Qazaqstan • 08 Qazan, 2019

YouTube Kids: Kishkentaı kórermenderdi qalaı qadaǵalaımyz?

25 retkórsetildi

YouTube – sheksiz vıdeolar jelisi. Mamandardyń aıtýynsha, onyń kórermenderiniń kóp bóligin baldyrǵandar quraıdy. Aıtsa aıtqandaı-aq búginde ol kez kelgen balaly úıdiń qyzyǵyna aınalǵan. Kishkentaı náresteden bastap, oıyn balasyna deıin onyń shyrmaýynan shyǵa almaıdy. О́kinishtisi sol, bul vıdeo jelisinde balaǵa keregi de, qajetsizi de jetip-artylady. Muny eskergen mamandar ıýtýbtyń balalarǵa arnalǵan qosymshasyn jasady. Biz ol jaıynda ne bilemiz?

YouTube Kids – arnaıy baldyrǵandar úshin jasalǵan YouTube qosymshasy. Munda kórýge ruq­sat etilgen vıdeolardy balalar tek mejeli ýaqytta ǵana kó­re alady. Qýanyshtysy, shekti ýaqytty ata-ana ózi qoıady. Iаǵnı belgili bir ýaqyttan soń qosymsha buǵattalady. Bul – balasyn smartfonnan aıyra almaıtyn ata-analar úshin taptyrmas qosymsha. Ol 2015 jyldyń 23 aqpanynda Android jáne iOS qosymshalary úshin jasalǵan bolatyn. Keıinirek LG, Samsung, Sony smartfondarynyń qoldanýshylary da bul qosymshany qoldana aldy. Qosymshanyń sońǵy nusqasy bıylǵy jyldyń 13 qyrkúıeginde ázirlendi. 2019 jyldyń deregi boıynsha YouTube Kids búginde álemniń 60-tan astam elinde qoljetimdi. Onyń ishinde Argentına, Aýstralııa, Aýs­trııa, AQSh, Belgııa, Qazaqstan, Bra­zılııa, Reseı, Kanada, taǵy basqa kóptegen memleket bar.

Balalar qosymshasy ár balany jeke ındıvıd retinde qarastyrady. О́ıtkeni qosymshany qoldanýshy ár balaǵa arnaıy jeke akkaýnt ashady. Onda balanyń jasy men qyzyǵýshylyǵy esepke alynady. Sol arqyly balaǵa laıyqty vıdeolar tizbegi kórsetiledi. Al eger balańyzdyń ne nársege qyzyǵatynyn bilmeseńiz, onda onyń kórgen jáne izdegen vıdeolary arqyly qy­zyǵý­shylyǵyn anyqtaı alasyz. Ba­­lańyzdyń qyzyǵýshylyǵyn anyq­taǵannan keıin, ony túrli qosymsha úıirmelerge berseńiz de bolady.

Qosymsha balalarǵa arnalǵan dúnıelerdi avtomatty túrde súzgi­den ótkizip otyrady. Alaıda bul ba­­lańyzdyń psıhıkasyna keri áser etetin negatıvti vıdeolardy múl­dem kórsetpeıdi degen sóz emes. Qo­symsha qansha súzgiden ótkizip tur­sa da ata-ana mindetti túrde ak­kaýnt­ty qadaǵalap otyrýy shart. О́ıt­keni keıbir ata-analardyń aıtýynsha, arasynda agressııa týǵyzatyn mýltfılmder de kezdesedi. Ma­man­dar muny jelide vıdeonyń tym kóptigimen túsindiredi. Sol se­­bepti onyń barlyǵyn súzgiden ót­­ki­zip otyrý qıynǵa soǵady. Qo­sym­­­shanyń araǵa jyldar salyp ja­ńaryp otyratynyn eskersek, bul ol­qylyqtyń da orny tolady. Al ázir­ge ata-anaǵa balasynyń ne nárse kóretinin baqylaýy asa ma­ńyzdy. Bir qýantarlyǵy, qajet bolǵan jaǵ­daıda ata-ana izdeý júıesin bu­ǵattaı alady. Iаǵnı, bala tek ata-anasy tańdap bergen kishkentaı aýdı­torııaǵa laıyqty dúnıelerdi ǵana kóre alady. Bul baqylaý ádette mektepke deıingi balalar úshin tıimdi.

Mamandardyń balaǵa baqylaý kerek dep dabyl qaǵýy beker emes. О́ıtkeni smartfondy mólsherden tys qoldanýdyń saldary túrli zııandy jaǵdaıǵa ákeledi. Eń áýeli balanyń uıqysy buzylady. О́ıtkeni balany qyzyqqa toly mýltfılm áleminen shyǵarý qıyn. Olar smartfon nemese teledıdar aldynda birneshe saǵat boıy otyrýy múmkin. Sol se­bepti de kóp jaǵdaıda balanyń uıyq­taý rejimi buzylady. Al onyń arty fızıkalyq belsendiliktiń tómen­deýine aparady. Iаǵnı, uıqysy durys emes bala oıyn qýmaıdy. Rasynda, búginde dop teýip, asyq atyp, asyr salyp oınaǵan balany kóp kórmeısiz. Qaı úıge barsańyz da telefonǵa telmirgen balany keziktiresiz. Al uzaq ýaqyt bir orynda tapjylmaı otyrý skolıoz, mıopııa, semizdik syndy túrli aýrýlarǵa ákeledi. Balalardyń ımmýndyq júıe­si eresekterge qaraǵanda álsiz bolýy sebepti uıaly telefondardan bólinetin ra­dıa­sııalyq sáýlelenýdiń de qaýpi joq emes.

Aıta bersek, bul tizim jalǵasa beredi. Eń bastysy, ata-ana men ba­la arasyndaǵy baılanys birte-birte úziletinin umytpaǵan jón. Bala smartfonǵa táýeldi bolyp, aı­nalasymen aralasýdan qalmasa ıgi. Sonyń aldyn alý mańyzdy. Bul rette YouTube Kids qosymshasy ata-anaǵa úlken kómekshi bolmaq.

Sońǵy jańalyqtar

Keńeıtilgen alqa otyrysy ótti

Qoǵam • Búgin, 09:05

Erlikti el bilýi tıis!

Qoǵam • Búgin, 08:53

Sapardaǵy syr

Rýhanııat • Búgin, 08:51

Turǵyndar qaýipsizdigi – basty nazarda

Aımaqtar • Búgin, 08:47

Aǵalardyń jas shaǵy

100 • Búgin, 08:42

Aqańnyń amanaty

Rýhanııat • Búgin, 08:40

Taralym hám qaralym

100 • Keshe

Tarhan tekti redaktor

100 • Keshe

Júz jyl

100 • Keshe

Aldaǵy kúnderi aýa raıy qandaı bolady?

Qazaqstan • 20 Qarasha, 2019

Elbasy Joǵarǵy sot Tóraǵasyn qabyldady

Qazaqstan • 20 Qarasha, 2019

Tapa tal tústegi qaraqshylyq

Aımaqtar • 20 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar