Medısına • 11 Qazan, 2019

Veıpıngten bas tartýdy usynady

26 retkórsetildi

Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵy AQSh-taǵy epıdemııaǵa baılanysty qazaqstandyqtarǵa veıpıngten bas tartýdy usynady.

AQSh-ta elektrondy temekil­er­di shekken adam óliminiń besin­shi jaǵdaıy tirkeldi. AQSh Den­saýlyq saqtaý mınıstrligi elektrondy temekini paıdalanýdan paı­­da bolatyn belgisiz aýrýǵa baı­­lanysty, adamdardy odan bas tar­­týǵa shaqyrdy. Búgingi tańda veı­pıngke baılanysty tynys alý júıe­siniń problemasymen emdeýge jatqyzylǵan 500-den asa jaǵdaı tirkelgen.

Aıryqsha taralǵan aýrý bel­gileri jótel, keýdeniń aýyr­synýy, aýanyń jetispeýi, qal­tyraý, bas aýrýy, esten tanyp qalý, dıareıa, anoreksııa, sal­maq joǵaltý jáne basqa da jaǵ­daılar boldy.

Bronhoskopııa bul aýrýdyń juq­­paly emes ekendigin anyq­taýǵa múm­kindik berdi. Rentgeno­gram­ma ókpeniń astyńǵy bó­liginiń kúń­­girt­tengenin, kom­pıý­­terlik to­­mografııa – ókpe alveolary úl­pil­deliginiń tó­men­degenin kór­setti.

Áýel bastan elektrondy te­me­kiler men veıperler shylym shegýdi tastaýǵa nemese 18 jas­tan joǵary adamdar úshin zııandy ádettiń zalalyn tómendetýge kómek­tesetin qural retinde usy­nylǵan. Alaıda, sońǵy jyldary bul mektep oqýshylary men jas­tar arasynda keńinen taraldy. Ǵalym­dardyń jas veıperlerge júrgizgen jarty jyldyq ba­qylaý nátıjesi kórsetkendeı, olar­dyń 25%-y jıi temeki shege bastasa, taǵy 21%-y ara-tura shy­­lym shege bastady. Salys­­ty­rý úshin aıtsaq, veıpıngpen áýes­tenbegenderdiń arasynda te­me­­kilerge qumarpazdanǵan mektep oqýshylarynyń úlesi gazeta.ru derekteri boıynsha barlyǵy 2%-dy quraǵan.

Veıptiń negizgi komponentteri – nıkotın, propılenglıkol – E1520 taǵamdyq qospasy, glıserın, sý jáne ıistendirgishter (aromatızatorlar). Elektrondy temekilerdi paıdalanatyn jas adamdar basqalarǵa qaraǵanda qara­paıym temekilerdi jıi she­ge bastaıtynyn ǵalymdar belgi­lep ótken. Budan bólek, Gar­vard ǵalymdary elektrondy teme­kilerge arnalǵan birrettik kartrıdjderdiń 75 belgili markasy men veıpterge qaıta quıatyn suıyqtyqtardy zerttegen bolatyn. Osylaısha demikpeni, ókpeniń qabynýy men qyzmetin tómen­detetin aýrýlardy týdy­ratyn bakterııalyq jáne zeńdik toksınderdiń izderin anyqtaǵan, bul shamamen 30% jáne 80%-da sáıkes kelip jatady. Bakterııa­lyq toksınder jemis dámi bar veıp­terde jıi kezdesti, al zeńdik tok­sınder – temeki jáne mentol ıisi bar toltyrmalarda kezdesti.

Nıkotın – obyrdy, júrek-qantamyr aýrýlaryn týdyratyn óte qaýipti ýytty komponent, eń qaýiptisi, nıkotındik tá­­ýel­­dilikke ákeledi. Sondaı-aq aǵ­zanyń nıkotınmen ýlaný qaý­pi óte joǵary. О́ıtkeni veıper, shegip jatqan quralynyń qaýip­siz ekendigine senip ony shegý mólsherlemesin kóbeıtýi áb­den múmkin. Temekide nıkotın az bolǵan saıyn, ony shegý jıi­ligi men tereńdigi kóbirek bolady. Shylymqor adam aǵzany nıkotınniń belgili mólsherimen qandyrýǵa umtylady, ıaǵnı qa­laǵan psıhologııalyq áserge qol jetkizgisi keledi: kúshtiń paı­da bolýy, tynyshtandyratyn se­zim jáne t.b.

Temeki ıistendirgishterinde qarapaıym shylym shegý sezimin barynsha beretin dámderdiń úlken spektri bar. Biraq kóp ıis­tendirgishterde onyń qaýip­siz­digi men quramyn rastaıtyn qajetti qujattamalary joq. Qospanyń quramyna, shy­lym­­­qordyń fızıologııalyq erek­shelikterine qaraı tábettiń joǵa­lýyna, uıqy problemalaryna, emosıonaldyq jaǵdaıdyń tó­mendeýine jáne aǵzanyń ım­mýn­­dyq sapasynyń nasharlaýy­na ákeledi. Bronh júıesiniń túr­li patologııalarynyń paıda bolý qaýpi bar. Sondaı-aq psı­ho­­logııalyq (nıkotındik qos­palardy paıdalanǵanda), keı­bir jaǵdaılarda fızıkalyq deń­geılerde qalyptasqan táýel­diliktiń paıda bolýyna ákeledi.

Búgingi tańda oryn alǵan jaǵ­­daılarǵa baılanysty, álem ǵalymdary Dúnıejúzilik den­saýlyq saqtaý uıymymen birlesip elektrondy temekilerdiń adam densaýlyǵyna tıgizetin zalalyn zerdeleýde, alaıda, biz ózimizdi jáne balalarymyzdy AQSh-ta bolǵan epıdemııaǵa uqsas jaǵdaı­dan qorǵaýymyz qajet.

Osyǵan baılanysty, Qoǵam­dyq densaýlyq saqtaý ulttyq orta­lyǵy qazaqstandyqtarǵa elek­trondy temekilerden bas tar­tý múmkindigin qarastyrýdy usy­nady. Veıpterdi qaýipsiz dep sanaýǵa bolmaıdy. Onyń qu­ramynda kanserogendermen birge aǵzany ýlaıtyn áleýetti zııandy qosyndylar men ýytty qospalar bar, sondaı-aq metall izderi – nemese qyzdyr­ǵysh elementtiń, temeki qurylǵy­sy­nyń basqa bóliginiń izderi bar. Budan basqa, devaıstar atylyp, tuty­nýshy adamdy jaraqattaýy múmkin.

Ortalyq salamatty ómir saltyn ustanýǵa, durys tamaqtaný úlesin saqtaýǵa, tuz mólsherin kóp tutynbaı, sportpen aınalysýǵa, zııandy ádetterden bas tartýǵa shaqyrady. Osyndaı qarapaıym keńesterdi saqtaý – sizge uzaq jáne saý ómir súrýge kepildik beredi.

 

 

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Bı-aǵa salǵan án eken...

Rýhanııat • Búgin, 09:17

Qaıta oralǵan «Don Karlos»

Rýhanııat • Búgin, 09:15

Jeti óner qonǵan jampozym

Rýhanııat • Búgin, 09:12

Taǵdyry tańdalǵan patshaıym

Rýhanııat • Búgin, 09:09

Naǵyz qazaq

Rýhanııat • Búgin, 09:05

«Brakoner» biraz basbuzardy quryqtady

Aımaqtar • Búgin, 09:00

Reseıden de úırenýge bolady

Saıasat • Búgin, 08:52

Zań jobasyn talqylady

Qoǵam • Búgin, 08:46

IýNESKO-nyń syılyǵyn jeńip aldy

Qazaqstan • Búgin, 08:45

«Eńbek» eleýsiz qaldy

Qoǵam • Búgin, 08:43

Robot-tehnıka úıirmeleri qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 08:26

Qurylysshylar nege ereýilge shyqty?

Qazaqstan • Búgin, 08:24

«Januıa» ortalyǵy jumysyn bastady

Qoǵam • Búgin, 08:22

Kedergisiz ómir syılaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:22

Reformalar oza shabýdy kótermeıdi

Qoǵam • Búgin, 08:19

Azamattyq jaýapkershilik qajet

Qoǵam • Búgin, 08:16

Ashyq qoǵam aıshyqtary

Búgin, 08:14

Tazalyqtan aldyna jan salmaıtyn jurt

Qoǵam • Búgin, 08:08

Jaldamaly jumysshylar jalaqysy artty

Ekonomıka • Búgin, 08:05

Sheteldik taýarlar qymbattady

Ekonomıka • Búgin, 08:03

Ekonomıkalyq ósimniń kóleńke tusy

Ekonomıka • Búgin, 08:00

Baspana baǵasy nege kóterildi?

Qoǵam • Búgin, 07:58

Yntymaqtastyqtyń jańa kezeńi

Qazaqstan • Búgin, 07:52

Eń qysqa áńgime. Qanat Ábilqaıyr

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Arman Álmenbet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 2

Rýhanııat • Keshe

Qylqalamnyń ushynda – Qaraǵandy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar