Rýhanııat • 15 Qazan, 2019

Kónekketkende Oraz Isaevtyń 120 jyldyǵy toılandy

170 retkórsetildi

Memleket jáne qoǵam qaıratkeri, saıası qýǵyn-súrgin qurbany, 1926 jyly «Eńbekshi qazaq» gazetine basshylyq etken Oraz Isaevtyń 120 jyldyǵy onyń týǵan jeri – Batys Qazaqstan oblysy Aqjaıyq aýdanynyń Kónekketken aýylynda atalyp ótti.

Sýretti túsirgen Nurbek IHSAN

Sovettik qazaq úkimetiniń besinshi basshysy, almaǵaıyp alasapyran kezeńde 9 jyl bılik basynda bolyp, qyryqqa jetpeı qaza tapqan Oraz Januzaqulynyń ómir jolynyń kóp paraǵy keıingi kópshilikke beımálim. Stalındik repressııada atý jazasyna kesilip, jylymyq kezeńde aqtalǵanymen, qaıratkerdiń 90 jyldyq mereıtoıy ǵana Almatyda azǵantaı ǵana ortada atalyp ótipti. Keıingi 100, 110 jyldyǵy eskerilmedi. Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Jumabaı Qulıevtyń jalǵyz kitaby bolmasa, arystaı azamattyń aty umytylyp ta qalǵandaı eken. «Eshten kesh jaqsy» degendeı, bıyl qaıratkerdiń týǵan jerinde birneshe shara ótti. Aqjaıyq aýdanynyń ortalyǵynda ǵylymı konferensııa uıymdastyryldy. Endi mine, týǵan topyraqtaǵy toı tarıhı tulǵanyń ómiri men qyzmetin halyqqa tanystyra tústi.

Kónekketkendegi mereıtoılyq sharalar eki kúnge sozyldy. Aýyldaǵy Oraz Isaevtyń eskertkishi gúlmen kómkerildi. Toıǵa alys-jaqynnan meımandar keldi. Reseı Federasııasy Saratov oblysynan arnaıy kelgen Umsyn Kereıqyzy nemere aǵasy Oraz Januzaquly týraly esteligin aıtty.

– Elbasy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda «Eger jańǵyrý eldiń ulttyq-rýhanı tamyrynan nár ala almasa, ol adasýǵa bastaıdy», - degen edi. Sol aıtqandaı, qıyn-qystaý kezeńde ómir súrgen arystar el tarıhynan óz ornyn alýǵa tıisti. Halyq perzentiniń rýhyna taǵzym etý, esimin urpaq jadynda qaldyrý, qaıratkerligin elge tanytý eń aldymen týǵan eliniń paryzy. Oraz Isaev – HH ǵasyrdyń qaıǵy-qasiretke toly jyldarynda halqyn asharshylyqtan arashalap, bostandyq, teńdik alyp berem dep qurban bolǵan tarıhı tulǵalardyń biregeıi. Onyń qoǵamdyq-saıası qyzmeti, iskerligi eldiń jadynda máńgi saqtalady. El táýelsizdigi nyǵaıyp, shynaıy tarıhymyzben endi-endi qaýyshyp jatqan halyqpyz. Ult taǵdyry tarazyǵa túsken kezeńderde qara basyn qaterge tigip, qarashanyń qamyn oılaǵan erdiń esimi umytylmaıdy. Qaısar uldy ulyqtaýǵa atsalysqan aýyldyq okrýg ákimi Uldash Qadyrǵalıevaǵa, kásipkerlerge, aýyldyń janashyr turǵyndaryna zor alǵysymdy arnaımyn. Mereıtoı qutty bolsyn, - dedi Aqjaıyq aýdanynyń ákimi Qalııar Aıtmuhambetov.

Shynynda da Kónekketken aýyly Oraz oǵlanyn erekshe qurmetteıdi. Aýyldaǵy orta mektep Oraz Isaev atynda. Mereıtoıǵa oraı osy bilim shańyraǵynda Oraz Januzaqulyna arnalǵan mýzeı ashyldy. Munda qaıratkerdiń shaǵyn keýdetuǵyry, fotosýretteri, balalyq shaǵyn ótkergen úıiniń, ol oqyǵan Qarasý-Shalqar eki jyldyq orys-qazaq ýchılıshesiniń maketi, estelik kitaptar, ár túrli basylymda jaryq kórgen tanymdyq maqalalar, tulǵanyń tutynǵan zattary, ártúrli mańyzdy jıyndarda sóılegen sózderi, jazǵan hattary qoıylǵan. Tipti Oraz Isaevpen ýchılıshede birge oqyǵan aqjaıyqtyq Alash arystary Moldaǵalı Joldybaev, Isa Qashqynbaev, Dúısenbaı Asanov, Shákı Eskendirov, Shaıhy Onashev, Jaký Nııarov syndy tulǵalardyń ómirbaıany da osy mýzeı tórinen oryn tapqan. Mereıtoıǵa jınalǵandar shaǵyn mýzeıden úlken aqparat, kóp málimet alyp, uıymdastyrýshylarǵa alǵysyn aıtyp ketti.

Osy shara aıasynda «El umytpas erlerin» atty oblystyq aqyndar aıtysy ótti. Oǵan óńirge ǵana emes respýblıkamyzǵa tanymal aqyndar arnaıy keldi. Sýyrypsalma sóz dodasyna qatysqan 12 aqyn jeńisti ǵana maqsat etpeı, eli úshin eńbek etken qaıratkerdiń qoǵamdyq qyzmeti men úlgili isterin barynsha jyrlady. Qazylar alqasy aqyndardy bóle-jarmaı, bárine birdeı qarjylaı syılyqpen marapattady.

Mereıtoıdyń ekinshi kúni sharalar qaıratker rýhyna arnap berilgen as pen dala qyzyqtaryna ulasty. Saltanatty sharada Almaty qalasynan kelgen qonaq, Oraz Isaevtyń nemeresi Tımýr Isaev, nemere týysy Umsyn Kereıqyzy aqjaıyqtyqtarǵa alǵys aıtty. Toı sońy sporttyq oıyndarmen qyzyqty boldy. Qazaq kúresi, arqan tartys, kir tasyn kóterý, qoı kóterý saıystary, báıge uıymdastyryldy. Júldegerlerdiń bári de aqshalaı syılyqqa ıe boldy.

Sońǵy jańalyqtar

Taralym hám qaralym

100 • Keshe

Tarhan tekti redaktor

100 • Keshe

Júz jyl

100 • Keshe

Aldaǵy kúnderi aýa raıy qandaı bolady?

Qazaqstan • 20 Qarasha, 2019

Elbasy Joǵarǵy sot Tóraǵasyn qabyldady

Qazaqstan • 20 Qarasha, 2019

Tapa tal tústegi qaraqshylyq

Aımaqtar • 20 Qarasha, 2019

Nur-Sultanda gaz baǵasy qansha bolady?

Qoǵam • 20 Qarasha, 2019

Teristiktiń óndirisi jandana bastady

Ekonomıka • 20 Qarasha, 2019

Tennıs: Devıs kýbogyn jeńispen bastadyq

Tennıs • 20 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar