Qoǵam • 10 Qazan, 2019

Shetelde tegin oqýǵa bolady

28 retkórsetildi

Álemniń 50 memleketinen 300-ge jýyq ýnıversıtet mamandary qatysqan aýqymdy sharada sheteldik joǵary oqý oryndarynyń ókilderi óz baǵdarlamalaryn tanystyryp, jergilikti jastarǵa shetelde bilim alýdyń joldaryn túsindirdi.

Kórmege kelgen sarap­shy­lar­­dyń pikirinshe, qazirgi tańda eý­ro­­palyq 200-deı ýnıversıtet qazaqstandyq stýdentterge gra­nt bólip otyr. Iаǵnı 20 myń qa­zaqstandyqtyń Eýropa elde­rin­de bilimin jetildirýge múm­kin­­digi bar. Búginde 150 myń ot­an­dasymyz syrt memlekette oqyp jatyr. 2025 jylǵa deıin olar­dyń sany 400 myńǵa jetýi múm­kin. Halyqaralyq bilimmen júıeli aınalysyp júrgen sarapshy Janbolat Meldeshov mundaı shara qazaq jastarynyń sapaly bilim alýyna jaqsy múmkindik bere­tinin aıtady.

– Bizdegi mektep túlekteriniń 34 paıyzy ǵana joǵary bilim­men qamtylady. Shetelde bul kórsetkish 50 paıyzdy quraıdy. Eger Qazaqstan álem elderindegi osyndaı kórsetkishke qol jet­kiz­­se, qazirgi tańda otandyq JOO-larda 800 myńnan asa stýdent oqýy kerek edi. Birinshiden, jo­ǵary bilim alýshylardyń bar­­lyǵy birdeı qazaqstandyq ýnı­­versıtetterge syımaıdy. Ekin­shiden, bizdegi keı JOO-lardyń sapasy kóńil kón­shit­peıdi. Úshinshi bir sebep, eli­miz­de keıbir mamandyqtar daıar­lanbaıdy. Bárinen buryn halyq­aralyq bilim halyqaralyq deńgeıdegi maman bolýǵa jaǵdaı jasaıdy. Fransııa týrızmdi tegin oqytady, Germanııa ınjenerlik mamandarǵa grant bóledi. Nege osyndaı múmkindikti paıdalanyp, balalarymyzdy oqytyp almasqa! Bizde dıplomy bar adam kóp, biraq biraz salada maman jetispeıdi. Mundaı máseleni sheshýdiń bir joly – sheteldiń qymbat oqýyna qaltadan qarjy tólemeı, tegin qol jetkizip, sura­nys­taǵy maman bolý. Al osyndaı múmkindikterdi jastarymyz bile bermeıdi, – deıdi J.Meldeshov.

Kórmeni uıymdastyryp otyr­ǵan Bolashaq Development Fund tóraǵasy Almas Satylǵanov sharanyń jyl saıyn ótkiziletinin jetkizdi.

– Osy kórmege shetelde oqy­ǵy­sy keletinder ózi qalaǵan mem­le­ketiniń ýnıversıtetterimen qarym-qatynas ornatyp, olar­dyń paıdaly keńesimen bola­shaq­ta sol elderge barýyna múmkindik alyp jatyr. Byltyr 5 myń qazaq­­standyq sheteldik ýnıversıtetterge oqýǵa tústi, – deıdi uıym­dastyrýshy.

Aıta keteıik, sharany qolǵa alǵan kommersııalyq emes uıym adam kapıtalyn damy­tý, bilim berý ortasyn jaq­sar­tý maq­sa­tyn­da Qazaqstan jas­tarynyń kásibıligi men shyǵar­ma­shylyǵyn nyǵaıtýdy, sonymen qatar álem­dik ýnıversıtetter men jergi­lik­ti joǵary oqý oryn­darynyń tájirıbe almasýyn kózdeıdi.

1807 jyly qurylǵan Germa­nııa­daǵy FHWS tehnıkalyq ýnı­versıtetiniń Shyǵys Eýropa boıynsha úılestirýshisi Natalıa Kýdelıa qazaqstandyq jastardyń bilimge degen qushtarlyǵy qýan­tar­lyq ekenin aıtady.

– Nazarbaev zııatkerlik mek­te­­­biniń túlekteri jan-jaqty damy­ǵan. Aǵylshyn tilin jetik meńgergen. Olardyń oqýǵa qush­tar­lyǵy da joǵary. Ásirese fızıka, matematıka pánderinen alǵyr ekenin baıqadyq. Bıyl bizdiń ýnıversıtetimizge 30-ǵa jýyq qazaq stýdenti keldi. Áli de qujat tapsyryp jatqandar bar. Aldaǵy ýaqytta bizdiń ýnıversıtettegi sheteldik stýdentter sany 150-deı bolsa, sonyń úshten biri qazaqstandyqtar bolady dep jos­parlap otyrmyz, – deıdi N.Kýdelıa.

Sharada shet memlekette bilim alýdyń joldary ǵana emes, sıfr­ly tehnologııa, bilim júıe­sin jetildirý máseleleri talqy­lan­dy. Semınarlar men trenıngter uıymdastyryldy. Bilim kórme­sine kelýshiler arnaıy grant­tar men jeńildikter týraly ta­nym­dyq aqparat aldy. AQSh, Ulybrıtanııa, Eýropa men TMD elderiniń ozyq ýnıver­sı­tet­te­rinen kelgen kórme aldaǵy kúnderi elimizdiń birneshe qala­synda jalǵasyn tappaq. Naq­ty­raq aıtsaq, Shymkentte 8-9 qazan (Rixos Khadisha), Almatyda 11-13 qazan (Balýan Sholaq atyndaǵy Sport jáne Mádenıet kesheni), Atyraýda 14 qazan (Sultan Palace), Oralda 15 qazan (Hadısha Bókeeva atyndaǵy qazaq drama teatry) jáne Aqtóbede 16 qazan (О́ner ortalyǵy) kúnine josparlanyp otyr.

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar