Qýaty joǵary avtotransformator shyǵarady

Alageum Electric kompanııasy, «Energııa» qazaqstandyq otyn-energetıka júıelerin ǵylymı-zertteý jáne jobalaý-izdestirý ınstıtýty AQ já­ne «Elektrodetal» JShS kásip­oryndarynyń qura­myna kire­tin Kentaý transformator za­ýytynyń ǵalymdary men ın­jenerleri qurastyrǵan qýa­ty joǵary qurylǵy osy sa­ladaǵy iri jetistik bolyp sanalady. Atal­ǵan qondyrǵynyń standartty transformatorlardan basty aıyrmashylyǵy jumys isteý kezindegi energııa shyǵyny 43 paıyzǵa tómendetilgen. Bir erek­sheligi, atalǵan qýat kózi sa­ǵat tárizdi jumys isteıdi. Te­le­­­fondardy zarıadtaýǵa, mı­­kro­tolqyndy peshte taǵamdy qyz­­­dy­rýǵa, elektr sháınekterin qaı­­natýǵa jáne elektr energııa­syn­­syz kóp nárseni jasaýǵa bolady.

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men Dúnıejúzilik bank «О́nimdi ınnovasııalardy yntalandyrý» atty jobany birlesip júzege asyryp keledi. Osy joba aıasynda avtotransformator 2017 jyly «О́nimdi ınnovasııalar konsorsıýmynyń» baǵdarlamasy sheńberinde qoldaý tapqan bolatyn. Ǵylym men bıznesti biriktirý arqyly kólik jasaý salasynda ınnovasııalyq ilge­rileýge qol jetkizip otyr.

Elimizdegi qýattylyǵy óte joǵary alǵashqy avtotrans­for­matordyń jobalaýshysy tehnıka ǵylymdarynyń doktory, Qazaqstannyń eńbek sińirgen energetıgi Sergeı Sokolov. О́z salasynda úlken nátıjelerge qol jetkizgen onyń ǵylymı eń­bekteri elimizde jáne shetelderde jarııalanyp, jaqsy baǵaǵa ıe bolǵan.

«Qýaty 63 MVA avtotransformator Qazaqstanǵa óte qajet. Mundaı transformatorlarǵa degen suranys kúnnen-kúnge artyp keledi. Al shetelderde bul transformator óziniń erekshelikterine oraı basqa da osyndaı transformatorlarmen básekege túse alady», dedi S.Sokolov.

Kentaý transformator zaýy­tynyń avtotransformatory otandyq ónim retinde paıda­lanýǵa ázir tur. Jýyq arada Túr­­kis­tan oblysyna qaras­ty Ke­les, Saryaǵash jáne Maq­­ta­aral­da elektr energııasyn bó­le bastaıdy. Búgingi tańda Sary­aǵash aýda­nynyń turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyq meke­mesimen shart jasalǵan.

Qýattylyǵy joǵary trans­formatorlarǵa degen sura­nys jyldan-jylǵa artyp keledi. Máselen, elimizdegi barlyq qo­salqy stansalar HH ǵasyrdyń 80-jyldary salynǵany belgili. Demek, aldaǵy ýaqytta olardy jańǵyrtýǵa týra kelip otyr. Son­dyqtan eski qurylǵylardy ózimizdiń otandyq ónimge almas­tyrý Qazaqstandaǵy ımport almastyrý baǵdarlamasynyń ne­gizgi fılosofııalyq tujy­ry­­myna saı keledi. «Kentaý trans­­formator zaýyty» AQ bul baǵytta bel­sendi jumys at­qa­rýda. Aldaǵy ýa­qytta kerneýi 220 kV klasty qýattylyǵy 63 MVA avtotrans­for­mator – Qa­zaq­standaǵy ım­port almastyrý jónindegi aýqymdy jumystyń jarqyn mysaly bolary anyq.

Onyń bir dáleli, elimiz­de joǵary qýatty trans­for­mator­larǵa degen suranys jyl saıyn artyp keledi. Al­dyn ala esepteýler boıynsha, kelesi 5 jylda Qazaq­stan­nyń 220 kV kerneýdegi avto­trans­for­matorlarǵa degen qajeti 4 ese ar­typ, qarjylaı múm­kindigi 22 mln teńgeden aspaq.

«Asia Trafo» zaýyty aýma­ǵynda ótken saltanatty sharanyń sońy Rixos Khadisha Shymkent qonaqúıinde jalǵasyn taýyp, elimiz ben sheteldiń sala bil­girleriniń qatysýymen alqa­ly jıynǵa ulasty. Keńeste otan­dyq elektr transformator óndirý isindegi múmkindikter men jetistikter sóz boldy.

ShYMKENT