Ekologııa • 10 Qazan, 2019

Almatyda Ortalyq Azııa elderiniń ekologııalyq forýmy ótti

33 retkórsetildi

Jerdiń qunarsyzdanýy - búginde kúlli álemdi alańdatyp otyrǵan másele. Klımattyń ózgerýi, Ortalyq Azııadaǵy ár alýandyqty saqtaý jaıttary Almatyda ótken úsh tarapty kelissózder aıasynda talqyǵa salyndy.

Alqaly jıynda jerdiń tozýyna jol bermeýdiń amaldary qarastyrylyp, ózge el mamandarymen tájirıbe almasyldy. 15 jyl ishinde osy prosesterdi joıý maqsatynda elimizde halyqaralyq ujymdarmen birlese jasalǵan 30-dan asa joba qolǵa alynǵan. Jalpy  quny 50 mıllıon AQSh dollaryna baǵalanǵan jobalardyń ishindegi eń mańyzdysy – Aral teńiziniń máselesi. Osydan birer jyl buryn ǵalamdyq ekologııalyq qor Ortalyq Azııa elderine 2 mıllıard AQSh dollar qarjy bólgen. Osy qarjy jerdi tıimdi paıdalaný men tozýdan saqtaýǵa baǵyttalmaq. О́zbekstan óz kezeginde barlyq memleketterdiń múddelerin eskere otyryp, Ámýdarııa men Syrdarııa sý resýrstaryn paıdalaný jónindegi konvensııany jandandyrýdy usyndy.

Klımattyń jahandyq ózgerisi, qurǵaqshylyq pen ystyq aýa raıy fermerlerge keri áser etip otyr. Sarapshylar  ekonomıkany ekologııadan bólip qaramaýymyz kerek. Sonda ǵana tepe teńdik bolady. Tabıǵı tepe-teńdiktiń buzylýy jahandyq jylyný úrdisin jyldamdatýda.Osyǵan baılanysty, mamandardyń baǵalaýy boıynsha, 2050 jylǵa qaraı  aǵyn sýǵa degen suranys 30% artady. Sondyqtan sý resýrtaryn tıimdi paıdalanyp, zamanaýı tehnologııany kóbirek endirý baǵytynda kúsh biriktirý mańyzdy, deıdi sarapshylar.

«Osy ýaqytqa deıin  56 myń gektar jerge sekseýilden orman otyrǵyzdyq. Biz bul júmysty ári qaraı josparlaýdy jalǵastyramyz. Koreıanyń orman qyzmetterimen ótken jyly 10 myń gekter ektik, bıyl 3 myń gektar otyrǵyzý josparlap otyrmyz», – dedi Qazaqstannyń ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar Vıse-Mınıstri Erlan Nysanbaev.

Ortalyq Azııa elderiniń qatysýymen ótken sharaǵa Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Túrikmenstan jáne О́zbekstan elderinen 60-qa tarta sarapshy qatysty. Sarapshylardyń paıymdaýynsha, Jerdiń qunarlyǵy tómendese, ónimniń kólemi de azaıady. Bul ekonomıkanyń damýyna kesirin tıgizedi.

«Búgin Qazaqstandaǵy jerdiń 50 paıyzdan 80 paıyzǵa jýyǵy qunarsyzdanǵan. Bul barlyq salaǵa áser etip otyrǵan kórinedi. Onyń ishinde sýdy tıimdi paıdalaný jumystary da bar. Bul problemany sheshý jolynda alda birshama jumystar atqarylady. Jerdiń qunarsyzdanýy – jalpy Ortalyq Azııa elderine qatysty ortaq másele», – dedi Qazaqstandaǵy BUU-nyń damý baǵdarlamasynyń aǵa tehnıkalyq keńesshisi Ellı Kodsı.

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar