin aýdan turǵyndarynan bir táýlikke jet­peıtin ýaqytta 1 mıllıon 200 myń teńge jınap berip, balany aparýǵa volonter dárigerdi jiberýdi, oǵan aýylda turatyn anasynyń barýyn uıymdastyrdyq. Munan basqa bizde túrli jobalar da bar. Ekojoba boıynsha da jumys isteımiz. Mysaly, kóshege bireý qoqys tastap ketipti. Bizdiń jýrnalıster sol bir qalta qoqysqa jýrnalıstik zertteý júr­gizdi. Onyń ishindegi tamaq qaldyq­tary qaı dúkennen, ony kim alǵanyn, kim tastaǵanyna deıin anyqtap, sony gazetke jazdyq. Mundaı materıaldar oqyrmandy tartyp ǵana qoımaıdy, tárbıeleıdi. Mysaly, biz bir aýrý nemese jetim qalǵan bala, taǵdyr tálkegine ushyraǵan otbasy jóninde jazǵan saıyn oǵan qandaı kómek kerektigin oqyrmandar suraı bastaıdy. Biz oqyrmandar quqyǵyn qor­ǵaımyz. Olar bizge senedi.

– Jergilikti atqarýshy bılik­pen qalaı jumys isteısizder?

– Bizdiń gazet jaýapkershiligi shekteýli seriktestik bolǵannan keıin, ony jekemenshik, gazet bas­shy­­lyǵynyń bıznesi dep, tipti ja­lań túsinetinder bar. Qazir mer­zimdi basylymdardyń barly­ǵy da aksıonerlik qoǵam nemese jaýapker­shiligi shekteýli seriktestik bolyp tirkelgen. Bul olardyń tek zań­dyq már­tebesi ǵana. Quryltaıshy biz­diń ujym bolyp sanalady. Gazet aýdan­dyq jergilikti atqarýshy bı­lik­­­pen jumys isteıdi, sonyń atqa­ryp otyrǵan jumysyn, memlekettiń saıasatyn jurtshylyqqa jetkizedi. Biz syn maqalalar jazamyz. Bul syn bireýlerge unamasa, biz olarǵa barynsha túsindiremiz, biraq óz ustany­mymyzda qalamyz. Al qazir oqyr­mandar asa saýatty. Syn maqa­lada aıtylǵan másele jergilikti jerde sheshimin tappasa, oqyrman oblysqa shyǵady, odan Prezıdentke jazady. Al biz jazǵan syn maqala máseleni ýshyq­tyrmaı, múmkindiginshe jer­gi­likti jerde sheshimin tabýyna dá­neker bolady.

– Áleýmettik jeli gazetke kómek­­tese me, álde kedergi me?

– Áleýmettik jeli – ýaqyttyń, damýdyń kórinisi. Odan bas tarta almaımyz, tek sonyń yńǵaıyna bara otyryp, oqyrmandy ózimizge tartýymyz kerek. Bizdiń redaksııanyń qazir beınestýdııasy bar. Jýrnalıs­ter men gazet bezendirýshi mańyzdy aqparat jóninde sıýjet jasap áleý­mettik jelige salady. Jedel jańa­lyqtar redaksııa saıtyna ýaq­tyly salynyp otyrady. Bul kóshten qalmaýdyń tásili. Oqyrman áleýmettik jelige emes, bizdiń gazetke senýi tıis. О́ıt­keni jelideı emes, gazet tasqa basyl­ǵan, mańyzdy nysan, oqıǵa týra­ly jeli­de dál gazettegideı jazyl­maı­dy, oqyrman ony jeliden kór­gen­men, anyq-qanyǵyna kóz jetkizýi úshin ony gazetten izdeýi tıis.

Qarabalyq aýdanynda da ishki-syrtqy kóshi-qon toqtaǵan joq, turǵyndar 2 ese azaıdy. Qazir tur­ǵyndar sany 27 myńǵa tústi. Sol úshin gazet endigi jerde ár oqyrman úshin kúresetin bolady. Ǵalamtor za­manynda oqyrmannyń nazaryn aýda­rý, qyzyqtyrý ońaı sharýa emes. Ony gazettiń mehnatty jumysynan kún de keziktiremiz.

Áńgimelesken Názıra JÁRIMBET,

Qostanaı oblysy,

Qarabalyq aýdany

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Elıtaly kezeńge joldama aldy

Sport • Búgin, 09:58

Eki qola medal enshiledi

Boks • Búgin, 09:57

«Barystyń» qarqyny qatty

Hokkeı • Búgin, 09:52

Kıprdi de jeńe almadyq...

Fýtbol • Búgin, 09:51

Galbadrah bolmasa qaıter edik?!

Sport • Búgin, 09:49

«Qara altyndy» qapysyz aǵyzǵan

Qazaqstan • Búgin, 09:44

Qyz áýlıe

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Qaıtalanbas qymyz dámi

Qazaqstan • Búgin, 09:33

Rýhanı jańǵyrǵan aýyl

Rýhanııat • Búgin, 09:28

Ekijaqty kelisimge qol qoıyldy

Qazaqstan • Búgin, 09:26

Tálim men tájirıbe ushtasqan uıa

Qazaqstan • Búgin, 09:10

Jambyldyqtardyń jarqyn jobasy

Aımaqtar • Búgin, 08:36

Joshy ulysynyń joǵalǵan shaharlary

Rýhanııat • Búgin, 08:31

Úılestirý keńesiniń kezekti basqosýy

Qazaqstan • Búgin, 08:27

Túgel túrkini túgendegen

Álem • Búgin, 08:20

Katonqaraǵaıdy qalaı saqtap qalamyz?

Qazaqstan • Búgin, 08:12

«Dostastyq vızasyn» engizýdi usyndy

Prezıdent • Búgin, 08:03

Taldyqorǵanda 5 myń aǵash otyrǵyzyldy

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Keı óńirlerde aýa-raıy ózgeredi

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Iesiz zyndan. Dıdar AMANTAI

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Senatorlar senbilikke shyqty

Qazaqstan • 12 Qazan, 2019

Uqsas jańalyqtar